Protestantse Gemeente Odijk


Een vader had twee zonden

Ds. K.F. Visser
06-03-2016 | Vierde zondag veertigdagentijd

Lezing(en): Lucas 15: 11-32 en Hebreeën 8: 1-3 en 9: 3


Gemeente van Christus,

Een vader had twee zonen.
En die beide jongens horen bij elkaar.
De oudste en de jongste.
Hoe verschillend ze ook zijn, ze horen bij elkaar.
De één staat voor het gezag.
De ander gaat voor zijn vrijheid.
De één voor het geweten.
De ander staat voor de natuur, zijn driften.
De één staat symbool voor de jood.
De ander voor de heiden.
De één staat middenin het verbond.
De ander er buiten.
Twee manieren van leven.

En het is in de bijbel een terugkerend gegeven. Al vanaf het vroegste begin.
In de bijbelse verkondiging van Oude Testament kom je die beide manieren van leven tegen.
Ze horen bij elkaar, hoe verschillend ze ook zijn.

De één is Abel.
De ander is Kaïn.
De één is Jacob.
De ander Ezau.
De één is Abraham, de ander Lot
Het is Isaak en Ismaël,
Rachel en Lea,
Hannah en Peninna,
Ruth en Orpa,
David en Saul.

Aldoor zijn er twee manieren van leven. De ene manier blijft dichtbij God, de andere manier loopt er van weg.
En wat het voor mij zo boeiend maakt, is dat je kunt zien dat de één ook iets heeft dat kenmerkend is voor de ander.

Abraham wordt de vader van alle gelovigen genoemd. En toch … als het hem goed uitkomt geeft hij zijn vrouw Sara uit voor zijn zuster als hij haar voorstel aan de Farao. Dat zou je zijn Lotskant kunnen noemen.

En Lot… als Abraham en Lot uit elkaar gaan, kiest hij voor de korte termijn, het groene land, economische vooruitgang. Hij kiest voor zichzelf.
Maar toch als Sodom en Gomorra worden verwoest, laat Lot zich veilig uit de ellende leiden door God, anders dan zijn vrouw. Dat zou je zijn Abrahamskant kunnen noemen.

Bij David en Saul zie je hetzelfde patroon. David was de grote koning naar het hart van God. Maar hij heeft ook een Saulskant, als hij overspel pleegt. En Saul was niet alleen de verwarde, eigenzinnige koning, Hij ook zijn Davidkant, hij was ook de geliefde van de Heer.

Dat geldt voor al die dubbelfiguren uit de bijbel. Hoezeer de één ook dichtbij God wil leven,
ergens kleeft er ook een smet aan. En omgekeerd: al is de ander nog zo goddeloos bezig, God heeft toch ook oog voor hem of haar.

Dit maakt bijbellezen voor mij aldoor zo boeiend.
Die diepe verbanden meer en meer gaan zien.
Hoe de bijbel ons een spiegel voorhoudt.
Hoe wij onszelf gaan herkennen in die bijbelse geschiedenissen in hun samenhang.

Zo zien we het vanmorgen in die beroemde en bekende gelijkenis over de verloren zoon.
In de gelijkenis staat de oudste zoon voor het volk Israël, het verbondsvolk.
Hij is gezagsgetrouw, leeft onder de vleugel van zijn vader en heeft het er goed. Maar als het te dichtbij komt, heeft hij ook dat trekje van zijn jongere broer: hij wordt boos, voelt zich achtergesteld.

De jongste zoon staat voor de volkenwereld, de mensen die leven buiten het verbond van God, die het diep in hun hart willen opgeven, die liever leven op eigen gezag. Maar als het erop aankomt, heeft hij toch ook iets van zijn oudste broer: het verlangen naar rust en vrede, het vinden van een thuis.

De vader in de gelijkenis heeft twee zonen.
Hij wil de vader zijn van allebei. Ze horen bij elkaar.
Hij wil ze bij elkaar brengen.
Hij wil dat ze van elkaar houden.
Dat ze één volk zullen worden.
Dat ze oog hebben voor elkaar.
Dat ze voor elkaar zullen instaan.

Dat is wat God de Vader met de zending van zijn Zoon Jezus wil uitdrukken, dat ze bij elkaar horen. Dat het bijbelse Israël er niet alleen is voor zichzelf, als oogappel van God, maar dat de uitverkiezing van Israël altijd een uitverkiezing tot dienst is. Israël leeft met het oog op de wereld. De oudste zal de jongste dienen. En omgekeerd. Wil de jongste toekomst hebben, zal ze zich moeten laten enten op de oude stam; niet los van God willen leven.

