Protestantse Gemeente Odijk


Wees niet bang!

Ds. K.F. Visser
29-11-2015 | Eerste advent

Lezing(en): Lucas 1: 5–25


Gemeente van Christus,

Het allereerste woord dat van de hemel naar de aarde neerdaalt in Lucas 1 is:
‘Wees niet bang’.

Niet bang zijn! We moeten niet bang zijn.
Dat is wat er alom wordt gezegd in deze weken van terreurdreiging. Verscherpte grenscontroles, het openbare leven in Brussel ligt dagenlang stil. Scholen worden zwaar bewaakt door politie en leger. Maar toch: Niet bang zijn! We laten ons niet bang maken. We laten onze manier van leven niet dicteren door djihadisten. Wij zijn met meer.

Maar ja, ergens voelt het onbestemd en maakt het toch onzeker.
Overheden zeggen: U moet wel waakzaam zijn, alert, verdachte pakketjes, vreemde types, oren en ogen open. ‘We zijn in oorlog.’ Maar: niet bang zijn!

Het klinkt als een bezwering. En overheden kunnen waarschijnlijk niet anders.

Bent u bang in deze onrustige wereld?

Als er gezegd wordt ‘Niet bang zijn’ dan is er in elk geval reden toe.

Er wordt gezegd: Angst is een slechte raadgever. Maar dan kun je ook aan twijfelen. Angst is een reactie op mogelijk gevaar. Een waarschuwingssignaal. En het kan raadzaam dat signaal serieus te nemen. Het kan ons behoeden over overmoed.

In de bijbel staat angst altijd tegenover vertrouwen. Of worden angst en liefde als tegenpolen voorgesteld.
In de liefde zit geen angst. Volmaakte liefde drijft de angst uit, staat er in 1 Johannes 4. Maar ja, volmaakte liefde, bestaat dat wel? We zijn maar mensen.

Ik vind het bemoedigend dat het eerste woord dat in het Lucasevangelie van de hemel naar de aarde gaat, dit woord is, deze oproep: Niet bang zijn.

Dan is er dus wat aan de hand. En dan is er ook een houding te vinden om er mee om te gaan.

De oude priester Zacharias krijgt een verschijning als hij in de tempel het reukoffer mag brengen. Er staat ineens een engel van de Heer bij hem. Hij schrikt. Zo’n verschijning betekende in het volksgeloof van toen dat God je kwam halen. Je laatste uur was geslagen. En daarom schrikt de oude Zacharias. Is hij er wel klaar voor? Om afscheid te nemen en om God te ontmoeten.
En dat uitgerekend op het moment dat hij de loterij gewonnen heeft. Ook dat nog!

Zacharias is één van 18.000 priesters en levieten. Jaarlijks werd er geloot wie aan de beurt was om het heiligdom te mogen binnengaan om het offer te brengen. De hoogste eer. Zoiets gebeurde maar eens in je leven en voor velen kwam het nooit.
Dat jij namens alle mensen de gebeden mocht uitspreken, om verzoening mocht bidden voor iedereen die buiten zou staan wachten. Zacharias had gewonnen. Het lot was op hem gevallen. En dan gebeurt hem dit!

Lucas beschrijft hoe Zacharias schrikt. Zijn leven eindigt hier, weliswaar op een prachtige plek, maar wat schiet je daar mee op. Hij kan het niet eens zijn vrouw meer laten weten. Een vertrek zonder afscheid.

Zacharias wordt door angst overvallen. Maar wonderlijk genoeg is het geen doodsbericht dat hij te horen krijgt. Het is een levensbericht.

‘Wees niet bang, je gebed is verhoord, je vrouw zal een zoon baren en je moet hem Johannes noemen.’ ‘Vreugde en blijdschap zullen je ten deel vallen en velen zullen zich over zijn geboorte verheugen.’ Zacharias is met stomheid geslagen. Hij kan het niet geloven. Hij kan er zich niet aan overgeven. Hij is al oud en zijn vrouw Elisabeth is al oud. Onvruchtbaar waren ze. En wat hadden ze gebeden! Hun leven lang. En dan nu alsnog?
Zacharias kan geen woord meer uitbrengen.
Als hij buiten komt waar de menigte staat te wachten, kan hij alleen maar met gebarentaal het volk de zegen geven.

‘Niet bang zijn’. Dat is het eerste woord dat van de hemel klinkt en op de aarde wordt gehoord. Dit woord zal in de ouverture van het Lucasevangelie drie maal klinken. En driemaal is Gods recht in de bijbel.

Hier bij Zacharias voor het eerst. Dan als Maria hoort dat zij zwanger zal worden. ‘Wees niet bang, Maria’.
En de herders krijgen het te horen als ze buiten in het veld door het stralende licht van de Heer worden beschenen: ‘Wees niet bang’.

Hoe werkelijk is dit verhaal rond Zacharias? Helpt het als je verstijft van schrik je op het ergste voorbereid en iemand zegt: ‘Niet bang zijn, hoor!’
Zal het even duren voor het tot je doordringt? Voor je het allemaal weer vertrouwt?

