Protestantse Gemeente Odijk


Effata! Ga open!

Ds. K.F. Visser
16-08-2015

Lezing(en): Jesaja 35: 1-10, Marcus 7: 31-37, Romeinen 8: 18-30


Gemeente van Christus,

Hoe komt dit bijbelverhaal over op iemand die niet gewend is aan bijbel; die niet zoveel heeft met het geloof, of met God of Jezus? Als je nou niet zo vertrouwd bent met de bijbelse verhalen of met het christelijk geloof, wat zegt dit verhaal dan? Hoe kan het overkomen? Een doofstomme man – hij kan horen en niet goed spreken - wordt bij Jezus gebracht en zijn vrienden vragen aan Jezus om hem de handen op te leggen.

Waarom vragen ze dat? Helpt dat dan? Wat kan zo’n gebaar nou doen? Willen ze bereiken dat de doofstomme man kalmeert onder de bezwerende handen van deze rondtrekkende gebedsgenezer; het gebaar van bemoediging of troost, meeleven?

Misschien vinden ze het wel erg vermoeiend om aldoor met hun doofstomme kameraad op te trekken. Er moet toch eens wat gebeuren! Hopen ze op genezing? Of minstens wat gemoedsrust voor hun gehandicapte makker? Dat Jezus voor even de zorg van hen overneemt. Zij weten het ook niet meer.

Hoe dan ook doet Jezus niet wat ze van Hem vragen. Jezus neemt de man wel apart, weg van de menigte. Er gaat heus wel wat gebeuren, dat voelen ze, dat zien ze, en misschien stelt het hen wel enigszins gerust. Even wordt dan toch de last van hun schouders gehaald. Even laat Jezus zich in met hun zorgenkind. Even kunnen ze de last van hun mantelzorg loslaten, delen met Jezus, voor een moment neemt Jezus hun bemoeienis over.

En misschien zien ze dan op afstand wat Marcus hier beschrijft, de gebarentaal van Jezus. Hij heft zijn hoofd op, naar boven, naar de hemel en Hij steekt zijn vingers in de oren van de doofstomme en, ja…Hij raakt dan met speeksel zijn tong aan….? Hoe dan? Gelijktijdig? Kust
Jezus de doofstomme man terwijl Hij met zijn vingers in diens oren zit? Of gebeurt het na elkaar? Al die verschillende gebaren, handelingen?

Kennelijk vergt het nogal wat van Jezus, want Hij zucht. Hij zucht zelfs diep. Waarom? Om inspiratie op te doen? Om kracht te verzamelen? Om God in de hemel als het ware ertoe te bewegen zich naar de man te keren? Of is het uit moedeloosheid? Een verzuchting – weer iemand die Hij moet genezen? Houdt het dan nooit op? Beseffen de mensen niet hoeveel het van Hem vergt, hoeveel moeite het Hem kost?

En dan klinkt dat woord in die vreemde taal, de taal die Jezus toen sprak, het Aramees:
Effata! Ga open!

Klinkt het als een soort : Sesam open u! Uit de sprookjes uit Duizend en één nacht, over de berg met het goud en het geld die open en dicht kon. Sesam, open u? Hoort een buitenstaander dat erin? Hoe dan ook gaan de oren van de man meteen open en komt zijn tong los en kan hij goed spreken. Wonderlijk allemaal. Hoe kan dit? Wat deed Jezus nou? En vooral, wat zegt zo’n verhaal nou?

Stel, je bent een buitenstaander. Je hoort dit voor het eerst, waar denk je dan aan? Wat roept het op? En helpt het je aan geloof?

Is deze genezing een primitieve vorm van medische hulpverlening? Uit een tijd dat er nog wetenschappelijke geneeskunst was?

Of is het een typisch verhaal dat hoort bij zoveel verhalen over heiligen, over miraculeuze wonderdoeners? Een verhaal uit het leven van een heilige, zoals van Franciscus van Assisi wordt verteld dat hij kleine vogeltjes boetseerde, die hij vervolgens echt kon laten vliegen? Is het een verhaal waarmee aan Jezus van Nazareth als rondtrekkende prediker goddelijke kracht werd toegedicht?

Dat zou passen bij het slot. Jezus stelt zich uiterst bescheiden op, wil niet dat dit wonder overal wordt rondgebazuind. Hij wil er zich niet op laten voorstaan. Het maakt Hem extra heilig.