Een vader heeft twee zonen.
Het gaat om twee manieren van leven.
Twee wijzen van in het leven staan.
De jongste ontvlucht zijn huis, zijn land, zoekt het over de grens.
De oudste is kind aan huis en wil worden gezien, erkend.

Er is een gedicht ooit gemaakt door ds. Henk Aalbers. dat begint zo:

Een vader heeft twee zonen,
twee pijlen op zijn boog.
Twee wijzen om te wonen,
twee wegen, laag en hoog.

En het is de bedoeling dat die twee wegen uiteindelijk samen op zullen gaan.
En dat is nog lastig zat.

De één zorgt voor chaos.
De ander voor de geest.
De één wil alles hebben – de jongste.
De ander wil alles zijn – de oudste.
De één heeft meer met de aarde,
de ander meer met de hemel.
De één leeft meer met zichzelf.
De ander leeft meer met God.

En het is de bedoeling dat die twee om elkaar zullen geven, bij elkaar zullen horen.
Dat de één de ander zal dienen en dat dan wederzijds.
Dat er verzoening zal zijn, heelmaking, vrede.
En daar is een bemiddelaar voor nodig, vertelt de bijbel ons. Een mediator.

Zo schrijft Paulus erover in de Efezebrief. Er zijn de mensen van het volk van God, en er zijn mensen van buiten dat verbond. Mensen van dichtbij en mensen van ver weg. Maar, schrijft Paulus, Jezus is onze vrede, Hij die met zijn dood de twee werelden één heeft gemaakt. De muur van vijandschap tussen die beide heeft Hij afgebroken.
Vrede kwam Jezus verkondigen aan de mensen van ver weg en aan de mensen van dichtbij, de vreemdelingen en de huisgenoten. (Efeziërs 2.)
Dankzij Jezus hebben die beide groepen één en dezelfde Geest ontvangen.

Wij lezen in deze Veertigdagentijd uit de Hebreeënbrief. Niet zo toegankelijk, heb ik gemerkt, maar toch, de Hebreeënbrief vertelt in alle toonaarden dat Jezus die bruggenbouwer is.

Hij is de bemiddelaar van dat nieuwe verbond.
Jezus brengt vrede door die kloof tussen die twee manieren van leven te overbruggen.
Zelfs zo, vertelt het evangelie, dat Hij het met zijn leven heeft betaald.
Het kostte Hem zijn leven. En Hij was daartoe bereid.
Hij draagt de vijandschap naar zijn kruis.
Het moet afgelopen zijn.
Er zal één Geest zijn.
Vrede voor degene die ver weg was
en vrede voor degene die dichtbij is.
Eén Geest, een toegang tot de Vader.

Jezus maakt een einde aan die voortdurende spanning tussen wat de mens wil: de aarde, de chaos
en wat God wil: vrede, gerechtigheid, verlossing.
Hij is de hogepriester in het heiligdom, dat niet door mensenhanden is gemaakt. Gelukkig maar.
Hij is in de tempel en brengt het offer
dat verzoening brengt.

Dat is de kern van de bijbelse verkondiging, zegt de Hebreeënbrief. En aan ons is het om te zien waar ons dat raakt. Daarover gaat het vanmorgen met die gelijkenis.

Een vader had twee zonen.
Een ouder heeft twee kinderen.
Laat ik proberen het wat dichterbij proberen te brengen, gewoon binnen onze eigen levenssfeer.

Een ouder heeft twee kinderen.
En de één is kind aan huis, vertrouwd, leeft mee, doet mee, is huiselijk, gezellig, plezierig om in de buurt te hebben, om je heen.
En de ander neemt afstand, is een dwarsligger soms. Houdt het voor gezien. Kiest voor zichzelf. Komt weinig of niet thuis. Laat zich weinig gelegen liggen aan wat er thuis speelt. Gaat zijn eigen gang. Gaat haar eigen gang. In zeven sloten tegelijk soms misschien wel.

Kinderen kunnen zo verschillend zijn, zelfs kinderen van dezelfde vader en moeder.

