Protestantse Gemeente Odijk


De esculaap

Ds. K.F. Visser
26-06-2016

Lezing(en): Numeri 21: 4-9


Gemeente van Christus,

Bent u wel eens goed giftig?
Zo boos. Stampvoetend. Witheet. Gloeiend kwaad.
Als u onrecht wordt aangedaan.
Van een leugen beticht.
Geminacht.
Iemand levert je een ingemene streek.
Uw fiets gestolen.
Auto bekrast.
Een dreigmail.

Bent u wel eens goed giftig.
Als door een wesp gestoken?
Of, zoals in dit bijbelverhaal, door een slang.

Bent u wel eens goed giftig? En wat doet u dan? Hoe gaat u daar mee om?
Even tot tien tellen.
Een ommetje maken.
Even naar buiten.
Afkoelen.
Beetje afstand nemen.
Hoe lang blijft het hangen?
Een uur, een dag, dagenlang…. een levenlang misschien wel soms?

Of reageert u meteen? Direct? Fris van de lever?
Niks de andere wang. Nu even niet. Nu er bovenop.
Zijn ze nou helemaal!

Of steekt u de hand in eigen boezem, om niet te gaan slaan?
Stapt u er schouderophalend overheen? Staat u erboven?

Hoe gaat het bij u als u goed giftig bent?

En wie kan de klap opvangen?
Want je treft lang niet altijd in eerste instantie de dader.
Eerder degene die als eerste voor je voeten loopt.

Israël schokt door de woestijn.
Ooit hadden ze nog gezongen,
dat dappere pelgrimslied, Psalm 84:
Van kracht tot kracht gaan wij steeds voort.
Maar onderhand is hun gezang verstomt.
Van crisis naar crisis gaan zij steeds vaker voort.
Ze klagen steen en been.
Ze mopperen. Ze morren Ze murmureren.
We hebben geen brood.
We hebben geen water.
En elke dag datzelfde manna komt ons de keel uit.


Hun barre toch duurt ook steeds langer.
Veel langer dan ze hadden gedacht.
En nu moeten ze ook nog om Edom heen.
Edom wil geen vluchtelingen doorlaten.
Geen vluchtelingen uit Egypte op weg naar een betere toekomst.
Ze sluiten de grenzen.
Met een groot en sterk leger barricaderen zij de doorgang.
Is dit nou van alle tijden?

Maar vluchtelingen laten zich moeilijk stuiten.
Desnoods maken ze een omweg, maar doorgaan zullen ze. Ze zijn toch niet voor niks gevlucht?

Maar het duurt zo lang. En het vraagt zoveel.
Was het dit allemaal wel waard?
En er hoeft er maar één te zijn, die er mee begint,
of iedereen neemt de mismoedige stemming over.

Hadden we niet beter…?
Waren we maar…?
Mozes, waarom heb je ons….?
Had je niet…?
Moeten we nou hier, in de woestijn…?

Ze worden zo moedeloos en ongeduldig, alle bezieling is weg.
Ze laten hun hoofd hangen. De sfeer is zo verziekt.
Ze worden zo bitter, zo giftig. Alsof er overal slangen rondkruipen, die hen bijten.
Ze krijgen er uitslag van. Sommigen zijn helemaal over hun toeren.
Het is de doodssteek voor hun laatste restje geloof.
En ergens weten ze het.

Wordt dat hier in dit Numeri 21 verbeeld met dit bijbelverhaal over de slangen?
Als plotseling een slangenplaag het volk teistert, leggen ze zelf het verband.
Hun weerspannigheid kronkelt als het addergebroed voor hun voeten.
Wie is nou het serpent?
Zijn ze het zelf?
Zien ze het in?
Zien ze het voor hun voeten gebeuren?

Dit moet wel de vinger Gods zijn, zeggen ze.
We gooiden het Mozes voor de voeten,
maar het was in wezen tegen God gericht.
Zo gaan ze het zien.
God is op ons gebeten.

De Heer is goed giftig op ons.
Die slangen…. komen niet vanzelf hier…

Wij zouden misschien kunnen zeggen: Wat een primitieve manier van denken.
Kun je nou zomaar een verband zien tussen een dierenplaag en je eigen ongeduld, je eigen zonden?
Maar is het zo naïef om je soms af te vragen waar een bepaald ongeluk vandaan komt?
Voel je het soms zo?
Dat wat je toevalt, niet altijd toeval is?
Ben je soms niet zomaar slachtoffer van je eigen ongenoegen?

Je dacht wel dat het door de buren kwam, of die collega, dat familielid.
Maar als je even verder kijkt, weet je ook wel dat het ook iets over jou zegt.
Over hoe je laatst deed, wat je zei, wat je uitstraalde, hoe je die ander negeerde….
Het komt niet altijd zomaar uit de lucht vallen.
Mozes, zeggen ze, we hebben gezondigd. We hebben God de Heer en jou verwijten gemaakt. Bid tot de Heer dat Hij ons van die slangen verlost?

