Protestantse Gemeente Odijk


Zondagsrust

Ds. K.F. Visser
08-11-2015 | Dankuur voor gewas en arbeid

Lezing(en): Psalm 67 en Marcus 2; 23-28


Gemeente van Christus,

De zondag. Hoe was ’t vroeger? De zondagsrust beleven?
Was het draadjesvlees op zaterdag gebraden, sudderlapjes in gestolde jus?
De boontjes afgehaald?
Dan hoefde dat op zondag niet. Rustdag, en dan werkte je niet.

Op zaterdag de stoep geschrobd, de ramen gelapt,
de kinderen in de tobbe gewassen.
De zondag – zong Herman van Veen ooit – de zondag is niets dan een pak
gestreken ’s avonds laat. Wat bloemen in een vaas, een tak in bloei wat altijd aardig staat.
Laat ons de rustdag wijden.

En op die dag des Heren twee keer naar de kerk, lopend uiteraard.
En ’s middags naar opa en oma, als het meezat met boterkoek en ranja.
Oma liet haar breiwerk liggen, want een zondagse steek houdt geen week.

En een ijsje van de ijscokraam zat er niet in, want je liet ook niemand voor je werken.
In de namiddag deed mijn vader dan een dutje.
En je had ’t hart niet in je lijf om te gaan donderjagen met je broer.

Is dit het beeld?
U hebt vast uw eigen herinneringen aan de zondag.
Rustdag, verveeldag voor heel wat kinderen, er leek geen einde aan te komen.
Was ’t maar weer maandag!

Ik heb nooit een hekel gehad aan de zondag.
Ik hield van de kerk en de diensten.
Maar die verveling kende ik ook.

Het gaat vanmorgen over danken.
Wij danken voor het gewas.
De oogst en de dank daarvoor aan God, die ons al het goede geeft.
En wij danken voor de arbeid.
En het accent dit jaar ligt op die arbeid,
of beter nog op de rustdag,
dat ’t werk ook even rusten mag.

Misschien hebt u er wel wat van meegekregen.
van die gesprekken over de winkelopenstelling op zondag.
In ons dorp, in Bunnik.
Van die oecumenische werkgroep, die zich ermee bezighield en houdt.
Het gesprek ook met het locale bestuur.
En de bezinningsavond met prof. Herman Noodergraaf.
Het artikel in het Groentje destijds.

Waar gaat het om?
Wij houden die koopzondagen niet tegen. Wij mogen blij zijn dat de winkel zondagsochtends nog gesloten zijn en onze kerkgang niet wordt verstoord.
Waar gaat het om?
De kerken hier, wij zeiden: Het gaat om méér dan de winkels.
Het gaat erom of wij elkaar kunnen aansporen om ook een keer van ophouden te weten.
Beter om niet mee te gaan in de 24-uurs economie.
Is het beter voor ieder mens, voor een hele samenleving om één dag te hebben waarop wij van de arbeid rusten.
Een dag om op adem te komen.
Een dag om tot jezelf te komen.
Een dag ook voor de gemeenschap, voor elkaar, sociaal verband.
De hele week actief, in touw, creatief.
Laat er dan toch één dag zijn van herschepping, recreatie, een dag om te rusten.
En natuurlijk kan dat niet voor elk beroep.
Artsen, mensen in de zorg, politie en het vervoer, dominees, maar dat tast het principe niet aan.
Iedereen zou het moeten willen, heeft het nodig: dat de arbeid één dag staakt.
Een collectieve dag ’t liefst, niet dat ieder zijn of haar eigen vrije dag in de week uitkiest.
Maar of het haalbaar is in onze geseculariseerde samenleving?
Ik zet er een vraagteken achter.
Maar de vraag blijft daarmee wel staan.
Hoe goed zou het zijn als bleef, één dag voor zoveel mogelijk mensen, waarop de arbeid staakt.

Staken, dat is het woord voor Sabbat.
Sabbat wil zeggen: van ophouden weten.

Nou is er wel iets bijzonders aan de hand.
Binnen ons christendom is de zondag de eerste dag van de nieuwe week.
Het is de dag van de Opstanding, de derde dag na Goede Vrijdag.
Hier is hier elke zondag Pasen.

Maar dat kan ons ook op het verkeerde been zetten.
Het lijkt dan alsof de rustdag er is ten behoeve van de nieuwe werkweek, die op de zondag volgt.
Opladen voor de maandag dus. Rusten vóór het werk.
Maar in de Thora, in de tien geboden, is de sabbat de laatste dag van de week.
Rusten na het werk dus. Rusten van het werk.

Nou is er voor ons gelukkig wel – althans voor heel veel mensen – de vrije zaterdag gekomen,
want we kennen al sinds de jaren zestig de vijfdaagse werkweek.