Of zit er toch iets anders achter? Hij zegt: Geef er geen ruchtbaarheid aan, want misschien trekt het wel ongewenste types aan, of voelen de geestelijke leiders van het volk zich beconcurreerd, en willen ze Hem uit de weg ruimen, omdat Hij de pretentie voert van goddelijkheid?
Niettemin zijn de omstanders enorm onder de indruk. Alles wat Hij doet is goed, roepen ze. Zelfs doven laat Hij horen en stommen laat Hij spreken!

Het moet voor Marcus heerlijk zijn geweest om dit zo op te schrijven. Het past verrassend goed in zijn portret van Jezus. Jezus is meer dan een gewoon mens. Hij staat veel dichter bij God dan het simpele volk. Zo zullen de mensen zich vast en zeker snel tot Hem bekeren. Gemeente, hoe kan ik dit bijbelverhaal zo uitleggen, dat het voor een buitenstaander- en ook voor ons - iets kan gaan betekenen? Gaat het erom dat die buitenstaander waarachtig onder de indruk komt van de wondermacht van Jezus? Maar wat heeft die buitenstaander daar dan aan? Die buitenstaander – trouwens net als wij allemaal – weet maar al te goed van oneindig veel situaties waarin een dringend ingrijpen zeer gewenst is, een genezing, een
redding, alleen die komt niet, niet bij ongelovigen, maar ook niet bij gelovigen. Of laat ik het dichtbij mezelf brengen. Komende woensdagmiddag heb ik een afspraak bij een KNO-arts. Ik moet een gehoortest ondergaan. Gebleken is onlangs dat mijn gehoor
minder zou zijn geworden. Nu moet bekeken worden af dat inderdaad zo is, hoe het er precies voorstaat. Was Jezus nou maar hier om even zijn vingers in mijn oren te steken?
Voelt U.

Zo blijft het een verhaal op grote afstand, ver weg in de tijd, iets van lang geleden. Er moet naar een brug worden gezocht, een overbrugging van toen naar nu. Iets waardoor dit verhaal zeggingskracht krijgt voor ons vandaag. En volgens mij is het enige wat dan helpt om
het verhaal nog eens extra goed te lezen. Wat staat er nou? Hoe staat het er? Laat ik twee voorbeelden geven uit dit verhaal zelf.

Er wordt geschreven hoe Jezus reist om bij deze zieke man uit te komen. volgens Marcus legt Jezus een gigantische omweg af: van Tyrus via Sidon – dat is in het huidige Libanon-, dan naar het meer van Galilea en vervolgens naar het zuidoosten door het gebied van de Dekapolis, het tienstedengebied, ten zuiden van de Golanhoogvlakte. Met de landkaart erbij is het vrijwel uitgesloten om zo’n reis te voet te maken in zo’n korte tijd. Want zo schrijft Marcus even later dat Jezus alweer in Betsaida is. Het kan eigenlijk niet. En volgens mij is dat ook de bedoeling van Marcus om het zo op te schrijven. Dat het iets onmogelijks uitdrukt. Het gaat hier niet om geografie, het is theologie. Marcus wil zeggen:
Jezus gaat heel ver om uiteindelijk bij deze ene mens uit te komen. Hoeveel moeite moet Jezus doen om ons te bereiken? Geestelijk gesproken dan? Wat moet er gebeuren willen wij door het evangelie bereikt worden, aangeraakt worden, dat we ons aangesproken voelen? Zijn wij zover verstopt geraakt, zover af van het evangelie dat het haast onmogelijk is dat wij er nog door worden bereikt? Zitten onze oren misschien dicht?
Leven wij maar zo’n beetje ons leventje, zonder dat het woord van het evangelie ons echt raken kan, open kan maken?

Voelt u. Zo kan ik proberen een brug te slaan tussen toen en nu, tussen daar en ons. Wij komen blijkbaar niet zomaar aan geloof. Wil het ons aanspreken dan zal de boodschap een hele weg moeten afleggen voor het ons bereiken kan, voor het ons te pakken krijgt. God? Heel wat mensen weten geen weg met God. Hoog, ver, vreemd, ´t zal wel, onbewijsbaar,iets van vroeger, iets van opa en oma, iets van de kerk. Hoezo dan God? Waarom dan God? Waarom geloven in God?

