Protestantse Gemeente Odijk


Bloeiend leiderschap

Ds. K.F. Visser
19-06-2016

Lezing(en): Numeri 17: 16-26


Gemeente van Christus,

Deze week hoorde ik van een onderwijskundig rapport van een Basisschoolbestuur elders in het land. Eén van de belangrijkste constateringen ging over de kinderen van groep 3. Bijna een kwart van de kinderen van groep 3 stroomt niet vanzelf door naar groep 4. Er wordt een leerachterstand geconstateerd. Kinderen hebben te weinig leesvaardigheden en zijn erg ongeconcentreerd.
Het rapport vraagt zich af hoe dat komt en wijst op de rol en de taak van de ouders. Het ontbreekt aan voldoende leesoefeningen met de kinderen thuis. Er wordt te weinig voorgelezen, verhalen verteld. En als er al wordt voorgelezen, zitten ouders nogal eens met hun mobieltje in de hand erbij. Ze zijn snel afgeleid. Er is blijkbaar te weinig rust en tijd om aandacht te geven aan kinderen in deze leeftijd.

Het zijn nogal heftige conclusies, vind ik. Is dat nou zo, vraag ik me af? Wat is er nou leuker om je kind in alle rust voor te lezen, een verhaal te vertellen. Daar wijkt toch alles voor? Of zeg ik dat vooral als opa? Is het ook best een hele opgave om bewust met opvoeding bezig te zijn in onze drukke tijd met zoveel afleidingen?

Ouderschap is een vorm van leiderschap. Jij bent de geestelijk leidinggevende van je kind. Je voedt het op, zodat het op eigen benen leert staan. En dat vraagt om een sfeer van aandacht, concentratie, rust, plezier vooral ook. Even je eigenbelang als ouder opzij zetten. Je bent er voor je kind. Het wordt niet vanzelf groot. Bewustwording van de eigen rol en taak als ouder-opvoeder is dringend gewenst!

Ouderschap vraagt leiderschap. Ouderlijk gezag. En dat gaat niet over dwang, ook al gaat het om duidelijke afspraken. Ja is ja en nee is nee. Consequent zijn. Het gaat zeker ook niet over geweld, de knoet erover. Meestal wordt dan het tegendeel bereikt. Het gaat om natuurlijk gezag, dat een ouder ook moet willen dragen. Ouderschap is een keuze.

Vanmorgen gaat het over leiderschap. Daarover gaat het in dit bijbelverhaal uit Numeri, geestelijk leiderschap. Het gaat erover wie de staf heeft. De staf als beeld van leiderschap, attribuut van de leider, teken van gezag. De staf als symbool van leiding geven, richting wijzen, corrigeren wie dreigt te verdwalen.

Dat woord ‘staf’ kennen wij heel goed als het gaat over leiding geven. Een groot bedrijf heeft een staf. Het leger heeft een generale staf. Een ziekenhuisdirecteur beschikt over een medische staf.
En bisschoppen tot en met de Paus hebben tot op de dag van vandaag een staf – we kennen die vooral van bisschop Nicolaas van Myra – Sinterklaar en z’n staf. De staf drukt leiderschap uit.

Het is vanouds ook in de bijbel het voorwerp van de leider. Juda, Mozes, David. We horen ervan in Psalm 23, over de herder. En daarmee wordt het beeld van leiderschap aan God toegeschreven: ‘Uw stok en uw staf, die geven mij moed’.

De staf of de stok, het kernwoord van deze begrippen is de stam. De boomstam, een flinke tak, wordt gebruikt als staf. Boomstam en volksstam, die woorden zijn aan elkaar gelijk.

In dit verhaal lezen hoe elke stam van het volk Israël een staf moet geven. Elk stamhoofd geeft z’n staf af, 12 stuks bij elkaar. En op iedere staf wordt de naam van de betreffende stam geschreven.