En ik probeer het me voor te stellen:
Hoeveel ouders staan – in gedachten, in hun gevoelsleven, in hun doorwaakte nachten - hoeveel ouders staan op de uitkijk?
Of hun zoon weer op z’n schreden zal terugkeren.
Of hun dochter weer eens bellen zal.
De pijn, het verdriet, het gemis, of misschien ook wel het zelfonderzoek.

Waar is het misgegaan?
Had ik dat toen wel zo moeten zeggen?
Hoe kan ik haar genegenheid terugwinnen?
Hoe kan ik hem laten voelen dat ik echt om hem geef?
Hoe kan ik laten merken dat ze mag zijn, die ze is.
Hoeveel ouders staan op de uitkijk?
Ze willen zo graag hun verloren zoon of dochter weer in de armen sluiten.

Maar ook, wie voelt er mee met die jongste zoon?
Wie herkent zich in hem?
De onafhankelijke geest.
De avonturier. De durfal.
Die genoeg heeft van het kleinburgerlijke bestaan;
die vindt dat er grenzen moeten worden doorbroken, wil er verandering komen.
Omdat het leven een uitdaging is, kansen biedt en waarom zou je die niet nemen, de sprong wagen. Thuis was al lang genoeg te veel van het goede of slechte.
Wie herkent zich in die jongen?
Of herkent u misschien wel een kant in uzelf, die het zo voelt?
De jongste voelt aldoor: Ik kom tekort. Er moet meer uit het leven te halen zijn.
Saaie bedoening hier. Altijd hetzelfde levensritme. Ik kom tekort. Ik wil meer.
Ik wil mijn grenzen verleggen en het liefste overschrijden, op zoek naar meer plezier, afleiding, you only live once tenslotte.
En is het zo dat wij daar wel iets van herkennen?
Zit dat niet een beetje ingebakken in onze manier van leven?
Een soort permanente staat van ontevredenheid.
Er moet toch altijd nog wat meer uit het leven te halen zijn?

Of is het zo dat die oudste jongen uit de gelijkenis ook raakt aan iets in uzelf?
Die jongen die eenvoudig doet wat er van hem gevraagd wordt.
Die de gevaren niet op zoekt.
Die er altijd is.
Op wie je nooit tevergeefs een beroep doet.
Die volhoudt waar anderen afhaken.

Misschien zit dat soms ook in jezelf…. die oudste zoon leeft met het gevoel: ik schiet te kort.
Ik wil graag de aandacht verdienen van mijn vader, van mijn baas, van mijn … vult u maar in.
Ik houd me aan de regels, probeer naar eer en geweten te leven, maar ik hoop dan wel dat het mijn baas zal opvallen, mijn ouders, mijn familie, mijn vrienden.
En ergens sluipt er dan misschien wel een gevoel in van onvrede, want het is nooit genoeg.
Aldoor dat gevoel van onbehagen, onvrede, een gevoel van tekort schieten.
Want wat je doet, is zo gewoon, zo normaal, dat het niet opvalt, ook al kost het je heel wat inspanning om op dit hoge niveau te presteren, een zelf opgelegde wet.

Gemeente, ik vind het best jammer dat we nooit zullen weten hoe het verhaal van deze gelijkenis verder zou zijn gegaan.
We horen niet wat de oudste zoon zegt of doet nadat de vader zijn jongste zoon heeft omarmd.
De vader zegt tegen de oudste: Mijn jongen, je bent altijd bij me en alles wat van mij, is van jou.

Had die oudste dat wel wat vaker willen horen?
Werd hij ook voldoende gezien, erkend voor zijn totale inzet? We horen niet hoe het afloopt.
Blijft hij boos? Draait hij bij? En wat doet dat dan weer met de jongste….?

Een vader had twee zonen,
twee pijlen op zijn boog.
Twee wijzen om te wonen,
twee wegen, laag en hoog.

Weet u, gemeente, ik zet nog één stap verder met u…
Ik geloof, gemeente, dat die twee zonen uit de gelijkenis tegelijkertijd twee kanten laten zien van wie wijzelf zijn. Die twee kanten zitten volgens mij in een ieder van ons.


Al voelen we ons de oudste, gezagsgetrouw, dienend, ergens hebben ook iets van de jongste in onszelf, de rebel, de avonturier, degene die ergens ook wel eens wat meer zou willen.

En omgekeerd, als je je de jongste voelt… voel je ook wel iets voor het leven van de oudste, niet aldoor die onrust in je ziel, ook gewoon thuis zijn, rust en regelmaat, vertrouwd.

Twee manieren van leven en ze zitten allebei in ons.