Durf ik die stap te zetten? Door dit verhaal over die afstand van 20 eeuwen naar mij, naar ons toe te halen, dat wij er onszelf in gaan herkennen?

Ik weet hoe moeilijk het is om echt goed te leren luisteren, om te horen wat er werkelijk in iemand anders omgaat, wat iemand ten diepste beweegt. Goed luisteren, zorgvuldige communicatie, van hart tot hart met elkaar spreken, zodat mensen zich begrepen voelen, verstaan voelen? Dat gaat nog veel verder dan wat er gebeurde bij dat vreselijke ongeval in Spanje afgelopen week. Een jonge vrouw valt te pletter bij het bungeejumping door een
dom misverstand. Het touw zat nog niet vast. Miscommunicatie.

Of hoe nauw het luistert als het gaat om een melding van bedreiging; een man en een vrouw, huiselijk geweld en de een en de ander doet aangifte van bedreiging. Hoe moet een politie dit goed verstaan, op de juiste waarde schatten? En wat een vreselijke spijt als het leidt tot een moord!

Of – nog een voorbeeld uit de actualiteit – hoe nauw het luistert dat er een woord als excuus of erkenning klinkt rond de opvang van mensen die terugkeerden uit de jappenkampen? Welke belangen daarmee gemoeid zijn?

Hoeveel moeite willen wij doen om onze naaste werkelijk te verstaan? En ook hoe lastig is het om echt de goede dingen te zeggen. Waarachtig goed te leren spreken. In onze vertaling staat dat de man na zijn genezing weer normaal kon praten. Maar in de oorspronkelijke tekst staat dat hij oprecht sprak. Hij kon klare taal spreken. Als dat ons lukt, echt waarachtig goede woorden spreken, dat is haast een wonder. En als dat gebeurt,
worden mensen er altijd beter van, zowel de spreker als de hoorder. Goed. Hij sprak goed. Het woord dat daar gebruikt wordt, komt rechtstreeks uit het scheppingslied van Genesis 1. Tof! Waarachtig goed.

En ik ga dat ineens herkennen aan de manier waarop Marcus het beschrijft. Jezus maakt een geweldige omweg om bij deze doofstomme mens aan te komen. En dan lees ik vervolgens hoeveel moeite Jezus doet om deze mens heel persoonlijk te bereiken. Wat moet Jezus allemaal doen om hem open te breken?

De vrienden vroegen Jezus om de doofstomme de handen op te leggen; een bescheiden verzoek, ongetwijfeld met hoop en verwachting. Maar ze hebben geen idee wat er werkelijk bij komt kijken om iemand weer tot een oorspronkelijk mens te maken, gaaf, zoals God het heeft bedoeld.

Marcus heeft er precies zes werkwoorden voor nodig om te beschrijven wat Jezus allemaal met deze man doet.

Hij neemt hem apart.
Hij steekt zijn vingers in zijn oren.
Hij raakt met speeksel zijn tong aan.
Hij slaat zijn blik naar de hemel.
Hij zucht.
En Hij zegt: Effata!

Het lijken wel zes scheppingdagen. Er moet van alles worden ondernomen wil deze mens toekomen aan de sabbat, aan de dag om God de Heer te loven. Zes dagen zult gij arbeiden en al uw werk doen, maar op de zevende dag rustte God de Heer.

Zou het zoveel moeite kosten om ons te bewegen tot een leven van geloof, hoop en liefde? Wat een wonder dat we kunne lezen dat het kan, hier in dit verhaal. Zo wordt, wat mij betreft, dit evangelie een gelijkenis. En dat dan met oog op ons.

Dat onze oren open gaan, dat we het waarachtig goed leren zeggen, dat we het leren spellen als het ware, dat het diep in onze ziel wordt gegrift, die woorden over waarachtig goed leven. Over de moeite die het allemaal kost – de pijn van het leven in een onvolmaakte wereld, en dan ook het geluk voelen van een waarachtig goed bestaan. Kortom de woorden te horen van Paulus en van Jesaja.

Over het zuchten van de schepping. De schepping zucht. Ze is ten prooi aan zinloosheid, schrijft Paulus. En dat zien we meer dan ons lief is. De schepping zucht en kreunt en steunt en lijdt… als een vrouw in barensnood. Het is een geboorte. Een pijnlijke geboorte. Een zware bevalling. Sta stil bij deze verlossing. Kijk niet te snel in de wieg. Luister eerst eens naar het verhaal van de moeder.