Op die van de stam Levi moet de naam van Aäron worden geschreven, want Levi was dan wel een eigen stam, maar ze zal geen eigen grondgebeid krijgen in het beloofde land. De priesterstam van Levi is er ten dienste van het hele volk. Ze staat als het ware garant voor het godsdienstige leven, voor de liturgie. En de priester Aäron is de belangrijkste persoon hiervoor.

Waarom moesten ze die staven afgeven?
De hoge bomen Mozes en Aäron vangen veel wind. Hun leiderschap wordt betwist. Sommigen erkennen hun gezag niet meer. En er breekt gekrakeel uit. Vooral de positie van Aäron is in het geding. In hoofdstuk hiervoor valt te lezen hoe sommigen zelf gaan offeren. Ze denken Aäron niet nodig te hebben.

In het verhaal van vandaag wordt duidelijk dat het gezag van Aäron van hogerhand bevestigd zal worden. Dan hoeft er geen discussie meer te zijn. De ware leider wordt van Godswege aangesteld. Priester bij de gratie Gods.

Maar om dat helder te krijgen, wordt een heel ritueel opgevoerd. Elke stam levert een staf met de naam van de stam. Die twaalf staven worden neergelegd bij de tent van samenkomst, dicht in de buurt van die kist met de twee stenen tafelen en de kruik met het manna.


Dat de staf van Aäron, die versgeplukte boomtak, ineens blijkt uit te botten, bloesem krijgt en zowaar meteen ook vruchten laat zien, amandelen, dat wordt hier als een heus wonder beschreven. Amandelen, de vroegst bloeiende boom in de lente is de amandelboom.

Duidelijk wordt dat het ware leiderschap van boven komt; niet van mensen zelf is, waarover ze naar eigen inzicht kunnen beschikken, goedschiks of kwaadschiks. Het wordt je gegeven. Het komt je toe. Het staat buiten kijf. Echt leiderschap is levenskrachtig. Aan de priesterstam is de boom van het leven toevertrouwd.

De bloeiende staf van Aäron. En die staf zal voor altijd bewaard worden als een waarschuwing voor het opstandige volk. ‘Er moet een einde komen aan het geklaag tegen Mij’, zegt God tegen Mozes.

Er moet een objectieve instantie zijn die de richting wijst, boven elke twijfel verheven, niet beïnvloedbaar, niet van iets of iemand afhankelijk, maar zelfstandig, onafhankelijk, met een toegekend gezag, toebedeeld van boven.

Hier heeft het de bedoeling dat Aäron de rol op zich krijgt van degene die verzoening moet brengen tussen de uiteenlopende stammen. Verzoening op grond van het gezag dat God hem verleent. Bemiddeling. Niemand hoeft die te betwisten. Als het goed spreekt dit gezag, dit leiderschap, vanzelf.

Mozes zal er zijn voor het volk. Hij representeert de nabijheid van God. Hij is er om het volk de woorden van de Thora te leren. En Aäron is er voor het dagelijkse ritueel, voor de liturgie, de priesterlijke taken. Daarin wordt de verhouding met God gevierd. Beide, Mozes en Aäron, zullen op die manier de begeleidende staf zijn van het volk onderweg naar het beloofde land.

Wat opvalt is dat de bloeiende staf van Aäron er is te midden van de anderen. Het heeft niks met macht te maken of met oppermachtigheid. Onder de twaalf staven was ook die van Aäron. Hij is de primus inter pares, de eerste onder zijns gelijken. Dienend met het hoogste gezag.

Leiderschap. Wie toont er leiderschap? En hoe lastig, hoe ingewikkeld is dat? Twee voorbeelden uit de actualiteit.

Er wordt een vreselijke aanslag gepleegd op een homobar in Amerika.
De presidentskandidaten Clinton en Trump spreken zich uit. Trump wil meteen de grenzen dichtgooien voor iedere extreme moslim. En Clinton doet een beroep op het volk om homo’s niet langer tot tweederangs burgers te bestemmen. Geen van beide waagt zich eraan om de wapenindustrie aan banden te leggen. Zelfs het gezaghebbende leiderschap van Obama is dat niet gelukt, terwijl hij in zijn presidentschap al zo vaak heeft verzucht dat wapens niet overal en voor iedereen te koop moeten zijn. De wapenlobby is veel te machtig. Die zwaaien de scepter. Wie heeft de staf van het ware gezag?

