Protestantse Gemeente Odijk


Jona

Ds. K.F. Visser
06-11-2016 | Jongerendienst

Lezing(en): Jona


Geloof jij in het monster van Loch Ness? Je weet wel, die enorme vis die zich schuilhoudt in dat diepe meer in het noorden van Schotland. Natuurlijk bestaat die niet. Dat weet iedereen.
Maar ja, als je bedenkt dat de miljoenen toeristen die Schotland jaarlijks bezoeken
allemaal toch even een kijkje gaan nemen bij dat Loch Ness…. en bedenkt wat dat voor de economie van Schotland allemaal betekent… zeg dan nog maar eens dat het monster niet bestaat! De mensen kopen Nessie als sleutelhanger, pluchen beest voor de kinderen, op een T-shirt afgedrukt of als schemerlampje. Het is een levendige handel!

Bestaat de vis die Jona opslokte? Wat denk je nou zelf? Natuurlijk niet. Maar vergis je niet! Het verhaal van die vis en van Jona en van Nineve en van de Here God… dat gaat maar door! Dat blijft inspireren.

Het mooie is, dat jullie dat al zelf ontdekt hadden. Al pratend, kwamen jullie er vanzelf op uit: als het niet kan, maar het staat er toch, dan zit er wat achter.

Het is goed om even een ding gewoon te weten. Informatie. Jona wordt als profeet genoemd in de bijbel: 2 Koningen 14. Jona is een profeet in de tijd van Koning Jerobeam de Tweede, rond 770 voor Christus. En hij staat bekend als een wat nationalistisch mannetje, zo zouden wij dat in elk geval noemen. Jona bepleit de uitbreiding van het Noordelijke rijk van Israël. Deze Jona staat model voor de vertelling, die wij vandaag hebben gehoord. Een vertelling van veel latere datum. Dit Jona-verhaal komt uit het jaar 300 voor Christus. Er zit dus heel veel tijd tussen. Het is zoals wij nu verhalen vertelen over Luther van 500 jaar geleden, of over Willem van Oranje.
In dit Jona-verhaal gaat het erom dat hij moet leren dat de God van Israël er ook is voor de volkeren rondom het eigen volk.

Jona is de naam van de profeet. Nou ja, naam? Zoals zo vaak in de bijbel zegt die naam alles over de persoon die deze naam draagt. Een naam met een betekenis. Jona is het Hebreeuwse woord voor DUIF. Jona moet de postduif van God zijn,de vredesduif van Noach, die nog een keer wordt losgelaten. Om ervoor te zorgen dat die grote stad Nineve
niet naar de bliksem gaat. Jona de Duif had moeten vliegen om Nineve te redden, maar hij is aan het zwalken gegaan.

Jona is een vreemde vogel. Dat maakt dit verhaal ook zo kostelijk.Het is een geestig leerverhaal.

God roept hem: ‘Ga naar Nineve’. ‘Lieve Heer, Gij zegt ga en ik ga… lekker niet! Moet ik die achterlijke lui daar op andere gedachten brengen? Dacht ’t niet. Je zult nog zien, dat God wel weer met zijn hand over zijn hart strijkt als puntje bij paaltje komt. En dan ben ik de schlemiel’.

In de tekst staat: Jona vluchtte weg van de Heer. Kijk een beetje profeet weet dat God overal is. Daar kun je niet voor wegvluchten. Jona maakt van God een karikatuur.
Jona is een miezerig mannetje; een antiprofeet. Jona moet de vredesduif zijn, maar hij gedraagt zich als een havik. Jona wil een consequente God, die doet wat Hij van plan is.
Nineve zal moeten boeten voor het zooitje dat ze ervan gemaakt hebben. Niks vergeving, niks geduld… God moet er maar eens flink de zweep over leggen. God moet maar eens echt als God optreden: als soeverein Vorst.
Jona is niet zo van de vrede. Als Jona voor God zou mogen spelen, berg je dan maar!

Dan kijken we even mee daar aan boord van dat schip. Jona zit daar te midden van de zeelui als vreemde eend in de bijt. En het stormt! Natuurlijk stormt het in zo ’n verhaal.
Dat is er om geschreven.
Jona zit daar aan boord als gelovige te midden van de ongelovigen. De Jood Israëliet midden tussen de bijgelovige vreemdelingen. En wat verwacht je dan? Dat de gelovige mens voorgaat in vertrouwen en moed, in gebed en hoop. De echte gelovige vindt het een uitdaging om te laten zien dat geloven echt iets voorstelt. Die daarmee andere mensen jaloers probeert maken. Prikkelend probeert te verleiden.
En je voelt hem al aankomen…. Jona ligt te pitten. Wie doet er hier nog aan geloof?
Juist ja, die heidenen, die ongelovigen. Die gaan naar Jona toe en zeggen: hé, jij daar, roep tot je God dat Die ons zal redden!

