Protestantse Gemeente Odijk


Israëlzondag

Ds. K.F. Visser
02-10-2016

Lezing(en): Deuteronomium 10: 12-22 en Romeinen 12: 1-8


Gemeente van Christus,

Vanmorgen gaat het over besnijdenis. Dat wil zeggen niet over de lichamelijke besnijdenis. Het ritueel dat zo wijdverbreid is in de Joodse en Arabische wereld, allereerst als een hygiënische maatregel om onreinheid en besmetting tegen te gaan, het verwijderen van de voorhuid van een jongetje. Het werd steeds meer een teken, een uiterlijk markeringsteken, een maatregel om de jonge man op de volwassen mannelijkheid voor te bereiden, geslachtsverkeer en huwelijk. Een eeuwenoud ritueel. In onze westerse, geseculariseerde wereld worden er tegenwoordig nuchtere vragen over gesteld. Is het niet een verminking, een aantasting van de lichamelijke integriteit? Kunnen we dit nog accepteren? Zouden we het bij wet moeten verbieden?

Nuchtere vragen, vooral als die gesteld worden door mensen die nauwelijks nog enig gevoel hebben bij rituelen en zeker godsdienstige rituelen. Wordt dan toch niet eerder terughoudendheid gevraagd of minstens een houding van respect en het zoeken van een echte dialoog?

Maar vanmorgen gaat het niet in directe zin over de lichamelijke besnijdenis, maar over de geestelijke toepassing ervan. Je hart besnijden. Dat wil zeggen, het hart wordt gezien als het centrum van wil en gevoel, maar het hart kan geblokkeerd zijn geraakt, niet meer ontvankelijk, niet meer gevoelig. Een mens kan verharden, laat een ander moeilijk meer toe, sluit zich af. Dan klinkt de oproep om het hart te besnijden, zodat het hart weer open kan gaan staan voor liefde en ontferming en barmhartigheid, niet langer halsstarrig, maar vol medelijden, empathie, zo zelfs dat het hart weer kan liefhebben, God liefhebben bovenal en de naaste als zichzelf. Het gaat om een mentaliteitsverandering.

In Deuteronomium 10 wordt Israël aangesproken op haar uitverkiezing. Israel is uitgetild boven alle volkeren om er in het bijzonder te zijn, voor God en de volkeren. Uitverkiezing is niet een status op zich, een eigenschap om zich op te beroemen, om je verheven te voelen boven de andere volkeren. De uitverkiezing is altijd een uitverkiezing tot dienstbetoon. Je bent niet beter dan de rest. Je bent er ten behoeve van de rest.
Daarom klinkt die oproep: Besnijd je hart. Als God al Zijn liefde aan jou besteedt, dan moet je dat als volk ook uitdragen naar anderen. En dan vraagt van tijd tot tijd een ommekeer, een mentaliteitsverandering.

Palus noemt dat ten opzichte van de christelijke gemeente de vernieuwing van je gezindheid, om te ontdekken wat God van je wil en wat goed is en volmaakt en welgevallig. Een transformatie dus van hart en ziel. Je eigenzinnigheid laten varen, je weer openstellen voor God, voor de liefde voor God en de naaste. Dat is wat het zeggen wil: Je hart besnijden.
Gemeente, vanmorgen is het de zondag waarop we in het bijzonder aandacht geven aan de verhouding tussen de christelijke kerk en Israël. We worden ons opnieuw bewust van de gemeenschappelijke bron waaruit we putten, het Eerste Testament. We komen opnieuw onder de indruk van het verbond dat God oprichtte met zijn volk Israel, alsof het een huwelijk is.

Zo beginnen ook die woorden uit Deuteronomium 10: 12: ‘En nu, Israël, bedenk dat God de Heer niets anders van u vraagt dan dat u Hem lief hebt’.
Het is Gods uitgestoken hand, zijn liefdesverklaring. God de bruidegom die de hand vraagt van Israël zijn bruid. En de Thora is het huwelijkscontract, waarin de wederzijdse rechten en plichten staan.
Als jullie Hem liefhebben met heel je hart, heel je ziel en al je verstand, dan zal Hij met je zijn. En het teken van dat verbond is die besnijdenis. Letterlijk, maar toch vooral ook figuurlijk. Besnijd de voorhuid van je hart!

De bijbel kent trouwens vergelijkbare uitdrukkingen. In Jeremia 6 wordt gesproken over oren, die niet goed kunnen horen.
Zulke oren worden onbesneden oren genoemd. Of lippen, die geen goede woorden spreken, lezen we in onder andere in Exodus 6, zijn onbesneden lippen. Het besnijden van je oren of je lippen of je hart, wil zeggen dat je de belemmeringen probeert op te heffen. Jezelf vrijmaken, zorgen voor echt horende oren, lippen die goede woorden spreken, een waarachtig kloppend hart, een hart dat uitgaat naar de ander.