Het had trouwens niet veel gescheeld of die was er toen niet gekomen.
Op een Congres van Christelijke Werkgevers in 1960 stemde men tegen de invoering van de vijfdaagse werkweek. Met een beroep op de bijbel.
Er stond immers: Zes dagen zult gij arbeiden en al uw werk doen!
En nog weer iets later stemden diezelfde christelijke werkgevers tegen de achturige werkdag. Ook met een beroep op de letterlijke tekst van de bijbel, Johannes 11: 9:
Zijn er niet twaalf uren in een dag!

Zo ging dat. Een letterlijke uitleg van de bijbel puur in het eigen belang van christelijke werkgevers.

Maar ondertussen is het niet meer weg te denken uit onze samenleving.
De vrije zaterdag om uit te rusten van het werk.
En de zondag dan als dag om van het goede leven te genieten.
De vrije zaterdag heeft de beleving van de zondag beïnvloed. Het mag duidelijk zijn dat mijn herinneringen vooral de 60-plusser van nu zullen herkennen.
Er is ondertussen een hele nieuwe generatie, die veel losser staat ten opzichte van de zondag, vooral door de secularisatie.

Toch kun je in gelovige zin zeggen dat de zondag betekent dat je jezelf te binnen brengt dat je niet leeft van geld en goed alleen, maar van de liefde van God en van vertrouwen en hoop, en dat samen met anderen.
In zekere zin kun je zeggen dat elke zondag een dankdag is, een dankdag voor alles wat jou ten goede is gekomen, aan voedsel en aan arbeid.
Zondag, dankdag, oogstdag. Wat je hebt binnengehaald, daar mag je van genieten.

De zondag, de sabbatdag. Hoe was ’t ooit in bijbelse tijden?
In Jezus’ dagen was er ook al strijd en spanning om die vrije dag.
De naleving van de tien geboden had een uitwerking gekregen, tot in de kleinste details, wat wel mocht en wat niet.
Als Jezus door de velden loopt op de sabbatdag, samen met zijn vrienden, en wat aren plukt, misschien wat graankorrels in zijn handen vermaalt, was dat een vorm van oogsten en dus werk en dus verboden. En de gezagsdragers spreken Hem erop aan.

En meteen reageert Jezus met een tamelijk extreem voorbeeld: Hoe David ooit, omdat hij honger had, de broden uit de tempel at, de broden waarvan alleen de priesters mochten eten. Met dit voorbeeld pareert Jezus de opwinding. Hij spreekt een helder woord: De sabbat is er voor de mens en niet de mens voor de sabbat.
Met andere woorden: mensen gaan boven principes.

Natuurlijk mag er geen brood worden gestolen, laat staan uit de tempel.
Maar was het niet wijlen bisschop Muskens in 1996, die best kon begrijpen dat mensen die armoe lijden omdat ze moeten leven van een bijstandsuitkering, zwart proberen bij te verdienen. Hij veroordeelde deze zwartwerkers niet. Ook een arme die een brood steelt, liet hij niet vallen. Hij zei destijds: "De katholieke moraal heeft altijd al duidelijk gemaakt dat als je zo arm bent dat je niet meer kunt leven, je een brood mag weghalen uit de winkel." Van links tot rechts werd hij bekritiseerd, maar wat hij zei, was in de Geest van Jezus.

De zondag is een dankdag, voor gewas en arbeid, en vandaag zetten wij er een extra streep onder.

We genieten van de prachtige mand, die is opgemaakt.
Een sieraad in de kerk vanmorgen.
Wij danken voor de oogst.
De aarde heeft een rijke oogst gegeven,
God, onze God, zegent ons….
zo mogen wij het hier beleven,
al weten we ook dat het ongelijk verdeeld is in de wereld en komen mensen tekort.
Misschien wel daarom eens te meer worden we ons bewust van het geschenk van al deze gaven op deze dag.

De zondag is een geschenk van God aan de mensen: vrije tijd en vrijheid om met elkaar te delen en van te genieten.

Wat doe je met dit geschenk?

Het is een heilige dag, zegt de bijbel.
En heilig wil zeggen, zo iets als apart gezet, anders dan de andere dagen.
dat is een mooie maatstaf in ons gesprek over de invulling van de zondag.

Er hoeft niks vandaag.
Nou ja, een ding mag echter niet: nalaten het goede te doen.

Amen.