‘Wees niet bang’, is dat het Woord van God voor deze morgen voor u en voor mij? Is dit het thema voor deze eerste zondag van Advent? Die omkering van de verwachting?

Dat in de wereld van vandaag, een andere, een nieuwe verwachting wordt gewekt?
Dat er goed nieuws klinkt voor twee versleten mensen, een levensbericht voor een heel volk dat in duisternis wandelt, voor een wereld verloren in schuld? Dat is toch haast niet te geloven?

‘Wees niet bang’, dat is het eerste woord dat van de hemel naar de aarde gaat, hier in Lucas 1. Zoals het eerste woord van de hele bijbel ook al een nieuw begin aanduidde: ‘Er zij licht’.
Licht in het donker. De Geest van God zweeft al over de dreigende wateren. Laat je angst varen. Niet bang zijn.

Lucas legt trouwens zijn hele evangelie dicht aan tegen het Oude Testament. Hij heeft heel goed in zich opgenomen wat daar in die oerverhalen het diepste motief is geweest.
Hoe telkens in het diepste donker van de geschiedenis God een nieuwe weg baande.

Van de schepping af. In de verhalen van Abraham en Sara, Isaak en Rebecca, de ouders van Simson en bij Elkana en Hanna, de ouders van Samuël. Steeds weer dat motief dat er geen toekomst is. Dat God ver weg lijkt. De grote Afwezige. In een wereld die zich overgeeft aan afgoden. Het symboolbegrip voor de stilte van de kant van God, voor de duistere machten in het mensenbestaan, het oersymbool, de metafoor, is onvruchtbaarheid.

In het oude Israël wil dat zeggen dat je geen toekomst hebt, geen droom, geen visioen, geen moed. Dat de angst regeert. Dat mensen zich vergeten voelen, verlaten voelen, door God en mensen veracht. Onvruchtbaar.
Lucas heeft heel goed het geheim verstaan van wat er in al die verhalen wordt verteld. Dat er nieuw leven wordt gewekt.

Dat de stokoude Sara toch nog een kind krijgt – en in haar spoor nu ook Elisabeth, dat is geen biologie, dat is theologie.

Dat is niet te verklaren met de leer van het leven, maar wel met het leven van de Heer.

Dat de verhalen zo geschreven worden dat het onmogelijke waar wordt, dat wat niet meer gedacht werd, gehoopt kon worden, verwacht mocht worden, doorbreekt in de levens van mensen, in het leven van dat dolende volkje.

Verhalen, zo geschreven, dat ze moed gaven, geloof, nieuw vertrouwen, dat ze tot omkeer opriepen. Zo heeft Lucas die verhalen verstaan en op zijn manier trekt hij de lijnen door.

Zacharias denkt wel dat de Heer hem is vergeten, maar zijn naam betekent: God gedenkt!
Elisabeth voelt zich leeg en oud, veracht en zonder toekomst, maar haar naam betekent: Mijn God is volheid.
En het kind dat geboren zal worden, tegen de verwachting in, Johannes, zijn naam betekent: ‘God is genadig’.

Onze geschiedenis en Gods geschiedenis vallen zo vaak niet samen. En gelukkig maar. Wat er aan ellende gebeurt in de wereld en in de levens van mensen is niet Gods werk, maar behoort tot het raadsel van de goede schepping, behoort tot de onvolkomenheden van de mens, tot zijn onmacht, maar ook tot de ongebreidelde machtswellust van de mens.

Wat er aan nood geschiedt, wordt ook God aangedaan. Hij voelt het, Hij kent het, het laat Hem niet los en Hij daalt af met deze woorden: Niet bang zijn!

Dwars door de mensengeschiedenis heen schrijft God zijn geschiedenis.
Gods geschiedenis gebeurt waar de Geest van God doordringt in het domein van ons mensen. Waar mensen worden gezien.
Waar liefde geschiedt. Waar de hoop, die zwakke vlam, wordt aangeblazen.
En dat stopt niet. Dat stopt nooit meer.
Het geschiedt en het zal geschieden.
Lucas heeft het gezien en vertelt ons ervan.
En wij nemen zijn verhaal over en vertellen het door als een levensbericht. Een bericht waarmee een mens moed kan vatten.

‘Niet bang zijn’, een handje vol woorden, die de kracht hebben om met mensen mee te trekken in hun leven, als een spoor van licht waar alles donker lijkt. Als een weg van hoop waar mensen naar uitzien.

Amen.