We willen best geloven in God, maar tegelijk is er die stem, die ons tegenhoudt om ons er echt aan over te geven.

We kunnen zingen van ons geloof, vol overgave…. maar toch kan zomaar de twijfel toeslaan bij het zien van lijden en dood.

We hebben een geweten dat tot ons spreekt, maar soms volgen we toch onze natuurlijke driften.

We willen barmhartig zijn voor vluchtelingen, dat mag van ons worden gevraagd…. en dan toch dringen de vragen zich aan ons op: maar wat als het er nou eens heel veel worden, te veel misschien?

Er is altijd wel die strijd in onszelf.

We willen in vrede leven met ieder mens, maar voor je het in gaten hebt, is er toch die aanvaring weer met je buurman.
Heb je het net allemaal goed voor elkaar of het begint toch weer te kriebelen en wil je weer wat anders?

Wie maakt een einde aan die tweespalt?
Wie heelt de scheur tussen de oudste en de jongste
in onszelf?
Wie brengt verlossing, een nieuw verbond?

Gemeente, het is deze tijd van het kerkelijk jaar, deze voorbereiding op Pasen, die ons bewust maken wil van die innerlijke worsteling.
De jongste en die oudste, die zitten allebei in ons, de één misschien sterker dan de ander. De bedoeling is dat er evenwicht komt, een nieuwe mens… of ons dat lukt?

Zo vaak blijven wij mensen gevangenen van onszelf.
Ergens weten wel, dat het beter voor ons zou zijn, beter voor de mensen om ons heen… als, maar het strijdt zo in ons.

Is dit wat het christelijk geloof ons wil aanreiken?
Die vader, die aldoor op de uitkijk staat om te zien of die jongste weer thuis komt, en die zijn oudste recht in de ogen kan kijken.

We noemen de gelijkenis van vandaag meestal: de gelijkenis van de verloren zoon.
Maar ik vind dat dit eigenlijk niet klopt, geen recht doet aan de diepgang van deze gelijkenis.
Is het niet vooral de gelijkenis van de vergevende Vader, de verzoenende Vader?

Zoals die ouder daar recht wil doen aan zijn kinderen, zo wil God met ons verkeren.
Wij zijn erfgenamen van een beter verbond;
een verbond dat is opgericht met Christus.
Hij die stierf aan het kruis, maar opstond om ons dat nieuwe leven te schenken, zonder raffelrand, zonder schaduwkant, licht en vol liefde en recht.

In de gelijkenis moet de bemiddeling tussen de jongste en de oudste nog op gang komen. Het feest is wel in voorbereiding, maar hoe zitten ze straks aan tafel? Kruipt de jongste nog weg voor zijn vader, opgelucht, maar toch beschaamd? Blijft de oudste mokken, wel erkend, maar nog niet helemaal op z’n gemak, jaloers?

Wie voelt zich verloren? Wie laat zich vinden?
Welk deel in ons leven moet nog worden bevrijd?
Welk deel heeft de vrede al gevonden?
Is dat het wat wij met Pasen willen vieren, dat de muur die scheiding maakt wordt afgebroken?

Zijn wij nog steeds die vreemdeling, die het liefste los van God wil leven, of voelen we ons ondanks alles toch al huisgenoten van God?

We waren verloren, maar we worden teruggevonden.
Pasen is het feest van de verzoening, het nieuwe verbond.

Amen.

Overzicht preken

20-05-2018
Pinksteren

13-05-2018
Wezenzondag

10-05-2018
Hemelvaartsdag

22-04-2018
De goede herder

15-04-2018
Petrus

01-04-2018
Paaspreek
(Pasen)


25-03-2018
Een koning zonder troon
(Palmzondag)


18-03-2018
De graankorrel

11-03-2018
Delen
(Oecumenische dienst Veertigdagentijd)


18-02-2018
Verzoeking in de Woestijn

11-02-2018
Eenzaam, tweezaam

28-01-2018
Van een leer word je nog geen leerling

14-01-2018
Bruiloft in Kana

31-12-2017
Oudejaarsdienst

25-12-2017
Kerstmorgen
(Eerste Kerstdag)


24-12-2017
Kerstnacht
(Kerstnachtdienst)


17-12-2017
Woestijnroos
(Derde advent)


10-12-2017
Jesaja's vredesvisioen
(Tweede advent)


03-12-2017
Voorbereiden op Kerst
(Eerste advent)


26-11-2017
Houdt uw lamp brandende
(Eeuwigheidszondag)


12-11-2017
Kinderen van het licht

05-11-2017
Dankdag

29-10-2017
Een vaste burcht is onze God

08-10-2017
Jaloezie
(Jeugddienst)


01-10-2017
Israëlzondag

24-09-2017
Zorgen moet je doen niet maken

17-09-2017
Vredeszondag
(Oecumenische dienst)


10-09-2017
Zacheüs
(Startzondag)


27-08-2017
De farizeeër en de tollenaar

20-08-2017
Waarom zou ik naar de kerk gaan?

