Protestantse Gemeente Odijk


En Jezus schreef in ’t zand

Ds. K.F. Visser
02-10-2015 | Oecumenische Seniorenviering

Lezing(en): Jesaja 43: 18-21 en Johannes 8: 1-11


Lieve mensen van God,

Af en toe bereiken ons van die gruwelijke berichten over steniging. Een vrouw zou een Koran hebben verscheurd. Ze wordt door steniging om het leven gebracht. later blijkt dat zij dat helemaal niet heeft gedaan. En bovendien bleek het om een vrouw te gaan met beperkte geestelijke vermogens. Vreselijk.

Of een vrouw wordt gestenigd omdat ze op overspel is betrapt. De volkswoede richt zich blijkbaar als vanzelf op de vrouw. of er ook nog andere omstandigheden zijn, die haar tot deze daad hebben gebracht of waartoe zij werd gedwongen, wordt buiten beschouwing gelaten. Vrouwen zijn tweederangs burgers in sommigen culturen. Mannen maken de dienst uit.

Daar moet ik aan denken als ik dit evangelie met u lees. En in het evangelie gaat het er minstens net zo wreed aan toe. De geestelijke elite heeft een vrouw opgebracht, die van overspel beschuldigd wordt. Ze willen Jezus op de proef stellen. Is Jezus wel zuiver op de graat? Stelt Jezus zich wel onder de wet van Mozes, vragen ze, maar ze bedoelen hun eigen uitleg van die wet. Jezus trapt er niet in. Proberen we ons die situatie even voor te stellen.
Een kring van mannen en in het midden staat de vrouw. Alle ogen, alle beschuldigende vingers zijn op haar gericht. Hoe zou zij zich voelen? Hoe alleen! Hoe beroerd. Is ze schuldig? Is zij zich daar van bewust? Of is ze erin geluisd? Is ze machteloos woedend van binnen? Het staat er allemaal niet.

Het licht valt op Jezus. wat zal Hij doen? Hij bukt en schrijft wat met zijn vinger in het zand.
We kijken mee. We worden nieuwsgierig. Wat schrijft Hij daar? Wat gaat er in Jezus om? Rekt Hij de tijd om na te denken? Concentreert Hij zich? Bidt Hij misschien in zichzelf om wijsheid?

De dichter Gerrit Achterberg – geen onbekende hier in onze streek, hij woonde in Langbroek – is zelf beschuldigd en veroordeeld voor moord. Hij doodde zijn hospita. Sommigen zeggen per ongeluk. Anderen zeiden, dat hij dat deed in een psychose. Hoe dan ook is hij schuldig verklaard, opgenomen in een psychiatrische gevangenis. De tijd waarin hij veel van zijn gedichten schreef.

Jezus schreef met Zijn vinger in het zand.
Hij bukte Zich en schreef in ’t zand, wij weten
niet wat Hij schreef, Hij was het zelf vergeten,
verzonken in de woorden van Zijn hand.

De schriftgeleerden, die Hem aan de tand
hadden gevoeld over een vrouw, van hete
hartstochten naar een andere man bezeten,
de schriftgeleerden stonden aan de kant.

Zondig niet meer, zei Hij, ik oordeel niet.
Ga heen en luister, luister naar het lied.

En Hij stond recht. De woorden lieten los
van hun figuur en brandden in de blos

waarmee zij heenging, als een kind zo licht.
Zo geestelijk schreef Jezus Zijn gedicht.

De meest raadselachtige regel is, vind ik, waar Jezus zich als het ware tot de vrouw richt en tegen haar zegt: Ga heen en luister, luister naar het lied. Welk lied dan? Het wordt niet gezegd. Is de dichter dit vergeten? Zoals Jezus zelf vergeten was wat Hij schreef? Of is dat het aloude liedje dat mensen zo gauw iemand veroordelen, zonder echt de tijd te nemen naar iemand te luisteren? Hoe komt het dat dingen fout lopen? Is er wel echt sprake van schuld? Of is het een samenloop van omstandigheden? Is het het lot dat iemand treft? Wordt iemand valselijk beschuldigd? Wie heeft daar dan belang bij?

Met de aarzeling geeft Jezus niet alleen zichzelf tijd om na te denken, het geeft ook de omstanders de tijd eens even goed naar binnen te kijken.

Misschien is dat wel de bedoeling van dit evangelie. Hoe kijk ik naar de ander? Hoe gauw heb ik mijn oordeel klaar? Hoe snel zet ik iemand vast in het beeld van een schuldige. Hoe snel deugt de ander niet? Ook ik kan met verwijten gooien, kribbige opmerkingen, woorden als stenen. Het is altijd veel gemakkelijker om de gebreken van een ander te zien dan die van jezelf.