Ja, nood leert bidden.

Ja, mooier nog als je bidden kunt en danken vooral zolang er niks aan de hand is.
Maar als de nood aan de man komt, is het maar goed dat je het ooit hebt geleerd.
Je handen vouwen.
Knielen als je wilt.
Buig je hoofd maar.
Zeg maar: Heer, verlos mij.
Dit is te zwaar.
Ik had niet zo tekeer moeten gaan.
Niet tegen hem of haar, maar zeker niet tegen U.
Alsjeblieft, Mozes, wil je dit doorgeven, op het hoogste adres?

En toen heeft Mozes gebeden, voor het volk.
En God gaf Mozes een opdracht.
Laat een slang maken.
Bevestig die op een staak.
Iedereen die gebeten is en daarnaar opziet, blijft in leven.
De slang op de staf.

De esculaap.
U kent dat wel.
Die sticker op de autoruit van de dokter.
Dat teken van de kronkelende slang om een staf.
Komt uit de Griekse mythen en sagen.

Esclepios was de god van de geneeskunst.
En het teken van zijn waardigheid is die slang, gekronkeld om die staf.

De slang was in de Griekse wereld symbool van vruchtbaarheid.
Als de slang een jong dier had verslonden, leek het wel of ‘ie zwanger was.
Esplepios. De god van de geneeskunst had twee dochters met sprekende namen.
Panacee is het wondermiddel tegen elke kwaal.
En de ander heet Hygiëne. En dat spreekt voor zich.

De slang is een symbolisch dier voor vruchtbaarheid.
Maar Israel kent een andere symboliek.
De slang is teken van het kwaad.
De verleider. Genesis 3. Die aanzet tot overtreding.
De kwade genius.
In het Jodendom is de slang een onrein dier.

Maar hier in Numeri 21 wordt een omgekeerd ritueel opgevoerd.
Wie door een levende slang was gebeten ten dode toe,
moet opkijken naar een dode slang op een staf.
De bijbelse esculaap.

Kijken naar de bron van het kwaad, kan de bron van genezing zijn.
Inzicht in het eigen giftige gemoed, kan zorgen voor heling.

Let wel: God haalt de slangen niet weg.
Het is zoals het evangelie zegt: Het onkruid groeit mee op met het graan.
Maar Hij biedt wel een uitweg.

In dit bijbelverhaal wordt een beweging aangeduid, een geestelijke oefening.

Wie aldoor gebukt gaat onder het kwaad, onder onrecht, vernedering,
zou omhoog kunnen leren kijken.
Niet aldoor blijven staren naar de grond, waar het krioelt van wat niet deugt,
maar proberen je op te richten, naar boven kijken, je rug rechten.
God zoeken!

Is dat een manier?
Als je je zo giftig voelt, als door een adder gebeten.
Dat je het liefste iemand zou willen vertrappen.
Vouw je handen.
Kijk omhoog.

Als je weet dat jou geen schuld treft,
als je echt weet dat je vrijuit mag gaan,
dat dan de dodelijke pijlen van iemand anders jou niet hoeven raken.
Dat je ermee in het reine komt.

Ja, God, ook ik ben een zondig mens.
Maar ik verwacht verlossing van U.

Die beweging, van onder naar boven, die geestelijke oefening, die unieke weg heeft Jezus afgelegd.

Het is Johannes, de evangelist, die dit beeld van die opgerichte slang, gebruikt om ons te wijzen op Jezus Christus.
‘De Mensenzoon moet hoog verheven worden, zoals Mozes in de woestijn de slang omhoog geheven heeft, opdat een ieder die gelooft, in Hem eeuwig leven heeft’, schrijft Johannes (3: 14) in het gesprek van Jezus met Nicodemus..

Zo vieren we ook de Maaltijd van onze Heer.
Dat Hij vernederd werd tot de dood aan het kruis,
en opstond op de derde dag, verhoogd werd bij zijn hemelvaart.



Zo vieren we het nieuwe verbond,
leven en geestkracht te boven gekomen na lijden en dood.
Zo bidden wij zingend:

Weer Gij de vijand af,
die sluw ons scheiden wil.
Maak ons in Christus één,
gelovig, blij en stil.

Amen.

Overzicht preken

02-09-2018
Helder zicht

26-08-2018
Mee-eters

19-08-2018
Genezing doofstomme

08-07-2018
Jona 4

01-07-2018
Jona 2 en 3

24-06-2018
Jona 1

03-06-2018
Mensen boven regels

27-05-2018
Zondag Trinitatis

20-05-2018
Pinksteren

13-05-2018
Wezenzondag

10-05-2018
Hemelvaartsdag

22-04-2018
De goede herder

15-04-2018
Petrus

01-04-2018
Paaspreek
(Pasen)


25-03-2018
Een koning zonder troon
(Palmzondag)


18-03-2018
De graankorrel

11-03-2018
Delen
(Oecumenische dienst Veertigdagentijd)