Hoe kunnen wij die woorden voor ons van toepassing laten zijn? We leven niet los van God. We staan als het goed is in dat verbond.
Wij mogen erbij horen. Al zijn wij christenen later geënt op de stam Israël, zoals Paulus het noemt. Dat wil zeggen dat wij daardoor
eveneens een verplichting op ons hebben genomen. Wij staan in een bijzondere verhouding tot de God van Abraham, Isaak en Jakob, de God van Sara, Rebecca en Lea. En dat schept verplichtingen.
Dat maakt, dat we zullen moeten letten op hoe wij ons gedragen, hoe we ons uiten, hoe onze gezindheid is.
En strookt die niet langer met de geboden van God, dan zullen we onszelf beet moeten pakken, onszelf tot de orde roepen, snijden in ons eigen vlees, het puntje van onze tong afbijten desnoods. Onszelf steeds afvragen: Wat zéggen we? Wat doen we? Loopt dat in de pas met de bedoelingen van God? Geeft dat uitdrukking aan wat God wil: niets anders dan recht te doen, trouw te betrachten en nederig de weg te gaan van je God, om het met Micha 6: 8 te zeggen?
Hoe kunnen we met wat we zeggen en wat we doen, met onze levenshouding, hoe kunnen we ruimte scheppen voor toekomst, voor de aarde, voor de ander en voor onszelf?
Het besnijden van je hart wil zeggen dat je jezelf opnieuw open stelt voor de ander, die je misschien niet vertrouwt, je partner waarvan je bent vervreemd, dat gemeentelid waar je een hekel aan hebt gekregen, de vreemdeling die je niet vertrouwt, de vluchteling die je niet wilt….
Ik heb me afgevraagd hoe ik dit nog wat meer concreet zou kunnen krijgen.

En ik moest om te beginnen denken aan onze premier, een paar weken geleden. Straattaal gebruikte hij toen hij sprak over onwillige Turkse Nederlanders. En in de debatten bij de Algemene Beschouwingen nam hij die onparlementaire woorden niet terug. Het leek hem vanzelfsprekend om tegenover het ene ‘rot op’ hetzelfde te laten horen. Maar zijn zulke woorden toch niet eigenlijk uit onmacht gesproken? Woorden die geen toekomst wijzen, maar eerder een padstelling aanduiden. De een tegenover de ander en ze schelden elkaar domweg uit. Je hart besnijden. Wil dat zeggen dat je bereid moet zijn om eerst tot tien te tellen voor je er iets uitflapt? Je afvragen of jouw woorden bijdragen aan een oplossing, aan echte toekomst?
De premier liet zijn hart wel spreken, maar toch niet besnijden. Een gemiste kans wellicht?

Maar u begrijpt dat het nog altijd makkelijker is om iets over een ander te zeggen. Hoe hij of zij zich had moeten gedragen.

Veel lastiger is het om zelf een eigenzinnige houding tegen het licht te houden, kritisch te bekijken. Overtuigd als we kunnen zijn van ons eigen gelijk, kan het heel zwaar wegen om je hand over je hart te strijken, toe te geven dat je er ook wel eens naast kunt zitten, dat je vooral ook jezelf steeds weer moeten durven corrigeren. Paulus pleit voor een heuse innerlijke verandering. Jezelf niet hoger aanslaan dan je kunt verantwoorden, verstandig over jezelf leren denken.

Welke mogelijkheden heb je en welke belemmeringen heb je? Wat heb je te bieden aan de gemeenschap? Denk niet dat jij alles kunt. En denk ook niet dat de ander alles kan of zou moeten doen. Ieder heeft een eigen bijdrage te leveren aan de gemeenschap, aan de geloofsgemeenschap in het bijzonder.

Ik vind het fantastisch om dit van Palus te lezen. En wat zou het geweldig zijn als wij het toelieten, dat God onze belemmeringen wegneemt. Onze eigenzinnigheid of onze vrijblijvende houding, ons doorlopende commentaar… als we zouden durven snijden in eigen vlees.
Dan zou waarachtig het Witte Kerkje te klein zijn op zondagmorgen! Ambtsdrager worden, wijkteamlid… de klussen waarvoor menigeen toch terug kan schrikken. Als die drempels zouden worden geslecht… als mensen eenvoudig durven toelaten dat ze goed zijn bepaalde dingen. Ontvangen talenten, geschonken mogelijkheden.