Maar misschien nodigt dit evangelie ons ook wel uit om echt naar onszelf te kijken als wij ons schuldig voelen, als we schuldig zijn, als we gefaald hebben, anderen teleurgesteld. Je bent verantwoordelijk voor je daden en je schaamt je ervoor, is er dan iemand die begrip voor je heeft?
Wanneer sta ik daar in het midden en hoor ik hoe de omstanders mij beschuldigen, aanklagen, naar mij wijzen. En ik sta daar, schuldbewust, wie neemt het dan voor mij op?

Ondertussen zit Jezus daar nog, gebukt. Hij schrijft wat met zijn vinger op de grond. Maakt Hij een doodle? Zo’n argeloos tekeningetje, om zich te kunnen concentreren? Een terloopse krabbel?

Met zijn opmerking valt alle licht op de omstanders. Eerst richt Jezus zich op de omstanders. Wie van u zonder zonde is, werpe de eerste steen naar haar!

En weer richt Jezus zich dan op de grond, weer schrijft Hij wat. Zijn woorden doen ondertussen hun werk. Eén voor één druipen ze af.

Het doet me denken aan een voorval van zeker 30 jaar geleden. Een kerkelijke avond over wat toen heel gevoelig lag: samenwonen in plaats van trouwen, ‘hokken’, zoals het werd genoemd, en daarmee ook de vraag naar seks voor het huwelijk. kan dat allemaal maar zo! De sfeer die avond was geladen. Veel zware christelijke mannen waren erop af gekomen.
Ik mocht het woord voeren, als jong broekie. En men verwachtte ongetwijfeld nieuwlichterij van mij. Weer zo’n jonge dominee die het allemaal wel goed zal vinden.
Met zweet in mijn handen werkte ik me door mijn bijdrage heen. Het werd pauze. En ik voelde de spanning stijgen. Na de pauze zou er een open discussie worden gehouden.
Maar gelukkig voor mij was er ook een wijze kerkelijke professor bij. Hij zei tegen me: Laat mij maar even. Ik neem wel eerst het woord na de pauze.
Toen iedereen z’n plaats weer had ingenomen, nam professor Runia plaats achter het spreekgestoelte. Langzaam nam hij het woord. Het werd heel stil. Mag ik met u een enkel vers uit de bijbel lezen, vroeg. Hij sloeg Johannes 8 op, keek de zaal in en las: ‘Wie van u zonder zonde is, werpe de eerste steen…..’.

Het werd nog stiller dan het al was.

Jezus richt zich tenslotte tot de vrouw. Waar zijn ze? Heeft niemand u veroordeeld? Niemand, Heer, zei de vrouw. Ik veroordeel je ook niet, zei Jezus. Ga naar huis, zondig niet meer. Denk niet aan wat vroeger was; laat heel dat ellendige verleden rusten. Kijk niet achterom. Kijk naar wat voor je ligt.
En als een kind zo licht is ze gegaan.

Zo geestelijk schreef Jezus in ’t zand. Hij bleef niet staan bij wat er misschien wel was gebeurd. Hij liet de vrouw aan een nieuw leven beginnen. Hij maakte toekomst voor haar mogelijk. En door haar ook voor ons….

Amen

Overzicht preken

02-09-2018
Helder zicht

26-08-2018
Mee-eters

19-08-2018
Genezing doofstomme

08-07-2018
Jona 4

01-07-2018
Jona 2 en 3

24-06-2018
Jona 1

03-06-2018
Mensen boven regels

27-05-2018
Zondag Trinitatis

20-05-2018
Pinksteren

13-05-2018
Wezenzondag

10-05-2018
Hemelvaartsdag

22-04-2018
De goede herder

15-04-2018
Petrus

01-04-2018
Paaspreek
(Pasen)


25-03-2018
Een koning zonder troon
(Palmzondag)


18-03-2018
De graankorrel

11-03-2018
Delen
(Oecumenische dienst Veertigdagentijd)


18-02-2018
Verzoeking in de Woestijn

11-02-2018
Eenzaam, tweezaam

28-01-2018
Van een leer word je nog geen leerling

14-01-2018
Bruiloft in Kana

31-12-2017
Oudejaarsdienst

25-12-2017
Kerstmorgen
(Eerste Kerstdag)


24-12-2017
Kerstnacht
(Kerstnachtdienst)


17-12-2017
Woestijnroos
(Derde advent)