De eerste minister van Groot-Brittannië Cameron wilde vooral naar het volk luisteren en beloofde een referendum over de binding aan Europa. Het leek zo dienend. Maar inmiddels zal hij wel spijt hebben gekregen, denk ik. Wat gebeurt er straks? Welke gevolgen heeft een Brexit eigenlijk?
Hoe toon je leiderschap? Welke richting wijs je? Is het altijd de wil van volk die moet worden gedaan? Eenvoudig de helft plus één stemmen? En wat zal de moord op Jo Cos betekenen voor een geschokt en verdeeld volk?
Is er ook een moreel leiderschap dat probeert mensen te overtuigen met argumenten en soms ook een weg wijst, die misschien helemaal niet op applaus kan rekenen, maar omdat het beter is?

Waar is leiderschap verzoenend, bemiddelend? Waar toont het een onafhankelijk gezag?

Bloeiend leiderschap. Hier in Numeri gaat het erom of het volk het gezag van God erkennen wil, ook al moet dat door mensen worden uitgevoerd. Geloven in God wil zeggen: het gezag erkennen van God. Hem vertrouwen, aannemen als de leider van je leven. In Hem jouw geestelijke leidsman zien.

En misschien zijn er wel 12 leiders om je heen, maar de vraag is: is er ook die Ene die bloeit, waar echt leven in zit? Durf je het daarmee te wagen, op weg te gaan, en steeds weer?

Vandaag laten ouders hun kinderen weer een beetje meer los, als ze overstappen van de basisschool naar het voortgezet onderwijs, van de kindernevendienst naar de jeugdkerk. De taak van ouders gaat van verzorging steeds meer over in begeleiding. Leiding, gezag, ouderlijk gezag, het zal door opgroeiende kinderen van tijd tot tijd worden betwist en uitgedaagd. De kunst is of je daar wat ontspannen onder kunt blijven. Of je met elkaar kunt zeggen: ieder heeft zijn eigen staf, maar te midden van al onze staven ligt die Ene, die bloeit. Zoeken we de bemiddeling van die Ene, zoeken we de verzoening als dat nodig is, gaan we samen de goede richting uit?

Daarom ga met God en Hij zal met ons zijn.

Amen.

Overzicht preken

20-05-2018
Pinksteren

13-05-2018
Wezenzondag

10-05-2018
Hemelvaartsdag

22-04-2018
De goede herder

15-04-2018
Petrus

01-04-2018
Paaspreek
(Pasen)


25-03-2018
Een koning zonder troon
(Palmzondag)


18-03-2018
De graankorrel

11-03-2018
Delen
(Oecumenische dienst Veertigdagentijd)


18-02-2018
Verzoeking in de Woestijn

11-02-2018
Eenzaam, tweezaam

28-01-2018
Van een leer word je nog geen leerling

14-01-2018
Bruiloft in Kana

31-12-2017
Oudejaarsdienst

25-12-2017
Kerstmorgen
(Eerste Kerstdag)


24-12-2017
Kerstnacht
(Kerstnachtdienst)


17-12-2017
Woestijnroos
(Derde advent)


10-12-2017
Jesaja's vredesvisioen
(Tweede advent)


03-12-2017
Voorbereiden op Kerst
(Eerste advent)


26-11-2017
Houdt uw lamp brandende
(Eeuwigheidszondag)


12-11-2017
Kinderen van het licht

05-11-2017
Dankdag

29-10-2017
Een vaste burcht is onze God

08-10-2017
Jaloezie
(Jeugddienst)


01-10-2017
Israëlzondag

24-09-2017
Zorgen moet je doen niet maken

17-09-2017
Vredeszondag
(Oecumenische dienst)


10-09-2017
Zacheüs
(Startzondag)


27-08-2017
De farizeeër en de tollenaar

20-08-2017
Waarom zou ik naar de kerk gaan?