Paulus noemt verschillende gaven, om bijstand te verlenen, om te onderwijzen, om leiding te geven, om te troosten, om iets weg te geven zonder bijbedoelingen, om barmhartig te zijn en daarin blijmoedig. Blijkbaar zijn al die verschillende gaven aan de gemeente geschonken, en nu is het de oproep om die gaven ook van harte in te zetten.

En dan kan het nodig zijn om er overheen te stappen, over al die belemmeringen en bezwaren. Iedereen kan iets bijdragen aan de gemeenschap als hij of zij durft te snijden in eigen vlees, zichzelf in dienst te stellen van de ware eredienst, dat wil zeggen: God liefhebben bovenal en de naaste als zichzelf.

Wat zou het geweldig zijn als het dit voor ons kan betekenen, deze Israëlzondag. Dan gaat het ook over ons.
Israël moet leren, volgens Deuteronomium dat het ooit zelf een vreemdeling is geweest in een vreemd land. Israël weet dus hoe het voelt om buitengesloten te worden. Wat zou er veel ten goede kunnen keren als al die verschillende bevolkingsgroepen in Israël een manier van werkelijk samen leven zouden leren!

In onze voorbereidingsgroep spraken we over vernieuwende visies op het huidige Israël.

En het viel ons op dat er in toenemende mate getwijfeld wordt aan de tweestaten oplossing voor Israël en de Palestijnen. Waarom niet samen leven in één land, één staat?

We namen kennis van de visies van een theoloog Mitri Raheb, die een boek schreef, Geloven onder bezetting. Mitri Raheb is een Arabisch-Palestijns luthers theoloog en pastor en vredesactivist.
En we namen kennis van de visie van Nir Baram, Israëlisch schrijver, die verslag doet van een reis door de Palestijnse gebieden.

Beide visies zeggen: Het gaat om broedervolkeren, de nazaten van Isaak en Ismaël? Die twee zijn toch voortdurend op elkaar aangewezen. God verkiest de één, maar laat de ander niet links liggen.

Houden Joden en Palestijnen nu niet elkaar gevangen achter hoge muren?

Als beide bevolkingsgroepen elkaars bestaansrecht zouden erkennen, als er werkelijk geloof gehecht kan worden aan dat visioen dat God eenmaal alle volkeren zal samenbrengen op zijn heilige berg….

Nodig is, zegt God in Deuteronomium 10, dat het eigen hart daartoe besneden moet worden.

Niet dat het aan ons is om Israël te gaan kapittelen over hoe zij vandaag met de Palestijnen moet omgaan. Paulus steekt daar een stokje voor. Hij zegt tegen ons: Zorg dat je vooral als christelijke gemeente zelf een eenheid wordt. Als een goed functionerend lichaam.

Verandering van gezindheid, vernieuwing van ons denken en doen, ons hart besnijden, slechtheid bestrijden, obstakels uit de weg ruimen, goed gedrag voorstaan en tonen, eensgezind in alle diversiteit.

Zodat je er als mens zelf beter van wordt, en zodat de ander er beter van wordt en de aarde en daardoor de vrede dichterbij kan komen.

Een grondhouding van ontzag, overgave en vertrouwen. Niet oordelen voordat je je hand in eigen boezem hebt gestoken.

Als dat het is wat deze Israëlzondag voor ons kan betekenen, dan mogen we ons gelukkig prijzen. Dan is het woord van liefde, vrede en recht, in onze eigen mond gelegd, in ons eigen hart geschreven.

Amen.

Overzicht preken

14-10-2018
'Laat de kinderen tot mij komen'
(Doopviering)


07-10-2018
Trouw

30-09-2018
Voor alle mensen van goede wil

23-09-2018
Omzien naar elkaar
(Gemeentezondag)


02-09-2018
Helder zicht

26-08-2018
Mee-eters

19-08-2018
Genezing doofstomme

08-07-2018
Jona 4

01-07-2018
Jona 2 en 3

24-06-2018
Jona 1

03-06-2018
Mensen boven regels

27-05-2018
Zondag Trinitatis

20-05-2018
Pinksteren

13-05-2018
Wezenzondag

10-05-2018
Hemelvaartsdag

22-04-2018
De goede herder

15-04-2018
Petrus

01-04-2018
Paaspreek
(Pasen)


25-03-2018
Een koning zonder troon
(Palmzondag)


18-03-2018
De graankorrel

11-03-2018
Delen
(Oecumenische dienst Veertigdagentijd)


18-02-2018
Verzoeking in de Woestijn

11-02-2018
Eenzaam, tweezaam

28-01-2018
Van een leer word je nog geen leerling

14-01-2018
Bruiloft in Kana

31-12-2017
Oudejaarsdienst

25-12-2017
Kerstmorgen
(Eerste Kerstdag)