Hoe zwaar kan het zijn? Hoeveel pijn en moeite kost het om iets goeds tot stand te brengen? Hoeveel strijd moet er gestreden, hoeveel pijn geleden voordat het Koninkrijk van God zich op de aarde zal vestigen? Het gaat niet vanzelf.

En toch, wat verlangen wij ernaar! We verlangen naar die wereld die Jesaja voor zich zag. De steppe zal bloeien! Maar voor het zover is….? Dan zijn er eerst de blinden, de verlamden, de stommen, de dorre vlakten, het verzengde land, de dorstige grond en de jakhalzen. Voelt u? Niet meteen kijken naar die paradijselijke wereld. We worden ons bewust van de grote moeite die het moet kosten voor we daar zullen komen.

Maar dan kan ook worden beleefd hoe geweldig het zal zijn als de woestijn eindelijk zal bloeien als een roos en de ballingen veilig terugkunnen keren. Iedereen opademt en juicht en lacht.

Er moet veel gebeuren wil het evangelie ons bereiken. De vraag of wij doof zijn, komt is ineens heel dichtbij. De vraag of wij wel echt goed kunnen
spreken, komt dichtbij. Zijn wij wel zo gezond als wij denken, geestelijk gesproken dan? Hebben wij niet zelf de genezing nodig die in dit evangelie naar ons toekomst? Kunnen wij het evangelie zo verstaan en weergeven dat het moderne mensen raakt en aanspreekt? Dat kost ons moeite. En daar doen we moeite voor.

En het begint bij de eerste stap. Jezus neemt de doofstomme apart, weg van de menigte. Dat is de eerste daad van Jezus. Weg uit het rumoer. Weg uit de drukte. Weg uit de massa. Het gaat er persoonlijk aan toe. De man is meer dan zijn handicap.

Jezus behandelt deze zieke als mens. Zo wordt deze dove man weer tot een persoon. Ligt daar het goede begin? Wil de schepping weer opleven, zoals ooit bedoeld, willen we werkelijk vrije mensen worden, verlost van onze sores, en vol van hoop, is dat het begin. Aandacht voor die ene mens. Aandacht en tijd. Dichtbij komen, behoedzame aanraking misschien zelfs wel. Zorgvuldig pastoraat, diaconaat begint bij de onderlinge communicatie.
Dat is van levensbelang. Voor deze ene mens, voor ons als kerk, en voor de samenleving. Zo blijft geloof niet iets vaags. Zo wordt geloof in praktijk gebracht.

Gemeente, volgende week vieren we de doop. In oude katholieke en lutherse doopvieringen was het de gewoonte dat de voorganger de oren van de dopeling met wat speeksel aanraakt en in het oor fluistert: Effata, wordt geopend!

Wat mooi als we dat meemaken. Dat we ook voor onszelf zo horen en verstaan. Die stem die ons influistert: Effata!

Amen.

Overzicht preken

03-06-2018
Mensen boven regels

27-05-2018
Zondag Trinitatis

20-05-2018
Pinksteren

13-05-2018
Wezenzondag

10-05-2018
Hemelvaartsdag

22-04-2018
De goede herder

15-04-2018
Petrus

01-04-2018
Paaspreek
(Pasen)


25-03-2018
Een koning zonder troon
(Palmzondag)


18-03-2018
De graankorrel

11-03-2018
Delen
(Oecumenische dienst Veertigdagentijd)


18-02-2018
Verzoeking in de Woestijn

11-02-2018
Eenzaam, tweezaam

28-01-2018
Van een leer word je nog geen leerling

14-01-2018
Bruiloft in Kana

31-12-2017
Oudejaarsdienst

25-12-2017
Kerstmorgen
(Eerste Kerstdag)


24-12-2017
Kerstnacht
(Kerstnachtdienst)


17-12-2017
Woestijnroos
(Derde advent)


10-12-2017
Jesaja's vredesvisioen
(Tweede advent)


03-12-2017
Voorbereiden op Kerst
(Eerste advent)


26-11-2017
Houdt uw lamp brandende
(Eeuwigheidszondag)


12-11-2017
Kinderen van het licht

05-11-2017
Dankdag

29-10-2017
Een vaste burcht is onze God

08-10-2017
Jaloezie
(Jeugddienst)


01-10-2017
Israëlzondag

24-09-2017
Zorgen moet je doen niet maken

17-09-2017
Vredeszondag
(Oecumenische dienst)


10-09-2017
Zacheüs
(Startzondag)


27-08-2017
De farizeeër en de tollenaar

20-08-2017
Waarom zou ik naar de kerk gaan?