13-08-2017
Denken over danken

02-07-2017
Het verloren muntje

18-06-2017
Rijke man en arme Lazarus

28-05-2017
Ruth 4

21-05-2017
Ruth 3

14-05-2017
Ruth 2

07-05-2017
Ruth 1

16-04-2017
Pasen

09-04-2017
Palmzondag

26-03-2017
Genezing blinde

12-03-2017
Verheerlijking op de berg

05-02-2017
Zout en licht

29-01-2017
Zaligsprekingen

15-01-2017
Oecumene
(Oecumenische dienst)


08-01-2017
Wijzen uit het Oosten

30-12-2016
Oudejaarspreek
(Oudjaarsdienst)


25-12-2016
Kerstmorgen
(Eerste Kerstdag)


24-12-2016
Kerstnacht
(Kerstnachtdienst)


11-12-2016
Derde zondag van Advent
(Derde advent)


27-11-2016
Eerste zondag van Advent
(Eerste advent)


20-11-2016
De namen op de zuil
(Eeuwigheidszondag)


13-11-2016
Johannes de Doper

06-11-2016
Jona
(Jongerendienst)


02-10-2016
Israëlzondag

25-09-2016
Bethel

11-09-2016
Deel je leven
(Startzondag)


04-09-2016
Waar je mee omgaat...

21-08-2016
Zorg dat je d’r bijkomt!

14-08-2016
Psalm 5: een psalm in oorlogstijd

03-07-2016
Zorgeloos leven?

26-06-2016
De esculaap

19-06-2016
Bloeiend leiderschap

12-06-2016
Tussen angst en vertrouwen

29-05-2016
God in de wolken

22-05-2016
Vervolgde Christenen

15-05-2016
De Geest
(Pinksteren)


24-04-2016
Esther 5, 6 en 7

17-04-2016
Esther 3 en 4

10-04-2016
Esther 1 en 2

27-03-2016
Eerst geloven, dan zien!
(Eerste Paasdag)


20-03-2016
Het nieuwe verbond
(Palmzondag)


13-03-2016
Jezus, de Hoeksteen
(Oecumenische dienst)


06-03-2016
Een vader had twee zonden
(Vierde zondag veertigdagentijd)


14-02-2016
De bruggenbouwer
(Eerste zondag veertigdagentijd)


07-02-2016
Mensen vangen

31-01-2016
Optreden van Jezus in Nazareth

10-01-2016
Dochtertje van Jaïrus
(Jongerendienst)


31-12-2015
De onvruchtbare vijgeboom
(Oudjaarsdag)


25-12-2015
Vrede op aarde?
(Eerste Kerstdag)


24-12-2015
De nacht van de hoop
(Kerstnachtdienst)


13-12-2015
Maria en Elisabeth
(Derde advent)


06-12-2015
Heilig Kind
(Tweede advent)


29-11-2015
Wees niet bang!
(Eerste advent)


22-11-2015
Valsheid tegenover oprechtheid
(Eeuwigheidszondag)


08-11-2015
Zondagsrust
(Dankuur voor gewas en arbeid)


01-11-2015
‘Hoe heet je?’
(Doopdienst)


11-10-2015
De rijke jongeman

04-10-2015
Mozes en Jezus
(Israëlzondag)


02-10-2015
En Jezus schreef in ’t zand
(Oecumenische Seniorenviering)


27-09-2015
Psalm 8

20-09-2015
Achab en Nabot
(Vredeszondag)


13-09-2015
De barmhartige Samaritaan
(Startzondag)


23-08-2015
Tien keer onafscheidelijk

16-08-2015
Effata! Ga open!




Zeisterweg 34, 3984 NL ODIJK

Ds. K.F. Visser (tel 030-8780698), email:
Mw. P. Beumer-de Gier (scriba), email:

disclaimer