24-12-2017
Kerstnacht
(Kerstnachtdienst)


17-12-2017
Woestijnroos
(Derde advent)


10-12-2017
Jesaja's vredesvisioen
(Tweede advent)


03-12-2017
Voorbereiden op Kerst
(Eerste advent)


26-11-2017
Houdt uw lamp brandende
(Eeuwigheidszondag)


12-11-2017
Kinderen van het licht

05-11-2017
Dankdag

29-10-2017
Een vaste burcht is onze God

08-10-2017
Jaloezie
(Jeugddienst)


01-10-2017
Israëlzondag

24-09-2017
Zorgen moet je doen niet maken

17-09-2017
Vredeszondag
(Oecumenische dienst)


10-09-2017
Zacheüs
(Startzondag)


27-08-2017
De farizeeër en de tollenaar

20-08-2017
Waarom zou ik naar de kerk gaan?

13-08-2017
Denken over danken

02-07-2017
Het verloren muntje

18-06-2017
Rijke man en arme Lazarus

28-05-2017
Ruth 4

21-05-2017
Ruth 3

14-05-2017
Ruth 2

07-05-2017
Ruth 1

16-04-2017
Pasen

09-04-2017
Palmzondag

26-03-2017
Genezing blinde

12-03-2017
Verheerlijking op de berg

05-02-2017
Zout en licht

29-01-2017
Zaligsprekingen

15-01-2017
Oecumene
(Oecumenische dienst)


08-01-2017
Wijzen uit het Oosten

30-12-2016
Oudejaarspreek
(Oudjaarsdienst)


25-12-2016
Kerstmorgen
(Eerste Kerstdag)


24-12-2016
Kerstnacht
(Kerstnachtdienst)


11-12-2016
Derde zondag van Advent
(Derde advent)


27-11-2016
Eerste zondag van Advent
(Eerste advent)


20-11-2016
De namen op de zuil
(Eeuwigheidszondag)


13-11-2016
Johannes de Doper

06-11-2016
Jona
(Jongerendienst)


02-10-2016
Israëlzondag

25-09-2016
Bethel

11-09-2016
Deel je leven
(Startzondag)


04-09-2016
Waar je mee omgaat...

21-08-2016
Zorg dat je d’r bijkomt!

14-08-2016
Psalm 5: een psalm in oorlogstijd

03-07-2016
Zorgeloos leven?

26-06-2016
De esculaap

19-06-2016
Bloeiend leiderschap

12-06-2016
Tussen angst en vertrouwen

29-05-2016
God in de wolken

22-05-2016
Vervolgde Christenen

15-05-2016
De Geest
(Pinksteren)


24-04-2016
Esther 5, 6 en 7

17-04-2016
Esther 3 en 4

10-04-2016
Esther 1 en 2

27-03-2016
Eerst geloven, dan zien!
(Eerste Paasdag)


20-03-2016
Het nieuwe verbond
(Palmzondag)


13-03-2016
Jezus, de Hoeksteen
(Oecumenische dienst)


06-03-2016
Een vader had twee zonden
(Vierde zondag veertigdagentijd)


14-02-2016
De bruggenbouwer
(Eerste zondag veertigdagentijd)


07-02-2016
Mensen vangen

31-01-2016
Optreden van Jezus in Nazareth

10-01-2016
Dochtertje van Jaïrus
(Jongerendienst)


31-12-2015
De onvruchtbare vijgeboom
(Oudjaarsdag)


25-12-2015
Vrede op aarde?
(Eerste Kerstdag)


24-12-2015
De nacht van de hoop
(Kerstnachtdienst)


13-12-2015
Maria en Elisabeth
(Derde advent)


06-12-2015
Heilig Kind
(Tweede advent)


29-11-2015
Wees niet bang!
(Eerste advent)


22-11-2015
Valsheid tegenover oprechtheid
(Eeuwigheidszondag)


08-11-2015
Zondagsrust
(Dankuur voor gewas en arbeid)


01-11-2015
‘Hoe heet je?’
(Doopdienst)


11-10-2015
De rijke jongeman

04-10-2015
Mozes en Jezus
(Israëlzondag)


02-10-2015
En Jezus schreef in ’t zand
(Oecumenische Seniorenviering)


27-09-2015
Psalm 8

20-09-2015
Achab en Nabot
(Vredeszondag)


13-09-2015
De barmhartige Samaritaan
(Startzondag)


23-08-2015
Tien keer onafscheidelijk

16-08-2015
Effata! Ga open!




Zeisterweg 34, 3984 NL ODIJK

Ds. K.F. Visser (tel 030-8780698), email:
Dhr. J. van den Heuvel (scriba), email:

disclaimer | privacyverklaring