Overzicht preken

02-09-2018
Helder zicht

26-08-2018
Mee-eters

19-08-2018
Genezing doofstomme

08-07-2018
Jona 4

01-07-2018
Jona 2 en 3

24-06-2018
Jona 1

03-06-2018
Mensen boven regels

27-05-2018
Zondag Trinitatis

20-05-2018
Pinksteren

13-05-2018
Wezenzondag

10-05-2018
Hemelvaartsdag

22-04-2018
De goede herder

15-04-2018
Petrus

01-04-2018
Paaspreek
(Pasen)


25-03-2018
Een koning zonder troon
(Palmzondag)


18-03-2018
De graankorrel

11-03-2018
Delen
(Oecumenische dienst Veertigdagentijd)


18-02-2018
Verzoeking in de Woestijn

11-02-2018
Eenzaam, tweezaam

28-01-2018
Van een leer word je nog geen leerling

14-01-2018
Bruiloft in Kana

31-12-2017
Oudejaarsdienst

25-12-2017
Kerstmorgen
(Eerste Kerstdag)


24-12-2017
Kerstnacht
(Kerstnachtdienst)


17-12-2017
Woestijnroos
(Derde advent)


10-12-2017
Jesaja's vredesvisioen
(Tweede advent)


03-12-2017
Voorbereiden op Kerst
(Eerste advent)


26-11-2017
Houdt uw lamp brandende
(Eeuwigheidszondag)


12-11-2017
Kinderen van het licht

05-11-2017
Dankdag

29-10-2017
Een vaste burcht is onze God

08-10-2017
Jaloezie
(Jeugddienst)


01-10-2017
Israëlzondag

24-09-2017
Zorgen moet je doen niet maken

17-09-2017
Vredeszondag
(Oecumenische dienst)


10-09-2017
Zacheüs
(Startzondag)


27-08-2017
De farizeeër en de tollenaar

20-08-2017
Waarom zou ik naar de kerk gaan?

13-08-2017
Denken over danken

02-07-2017
Het verloren muntje

18-06-2017
Rijke man en arme Lazarus

28-05-2017
Ruth 4

21-05-2017
Ruth 3

14-05-2017
Ruth 2

07-05-2017
Ruth 1

16-04-2017
Pasen

09-04-2017
Palmzondag

26-03-2017
Genezing blinde

12-03-2017
Verheerlijking op de berg

05-02-2017
Zout en licht

29-01-2017
Zaligsprekingen

15-01-2017
Oecumene
(Oecumenische dienst)


08-01-2017
Wijzen uit het Oosten

30-12-2016
Oudejaarspreek
(Oudjaarsdienst)


25-12-2016
Kerstmorgen
(Eerste Kerstdag)


24-12-2016
Kerstnacht
(Kerstnachtdienst)


11-12-2016
Derde zondag van Advent
(Derde advent)


27-11-2016
Eerste zondag van Advent
(Eerste advent)


20-11-2016
De namen op de zuil
(Eeuwigheidszondag)


13-11-2016
Johannes de Doper

06-11-2016
Jona
(Jongerendienst)


02-10-2016
Israëlzondag

25-09-2016
Bethel

11-09-2016
Deel je leven
(Startzondag)


04-09-2016
Waar je mee omgaat...

21-08-2016
Zorg dat je d’r bijkomt!

14-08-2016
Psalm 5: een psalm in oorlogstijd

03-07-2016
Zorgeloos leven?

26-06-2016
De esculaap

19-06-2016
Bloeiend leiderschap

12-06-2016
Tussen angst en vertrouwen

29-05-2016
God in de wolken

22-05-2016
Vervolgde Christenen

15-05-2016
De Geest
(Pinksteren)


24-04-2016
Esther 5, 6 en 7

17-04-2016
Esther 3 en 4

10-04-2016
Esther 1 en 2

27-03-2016
Eerst geloven, dan zien!
(Eerste Paasdag)


20-03-2016
Het nieuwe verbond
(Palmzondag)


13-03-2016
Jezus, de Hoeksteen
(Oecumenische dienst)


06-03-2016
Een vader had twee zonden
(Vierde zondag veertigdagentijd)


14-02-2016
De bruggenbouwer
(Eerste zondag veertigdagentijd)


07-02-2016
Mensen vangen

31-01-2016
Optreden van Jezus in Nazareth

10-01-2016
Dochtertje van Jaïrus
(Jongerendienst)


31-12-2015
De onvruchtbare vijgeboom
(Oudjaarsdag)


25-12-2015
Vrede op aarde?
(Eerste Kerstdag)


24-12-2015
De nacht van de hoop
(Kerstnachtdienst)


13-12-2015
Maria en Elisabeth
(Derde advent)


06-12-2015
Heilig Kind
(Tweede advent)


29-11-2015
Wees niet bang!
(Eerste advent)


22-11-2015
Valsheid tegenover oprechtheid
(Eeuwigheidszondag)


08-11-2015
Zondagsrust
(Dankuur voor gewas en arbeid)


01-11-2015
‘Hoe heet je?’
(Doopdienst)


11-10-2015
De rijke jongeman

04-10-2015
Mozes en Jezus
(Israëlzondag)


02-10-2015
En Jezus schreef in ’t zand
(Oecumenische Seniorenviering)


27-09-2015
Psalm 8

20-09-2015
Achab en Nabot
(Vredeszondag)


13-09-2015
De barmhartige Samaritaan
(Startzondag)


23-08-2015
Tien keer onafscheidelijk

16-08-2015
Effata! Ga open!




Zeisterweg 34, 3984 NL ODIJK

Ds. K.F. Visser (tel 030-8780698), email:
Mw. P. Beumer-de Gier (scriba), email:

disclaimer