18-02-2018
Verzoeking in de Woestijn

11-02-2018
Eenzaam, tweezaam

28-01-2018
Van een leer word je nog geen leerling

14-01-2018
Bruiloft in Kana

31-12-2017
Oudejaarsdienst

25-12-2017
Kerstmorgen
(Eerste Kerstdag)


24-12-2017
Kerstnacht
(Kerstnachtdienst)


17-12-2017
Woestijnroos
(Derde advent)


10-12-2017
Jesaja's vredesvisioen
(Tweede advent)


03-12-2017
Voorbereiden op Kerst
(Eerste advent)


26-11-2017
Houdt uw lamp brandende
(Eeuwigheidszondag)


12-11-2017
Kinderen van het licht

05-11-2017
Dankdag

29-10-2017
Een vaste burcht is onze God

08-10-2017
Jaloezie
(Jeugddienst)


01-10-2017
Israëlzondag

24-09-2017
Zorgen moet je doen niet maken

17-09-2017
Vredeszondag
(Oecumenische dienst)


10-09-2017
Zacheüs
(Startzondag)


27-08-2017
De farizeeër en de tollenaar

20-08-2017
Waarom zou ik naar de kerk gaan?

13-08-2017
Denken over danken

02-07-2017
Het verloren muntje

18-06-2017
Rijke man en arme Lazarus

28-05-2017
Ruth 4

21-05-2017
Ruth 3

14-05-2017
Ruth 2

07-05-2017
Ruth 1

16-04-2017
Pasen

09-04-2017
Palmzondag

26-03-2017
Genezing blinde

12-03-2017
Verheerlijking op de berg

05-02-2017
Zout en licht

29-01-2017
Zaligsprekingen

15-01-2017
Oecumene
(Oecumenische dienst)


08-01-2017
Wijzen uit het Oosten

30-12-2016
Oudejaarspreek
(Oudjaarsdienst)


25-12-2016
Kerstmorgen
(Eerste Kerstdag)


24-12-2016
Kerstnacht
(Kerstnachtdienst)


11-12-2016
Derde zondag van Advent
(Derde advent)


27-11-2016
Eerste zondag van Advent
(Eerste advent)


20-11-2016
De namen op de zuil
(Eeuwigheidszondag)


13-11-2016
Johannes de Doper

06-11-2016
Jona
(Jongerendienst)


02-10-2016
Israëlzondag

25-09-2016
Bethel

11-09-2016
Deel je leven
(Startzondag)


04-09-2016
Waar je mee omgaat...

21-08-2016
Zorg dat je d’r bijkomt!

14-08-2016
Psalm 5: een psalm in oorlogstijd

03-07-2016
Zorgeloos leven?

26-06-2016
De esculaap

19-06-2016
Bloeiend leiderschap

12-06-2016
Tussen angst en vertrouwen

29-05-2016
God in de wolken

22-05-2016
Vervolgde Christenen

15-05-2016
De Geest
(Pinksteren)


24-04-2016
Esther 5, 6 en 7

17-04-2016
Esther 3 en 4

10-04-2016
Esther 1 en 2

27-03-2016
Eerst geloven, dan zien!
(Eerste Paasdag)


20-03-2016
Het nieuwe verbond
(Palmzondag)


13-03-2016
Jezus, de Hoeksteen
(Oecumenische dienst)


06-03-2016
Een vader had twee zonden
(Vierde zondag veertigdagentijd)


14-02-2016
De bruggenbouwer
(Eerste zondag veertigdagentijd)


07-02-2016
Mensen vangen

31-01-2016
Optreden van Jezus in Nazareth

10-01-2016
Dochtertje van Jaïrus
(Jongerendienst)


31-12-2015
De onvruchtbare vijgeboom
(Oudjaarsdag)


25-12-2015
Vrede op aarde?
(Eerste Kerstdag)


24-12-2015
De nacht van de hoop
(Kerstnachtdienst)


13-12-2015
Maria en Elisabeth
(Derde advent)


06-12-2015
Heilig Kind
(Tweede advent)


29-11-2015
Wees niet bang!
(Eerste advent)


22-11-2015
Valsheid tegenover oprechtheid
(Eeuwigheidszondag)


08-11-2015
Zondagsrust
(Dankuur voor gewas en arbeid)


01-11-2015
‘Hoe heet je?’
(Doopdienst)


11-10-2015
De rijke jongeman

04-10-2015
Mozes en Jezus
(Israëlzondag)


02-10-2015
En Jezus schreef in ’t zand
(Oecumenische Seniorenviering)


27-09-2015
Psalm 8

20-09-2015
Achab en Nabot
(Vredeszondag)


13-09-2015
De barmhartige Samaritaan
(Startzondag)


23-08-2015
Tien keer onafscheidelijk

16-08-2015
Effata! Ga open!




Zeisterweg 34, 3984 NL ODIJK

Ds. K.F. Visser (tel 030-8780698), email:
Mw. P. Beumer-de Gier (scriba), email:

disclaimer