Dit is het leerverhaal. Het gaat over trouw en ontrouw. Jona staat model voor heel dat volk van God. Ze zou trouw moeten zijn aan God. Maar ze laat het afweten.
Sterker nog: de volkeren rondom Israël die laten zowaar het goede voorbeeld zien!
Het is de omgekeerde wereld. Zij hebben dan misschien wel een primitief geloof.
Ze hebben het gevoel dat ze iemand moeten offeren. Iemand moet overboord om de woeste golven tot bedaren te brengen. Maar als het lot op Jona valt, hebben ze het er moeilijk mee. Die scheepslui zijn geen vrijgevochten bende.

Het ware geloof zou er juist moeten zijn tot heil van anderen en zeker voor degene die niks hebben met God…, maar het is hier omgekeerd. De gelovige mens moet zich schamen.

Nou, dan snap je ook dat het logisch is dat Jona zijn les echt nog wel een keertje leren zal. Hij wordt overboord gejonast en een vis slokt hem op. Weet jij een andere oplossing, die past binnen dit verhaal?

Drie dagen blijft Jona in het ingewand van de vis. Drie dagen… als je dat ergens in de bijbel leest… kijk dan niet meteen naar een kalender. Drie dagen dat is beslissingstijd!

Ik ga je nu niet alle voorbeelden noemen uit de bijbel waarin ‘drie dagen’ een rol speelt.
Maar neem maar gewoon aan dat als ergens sprake is van drie dagen, dat God erbij betrokken is.
Nou één voorbeeld dan…. Er zitten precies drie dagen tussen Goede Vrijdag en Pasen….
tussen dood en leven.

Nou, ook hier bij Jona. Want het zeemansgraf blijkt een huis van bewaring met ribben als tralies.(Dit vind ik een prachtige zin, ik wou dat ik die zelf had bedacht. ik heb dit ergens gelezen.)

Alleen, na drie dagen is de vis hem spuugzat. De zogenaamde vrome profeet ligt hem
zwaar op zijn maag. En de vis kotst hem uit, zo staat er zelfs, met die krachtige woorden.
Wegwezen jij! En dat op bevel van de Heer natuurlijk.

Dat je niet denkt dat het monster van Loch Ness zelf denken kan.
Het oermonster – de Leviathan wordt die genoemd in Psalm 104: 26, - de bijbelse versie van Nessie- is een speeltje in Gods hand staat daar.

En dan wordt het komisch. Jona heeft het zeewier nog in zijn haren of hij vliegt nu werkelijk uit naar Nineve. Nu doet hij eindelijk waartoe God hem had geroepen.

En luister wat er dan gebeurt… Jona had er in de buik van de vis drie dagen en drie nachten voor nodig om tot een helder inzicht te komen. Dat er geen ontkomen aan was.
Dat hij wel moest doen wat God van hem vroeg. Drie dagen en drie nachten heeft hij gebeden in de buik van de grote vis. Nood leert hem bidden. Fraai is het niet, maar vooruit. Uiteindelijk vliegt de postduifprofeet naar Nineve, die grote stad.

In heel het verhaal wordt Nineve steeds op eenzelfde manier omschreven. Die grote stad, waar je wel drie dagen voor nodig hebt om er door heen te lopen. Maar Jona is er amper een ochtendje aan begonnen of Nineve draait zich om als een blad aan een boom.
Die gruwelijke, heidense stad… heeft maar een half woord nodig van de vredesduif van God of het komt tot inkeer….
Waar Jona in de vis drie dagen en drie nachten nodig had om tot een ander inzicht te komen, heeft Nineve aan één moment genoeg, één vonkje, één kik van deze stuntelprofeet. Dat is de humor van de bijbel.

En Israël mocht willen dat het niet waar gebeurd was. Als het volk van God dit verhaal hoort, zou het ’t liefste willen wegvluchten voor God. Ze bakt er niks van.

En de heidenen, dat zooitje rondom, waar in hun ogen nooit wat van terecht kon komen, die mensen komen tot inkeer. De omgekeerde wereld. Wie is er nou trouw? Wie is er nou ontrouw?

En tot overmaat van ramp blijkt God ook al niet te doen wat je stiekem had gehoopt.
Dat Hij er de beuk zou ingooien. God krijgt berouw van het plan dat Hij had gehad.
Hij had Nineve willen straffen, met de grond gelijk maken. Maar, staat er broodnuchter, Hij deed het niet.

En tenslotte zien we dan Jona zitten mokken! Wat een God! Wat een zwakke vertoning!
Had God nou eens eindelijk zijn stempel op de geschiedenis kunnen drukken, eens en voor altijd laten zien waar toe Hij in staat is, dat iedereen zou beven voor zijn aangezicht, doet Hij niet.