13-08-2017
Denken over danken

02-07-2017
Het verloren muntje

18-06-2017
Rijke man en arme Lazarus

28-05-2017
Ruth 4

21-05-2017
Ruth 3

14-05-2017
Ruth 2

07-05-2017
Ruth 1

16-04-2017
Pasen

09-04-2017
Palmzondag

26-03-2017
Genezing blinde

12-03-2017
Verheerlijking op de berg

05-02-2017
Zout en licht

29-01-2017
Zaligsprekingen

15-01-2017
Oecumene
(Oecumenische dienst)


08-01-2017
Wijzen uit het Oosten

30-12-2016
Oudejaarspreek
(Oudjaarsdienst)


25-12-2016
Kerstmorgen
(Eerste Kerstdag)


24-12-2016
Kerstnacht
(Kerstnachtdienst)


11-12-2016
Derde zondag van Advent
(Derde advent)


27-11-2016
Eerste zondag van Advent
(Eerste advent)


20-11-2016
De namen op de zuil
(Eeuwigheidszondag)


13-11-2016
Johannes de Doper

06-11-2016
Jona
(Jongerendienst)


02-10-2016
Israëlzondag

25-09-2016
Bethel

11-09-2016
Deel je leven
(Startzondag)


04-09-2016
Waar je mee omgaat...

21-08-2016
Zorg dat je d’r bijkomt!

14-08-2016
Psalm 5: een psalm in oorlogstijd

03-07-2016
Zorgeloos leven?

26-06-2016
De esculaap

19-06-2016
Bloeiend leiderschap

12-06-2016
Tussen angst en vertrouwen

29-05-2016
God in de wolken

22-05-2016
Vervolgde Christenen

15-05-2016
De Geest
(Pinksteren)


24-04-2016
Esther 5, 6 en 7

17-04-2016
Esther 3 en 4

10-04-2016
Esther 1 en 2

27-03-2016
Eerst geloven, dan zien!
(Eerste Paasdag)


20-03-2016
Het nieuwe verbond
(Palmzondag)


13-03-2016
Jezus, de Hoeksteen
(Oecumenische dienst)


06-03-2016
Een vader had twee zonden
(Vierde zondag veertigdagentijd)


14-02-2016
De bruggenbouwer
(Eerste zondag veertigdagentijd)


07-02-2016
Mensen vangen

31-01-2016
Optreden van Jezus in Nazareth

10-01-2016
Dochtertje van Jaïrus
(Jongerendienst)


31-12-2015
De onvruchtbare vijgeboom
(Oudjaarsdag)


25-12-2015
Vrede op aarde?
(Eerste Kerstdag)


24-12-2015
De nacht van de hoop
(Kerstnachtdienst)


13-12-2015
Maria en Elisabeth
(Derde advent)


06-12-2015
Heilig Kind
(Tweede advent)


29-11-2015
Wees niet bang!
(Eerste advent)


22-11-2015
Valsheid tegenover oprechtheid
(Eeuwigheidszondag)


08-11-2015
Zondagsrust
(Dankuur voor gewas en arbeid)


01-11-2015
‘Hoe heet je?’
(Doopdienst)


11-10-2015
De rijke jongeman

04-10-2015
Mozes en Jezus
(Israëlzondag)


02-10-2015
En Jezus schreef in ’t zand
(Oecumenische Seniorenviering)


27-09-2015
Psalm 8

20-09-2015
Achab en Nabot
(Vredeszondag)


13-09-2015
De barmhartige Samaritaan
(Startzondag)


23-08-2015
Tien keer onafscheidelijk

16-08-2015
Effata! Ga open!




Zeisterweg 34, 3984 NL ODIJK

Ds. K.F. Visser (tel 030-8780698), email:
Mw. P. Beumer-de Gier (scriba), email:

disclaimer