13-08-2017
Denken over danken

02-07-2017
Het verloren muntje

18-06-2017
Rijke man en arme Lazarus

28-05-2017
Ruth 4

21-05-2017
Ruth 3

14-05-2017
Ruth 2

07-05-2017
Ruth 1

16-04-2017
Pasen

09-04-2017
Palmzondag

26-03-2017
Genezing blinde

12-03-2017
Verheerlijking op de berg

05-02-2017
Zout en licht

29-01-2017
Zaligsprekingen

15-01-2017
Oecumene
(Oecumenische dienst)


08-01-2017
Wijzen uit het Oosten

30-12-2016
Oudejaarspreek
(Oudjaarsdienst)


25-12-2016
Kerstmorgen
(Eerste Kerstdag)


24-12-2016
Kerstnacht
(Kerstnachtdienst)


11-12-2016
Derde zondag van Advent
(Derde advent)


27-11-2016
Eerste zondag van Advent
(Eerste advent)


20-11-2016
De namen op de zuil
(Eeuwigheidszondag)


13-11-2016
Johannes de Doper

06-11-2016
Jona
(Jongerendienst)


02-10-2016
Israëlzondag

25-09-2016
Bethel

11-09-2016
Deel je leven
(Startzondag)


04-09-2016
Waar je mee omgaat...

21-08-2016
Zorg dat je d’r bijkomt!

14-08-2016
Psalm 5: een psalm in oorlogstijd

03-07-2016
Zorgeloos leven?

26-06-2016
De esculaap

19-06-2016
Bloeiend leiderschap

12-06-2016
Tussen angst en vertrouwen

29-05-2016
God in de wolken

22-05-2016
Vervolgde Christenen

15-05-2016
De Geest
(Pinksteren)


24-04-2016
Esther 5, 6 en 7

17-04-2016
Esther 3 en 4

10-04-2016
Esther 1 en 2

27-03-2016
Eerst geloven, dan zien!
(Eerste Paasdag)


20-03-2016
Het nieuwe verbond
(Palmzondag)


13-03-2016
Jezus, de Hoeksteen
(Oecumenische dienst)


06-03-2016
Een vader had twee zonden
(Vierde zondag veertigdagentijd)


14-02-2016
De bruggenbouwer
(Eerste zondag veertigdagentijd)


07-02-2016
Mensen vangen

31-01-2016
Optreden van Jezus in Nazareth

10-01-2016
Dochtertje van Jaïrus
(Jongerendienst)


31-12-2015
De onvruchtbare vijgeboom
(Oudjaarsdag)


25-12-2015
Vrede op aarde?
(Eerste Kerstdag)


24-12-2015
De nacht van de hoop
(Kerstnachtdienst)


13-12-2015
Maria en Elisabeth
(Derde advent)


06-12-2015
Heilig Kind
(Tweede advent)


29-11-2015
Wees niet bang!
(Eerste advent)


22-11-2015
Valsheid tegenover oprechtheid
(Eeuwigheidszondag)


08-11-2015
Zondagsrust
(Dankuur voor gewas en arbeid)


01-11-2015
‘Hoe heet je?’
(Doopdienst)


11-10-2015
De rijke jongeman

04-10-2015
Mozes en Jezus
(Israëlzondag)


02-10-2015
En Jezus schreef in ’t zand
(Oecumenische Seniorenviering)


27-09-2015
Psalm 8

20-09-2015
Achab en Nabot
(Vredeszondag)


13-09-2015
De barmhartige Samaritaan
(Startzondag)


23-08-2015
Tien keer onafscheidelijk

16-08-2015
Effata! Ga open!




Zeisterweg 34, 3984 NL ODIJK

Ds. K.F. Visser (tel 030-8780698), email:
Mw. P. Beumer-de Gier (scriba), email:

disclaimer