Jona zit als een reporter van een reality tv-ploeg met zijn camera in de aanslag om te zien hoe de hele boel vernietigd zal worden…..op een afstandje van de grote stad…
Maar ergens wist hij het wel: Als ik het niet dacht! Jona zegt: Ik wist het wel. U bent een God die genadig is en liefdevol, geduldig en trouw en tot vergeving bereid.

Nou ja, en dan komt nog dat verhaal van die wonderboom. Die het allemaal nog een keertje vertelt. Eerst brengt die boom schaduw en de dag erna is diezelfde boom kaalgevreten. En Jona wordt boos. Tot God hem hard aanpakt: Wie denk jij eigenlijk wel wie je bent. Ik heb voor die boom gezorgd. Jij wilde dat die schaduwrijke boom er helemaal alleen voor jouw plezier bleef. Dat Ik die sparen zou! Zou Ik dan niet Nineve sparen? Jona wordt op z’n nummer gezet.

Dit verhaal heeft de bedoeling dat wie het leest de hand in eigen boezem steekt.
Israel om te beginnen. Ze is geroepen om trouw te zijn aan God en dus open te staan voor wie op haar weg komt.

Dit bijbelboek Jona wordt elk jaar in de Joodse synagoge gelezen op een bijzondere dag:
Jom Kippoer, grote verzoendag. Nu snap je waarom!

Maar uiteindelijk het gaat voor ons over jou en mij. Ik denk dat het verhaal van Jona daarom een open einde heeft. Aan het slot van hoofdstuk 4 horen we niks meer over Jona. Ineens houdt het op….

Het zal erom gaan dat jij zelf de toepassing bedenkt. Bijvoorbeeld over wat ik maar noem het Jona- effect. Dat ken je wel.

Je weet dat je echt nu iets moet gaan doen voor school, anders red je het niet dit jaar.
Die ene docent heeft het je vertelt. En thuis zitten ze je achter de broek. Je weet het! Maar wat doe je? Iets in je lijkt wel sterker te zijn dan wat echt nodig is. Je doet toch niet wat eigenlijk moet gebeuren. Je bent druk met sport. Druk met de schoolkrant. Druk met weet ik wat allemaal. En het lijkt ook allemaal heel aannemelijk. Maar diep in je hart weet je: Ik ben met uitvluchten bezig. Ik doe niet wat ik moet doen. Ik smoes de hele boel aan elkaar. Je voelt het.
Dat is het Jona-effect. Waar je ook mee bezig bent, waar je ook naar toe gaat…
die stem in je hart gaat overal met je mee. Snap je. Je lijkt wel op Jona. Die dacht: als ik nou zo ver mogelijk de andere kant op ga, als waar God mij hebben wilt….waait het wel over… Maar nee.

Nou ja, dat is natuurlijk een simpele toepassing.

Het kan nog wat spannender. Hoe zit het met onze goede bedoelingen? Hoe trouw zijn wij? Of hoe ontrouw? De mensen van wie je het misschien niet verwacht, blijken best te weten van goed en van kwaad.

Dit prachtige verhaal over Jona en de vis en Nineve …. over trouw en ontrouw, en over God, die groter is dan ons hart, groter dan de wereld, dit verhaal houdt ons een spiegel voor.

Zitten we aldoor te wachten tot de boze wereld instort? Of zoeken we elkaar op? Bundelen we onze krachten om te redden wat er te redden valt? Als dat zo werkt, wordt dit verhaal vanzelf waar gebeurd.

Amen.

Overzicht preken

14-10-2018
'Laat de kinderen tot mij komen'
(Doopviering)


07-10-2018
Trouw

30-09-2018
Voor alle mensen van goede wil

23-09-2018
Omzien naar elkaar
(Gemeentezondag)


02-09-2018
Helder zicht

26-08-2018
Mee-eters

19-08-2018
Genezing doofstomme

08-07-2018
Jona 4

01-07-2018
Jona 2 en 3

24-06-2018
Jona 1

03-06-2018
Mensen boven regels

27-05-2018
Zondag Trinitatis

20-05-2018
Pinksteren

13-05-2018
Wezenzondag

10-05-2018
Hemelvaartsdag

22-04-2018
De goede herder

15-04-2018
Petrus

01-04-2018
Paaspreek
(Pasen)


25-03-2018
Een koning zonder troon
(Palmzondag)


18-03-2018
De graankorrel

11-03-2018
Delen
(Oecumenische dienst Veertigdagentijd)


18-02-2018
Verzoeking in de Woestijn

11-02-2018
Eenzaam, tweezaam

28-01-2018
Van een leer word je nog geen leerling

14-01-2018
Bruiloft in Kana

31-12-2017
Oudejaarsdienst

25-12-2017
Kerstmorgen
(Eerste Kerstdag)