10-12-2017
Jesaja's vredesvisioen
(Tweede advent)


03-12-2017
Voorbereiden op Kerst
(Eerste advent)


26-11-2017
Houdt uw lamp brandende
(Eeuwigheidszondag)


12-11-2017
Kinderen van het licht

05-11-2017
Dankdag

29-10-2017
Een vaste burcht is onze God

08-10-2017
Jaloezie
(Jeugddienst)


01-10-2017
Israëlzondag

24-09-2017
Zorgen moet je doen niet maken

17-09-2017
Vredeszondag
(Oecumenische dienst)


10-09-2017
Zacheüs
(Startzondag)


27-08-2017
De farizeeër en de tollenaar

20-08-2017
Waarom zou ik naar de kerk gaan?

13-08-2017
Denken over danken

02-07-2017
Het verloren muntje

18-06-2017
Rijke man en arme Lazarus

28-05-2017
Ruth 4

21-05-2017
Ruth 3

14-05-2017
Ruth 2

07-05-2017
Ruth 1

16-04-2017
Pasen

09-04-2017
Palmzondag

26-03-2017
Genezing blinde

12-03-2017
Verheerlijking op de berg

05-02-2017
Zout en licht

29-01-2017
Zaligsprekingen

15-01-2017
Oecumene
(Oecumenische dienst)


08-01-2017
Wijzen uit het Oosten

30-12-2016
Oudejaarspreek
(Oudjaarsdienst)


25-12-2016
Kerstmorgen
(Eerste Kerstdag)


24-12-2016
Kerstnacht
(Kerstnachtdienst)


11-12-2016
Derde zondag van Advent
(Derde advent)


27-11-2016
Eerste zondag van Advent
(Eerste advent)


20-11-2016
De namen op de zuil
(Eeuwigheidszondag)


13-11-2016
Johannes de Doper

06-11-2016
Jona
(Jongerendienst)


02-10-2016
Israëlzondag

25-09-2016
Bethel

11-09-2016
Deel je leven
(Startzondag)


04-09-2016
Waar je mee omgaat...

21-08-2016
Zorg dat je d’r bijkomt!

14-08-2016
Psalm 5: een psalm in oorlogstijd

03-07-2016
Zorgeloos leven?

26-06-2016
De esculaap

19-06-2016
Bloeiend leiderschap

12-06-2016
Tussen angst en vertrouwen

29-05-2016
God in de wolken

22-05-2016
Vervolgde Christenen

15-05-2016
De Geest
(Pinksteren)


24-04-2016
Esther 5, 6 en 7

17-04-2016
Esther 3 en 4

10-04-2016
Esther 1 en 2

27-03-2016
Eerst geloven, dan zien!
(Eerste Paasdag)


20-03-2016
Het nieuwe verbond
(Palmzondag)


13-03-2016
Jezus, de Hoeksteen
(Oecumenische dienst)


06-03-2016
Een vader had twee zonden
(Vierde zondag veertigdagentijd)


14-02-2016
De bruggenbouwer
(Eerste zondag veertigdagentijd)


07-02-2016
Mensen vangen

31-01-2016
Optreden van Jezus in Nazareth

10-01-2016
Dochtertje van Jaïrus
(Jongerendienst)


31-12-2015
De onvruchtbare vijgeboom
(Oudjaarsdag)


25-12-2015
Vrede op aarde?
(Eerste Kerstdag)


24-12-2015
De nacht van de hoop
(Kerstnachtdienst)


13-12-2015
Maria en Elisabeth
(Derde advent)


06-12-2015
Heilig Kind
(Tweede advent)


29-11-2015
Wees niet bang!
(Eerste advent)


22-11-2015
Valsheid tegenover oprechtheid
(Eeuwigheidszondag)


08-11-2015
Zondagsrust
(Dankuur voor gewas en arbeid)


01-11-2015
‘Hoe heet je?’
(Doopdienst)


11-10-2015
De rijke jongeman

04-10-2015
Mozes en Jezus
(Israëlzondag)


02-10-2015
En Jezus schreef in ’t zand
(Oecumenische Seniorenviering)


27-09-2015
Psalm 8

20-09-2015
Achab en Nabot
(Vredeszondag)


13-09-2015
De barmhartige Samaritaan
(Startzondag)


23-08-2015
Tien keer onafscheidelijk

16-08-2015
Effata! Ga open!




Zeisterweg 34, 3984 NL ODIJK

Ds. K.F. Visser (tel 030-8780698), email:
Mw. P. Beumer-de Gier (scriba), email:

disclaimer