Overzicht preken

20-05-2018
Pinksteren

13-05-2018
Wezenzondag

10-05-2018
Hemelvaartsdag

22-04-2018
De goede herder

15-04-2018
Petrus

01-04-2018
Paaspreek
(Pasen)


25-03-2018
Een koning zonder troon
(Palmzondag)


18-03-2018
De graankorrel

11-03-2018
Delen
(Oecumenische dienst Veertigdagentijd)


18-02-2018
Verzoeking in de Woestijn

11-02-2018
Eenzaam, tweezaam

28-01-2018
Van een leer word je nog geen leerling

14-01-2018
Bruiloft in Kana

31-12-2017
Oudejaarsdienst

25-12-2017
Kerstmorgen
(Eerste Kerstdag)


24-12-2017
Kerstnacht
(Kerstnachtdienst)


17-12-2017
Woestijnroos
(Derde advent)


10-12-2017
Jesaja's vredesvisioen
(Tweede advent)


03-12-2017
Voorbereiden op Kerst
(Eerste advent)


26-11-2017
Houdt uw lamp brandende
(Eeuwigheidszondag)


12-11-2017
Kinderen van het licht

05-11-2017
Dankdag

29-10-2017
Een vaste burcht is onze God

08-10-2017
Jaloezie
(Jeugddienst)


01-10-2017
Israëlzondag

24-09-2017
Zorgen moet je doen niet maken

17-09-2017
Vredeszondag
(Oecumenische dienst)


10-09-2017
Zacheüs
(Startzondag)


27-08-2017
De farizeeër en de tollenaar

20-08-2017
Waarom zou ik naar de kerk gaan?

13-08-2017
Denken over danken

02-07-2017
Het verloren muntje

18-06-2017
Rijke man en arme Lazarus

28-05-2017
Ruth 4

21-05-2017
Ruth 3

14-05-2017
Ruth 2

07-05-2017
Ruth 1

16-04-2017
Pasen

09-04-2017
Palmzondag

26-03-2017
Genezing blinde

12-03-2017
Verheerlijking op de berg

05-02-2017
Zout en licht

29-01-2017
Zaligsprekingen

15-01-2017
Oecumene
(Oecumenische dienst)


08-01-2017
Wijzen uit het Oosten

30-12-2016
Oudejaarspreek
(Oudjaarsdienst)


25-12-2016
Kerstmorgen
(Eerste Kerstdag)


24-12-2016
Kerstnacht
(Kerstnachtdienst)


11-12-2016
Derde zondag van Advent
(Derde advent)


27-11-2016
Eerste zondag van Advent
(Eerste advent)


20-11-2016
De namen op de zuil
(Eeuwigheidszondag)


13-11-2016
Johannes de Doper

06-11-2016
Jona
(Jongerendienst)


02-10-2016
Israëlzondag

25-09-2016
Bethel

11-09-2016
Deel je leven
(Startzondag)


04-09-2016
Waar je mee omgaat...

21-08-2016
Zorg dat je d’r bijkomt!

14-08-2016
Psalm 5: een psalm in oorlogstijd

03-07-2016
Zorgeloos leven?

26-06-2016
De esculaap

19-06-2016
Bloeiend leiderschap

12-06-2016
Tussen angst en vertrouwen

29-05-2016
God in de wolken

22-05-2016
Vervolgde Christenen

15-05-2016
De Geest
(Pinksteren)


24-04-2016
Esther 5, 6 en 7

17-04-2016
Esther 3 en 4

10-04-2016
Esther 1 en 2

27-03-2016
Eerst geloven, dan zien!
(Eerste Paasdag)


20-03-2016
Het nieuwe verbond
(Palmzondag)


13-03-2016
Jezus, de Hoeksteen
(Oecumenische dienst)


06-03-2016
Een vader had twee zonden
(Vierde zondag veertigdagentijd)


14-02-2016
De bruggenbouwer
(Eerste zondag veertigdagentijd)


07-02-2016
Mensen vangen

31-01-2016
Optreden van Jezus in Nazareth

10-01-2016
Dochtertje van Jaïrus
(Jongerendienst)


31-12-2015
De onvruchtbare vijgeboom
(Oudjaarsdag)


25-12-2015
Vrede op aarde?
(Eerste Kerstdag)


24-12-2015
De nacht van de hoop
(Kerstnachtdienst)


13-12-2015
Maria en Elisabeth
(Derde advent)


06-12-2015
Heilig Kind
(Tweede advent)


29-11-2015
Wees niet bang!
(Eerste advent)


22-11-2015
Valsheid tegenover oprechtheid
(Eeuwigheidszondag)


08-11-2015
Zondagsrust
(Dankuur voor gewas en arbeid)


01-11-2015
‘Hoe heet je?’
(Doopdienst)


11-10-2015
De rijke jongeman

04-10-2015
Mozes en Jezus
(Israëlzondag)


02-10-2015
En Jezus schreef in ’t zand
(Oecumenische Seniorenviering)


27-09-2015
Psalm 8

20-09-2015
Achab en Nabot
(Vredeszondag)


13-09-2015
De barmhartige Samaritaan
(Startzondag)


23-08-2015
Tien keer onafscheidelijk

16-08-2015
Effata! Ga open!




Zeisterweg 34, 3984 NL ODIJK

Ds. K.F. Visser (tel 030-8780698), email:
Mw. P. Beumer-de Gier (scriba), email:

disclaimer