24-12-2017
Kerstnacht
(Kerstnachtdienst)


17-12-2017
Woestijnroos
(Derde advent)


10-12-2017
Jesaja's vredesvisioen
(Tweede advent)


03-12-2017
Voorbereiden op Kerst
(Eerste advent)


26-11-2017
Houdt uw lamp brandende
(Eeuwigheidszondag)


12-11-2017
Kinderen van het licht

05-11-2017
Dankdag

29-10-2017
Een vaste burcht is onze God

08-10-2017
Jaloezie
(Jeugddienst)


01-10-2017
Israëlzondag

24-09-2017
Zorgen moet je doen niet maken

17-09-2017
Vredeszondag
(Oecumenische dienst)


10-09-2017
Zacheüs
(Startzondag)


27-08-2017
De farizeeër en de tollenaar

20-08-2017
Waarom zou ik naar de kerk gaan?

13-08-2017
Denken over danken

02-07-2017
Het verloren muntje

18-06-2017
Rijke man en arme Lazarus

28-05-2017
Ruth 4

21-05-2017
Ruth 3

14-05-2017
Ruth 2

07-05-2017
Ruth 1

16-04-2017
Pasen

09-04-2017
Palmzondag

26-03-2017
Genezing blinde

12-03-2017
Verheerlijking op de berg

05-02-2017
Zout en licht

29-01-2017
Zaligsprekingen

15-01-2017
Oecumene
(Oecumenische dienst)


08-01-2017
Wijzen uit het Oosten

30-12-2016
Oudejaarspreek
(Oudjaarsdienst)


25-12-2016
Kerstmorgen
(Eerste Kerstdag)


24-12-2016
Kerstnacht
(Kerstnachtdienst)


11-12-2016
Derde zondag van Advent
(Derde advent)


27-11-2016
Eerste zondag van Advent
(Eerste advent)


20-11-2016
De namen op de zuil
(Eeuwigheidszondag)


13-11-2016
Johannes de Doper

06-11-2016
Jona
(Jongerendienst)


02-10-2016
Israëlzondag

25-09-2016
Bethel

11-09-2016
Deel je leven
(Startzondag)


04-09-2016
Waar je mee omgaat...

21-08-2016
Zorg dat je d’r bijkomt!

14-08-2016
Psalm 5: een psalm in oorlogstijd

03-07-2016
Zorgeloos leven?

26-06-2016
De esculaap

19-06-2016
Bloeiend leiderschap

12-06-2016
Tussen angst en vertrouwen

29-05-2016
God in de wolken

22-05-2016
Vervolgde Christenen

15-05-2016
De Geest
(Pinksteren)


24-04-2016
Esther 5, 6 en 7

17-04-2016
Esther 3 en 4

10-04-2016
Esther 1 en 2

27-03-2016
Eerst geloven, dan zien!
(Eerste Paasdag)


20-03-2016
Het nieuwe verbond
(Palmzondag)


13-03-2016
Jezus, de Hoeksteen
(Oecumenische dienst)


06-03-2016
Een vader had twee zonden
(Vierde zondag veertigdagentijd)


14-02-2016
De bruggenbouwer
(Eerste zondag veertigdagentijd)


07-02-2016
Mensen vangen

31-01-2016
Optreden van Jezus in Nazareth

10-01-2016
Dochtertje van Jaïrus
(Jongerendienst)


31-12-2015
De onvruchtbare vijgeboom
(Oudjaarsdag)


25-12-2015
Vrede op aarde?
(Eerste Kerstdag)


24-12-2015
De nacht van de hoop
(Kerstnachtdienst)


13-12-2015
Maria en Elisabeth
(Derde advent)


06-12-2015
Heilig Kind
(Tweede advent)


29-11-2015
Wees niet bang!
(Eerste advent)


22-11-2015
Valsheid tegenover oprechtheid
(Eeuwigheidszondag)


08-11-2015
Zondagsrust
(Dankuur voor gewas en arbeid)


01-11-2015
‘Hoe heet je?’
(Doopdienst)


11-10-2015
De rijke jongeman

04-10-2015
Mozes en Jezus
(Israëlzondag)


02-10-2015
En Jezus schreef in ’t zand
(Oecumenische Seniorenviering)


27-09-2015
Psalm 8

20-09-2015
Achab en Nabot
(Vredeszondag)


13-09-2015
De barmhartige Samaritaan
(Startzondag)


23-08-2015
Tien keer onafscheidelijk

16-08-2015
Effata! Ga open!




Zeisterweg 34, 3984 NL ODIJK

Ds. K.F. Visser (tel 030-8780698), email:
Dhr. J. van den Heuvel (scriba), email:

disclaimer | privacyverklaring