Protestantse Gemeente Odijk


Gideon

Ds. K.F. Visser
23-06-2019

Lezing(en): Rechters 7: 9-22


Gemeente van Christus,

Bazuinen, kruiken en fakkels, horen er allemaal bij, bij dat prachtige verhaal over Gideon.
Bazuinen, kruiken, fakkels, maar ook brood, gerstebrood, de droom van een brood,
de tent, de tent die in elkaar zakte, scherven van de kruiken, fakkels als toortsen, geschreeuw, het blazen op de ramshoorn.

Het verhaal over Gideon en zijn 300 mannen behoort tot de parels van Joodse vertelkunst
met maar één doel voor ogen: niet aan de mens, niet aan de menselijke macht, en zeker niet aan het zwaard, maar aan God alleen de eer!

Israël zou nog kunnen denken dat de overwinning eigen verdienste is geweest, maar het is God die als de echte bevrijder beleden moet worden. En -want dat hoort er onmiddellijk bij - dat de oorlog die het volk voert in Naam van God een oorlog tegen de oorlog is, een karikatuur van een oorlog. Er is geen sprake van wapens. Ze roepen wel om het hardst: Te wapen, te zwaard voor de Heer en voor Gideon, maar ze hebben in hun linkerhand een fakkel en in hun rechterhand een ramshoorn.
Daar hebben ze hun handen aan vol.

Ontwapenend eenvoudig wordt de vijand verslagen. De Midianieten slaan op de vlucht en heffen tegen elkaar het zwaard op. Het is de slimme list. Het is de geestelijke strategie,
de oorlog als een liturgische strijd.

Zo ging in het verleden van het volk Israël de inbezitname van het beloofde land, de val van Jericho, gepaard met een reidans; geen wapengekletter en oorlogsgeweld, zeven dagen lang trok het volk om de ommuurde stad en op de zevende dag nog eens zeven keer en bij bazuingeschal, het blazen op de ramshoorn, viel de muur, terwijl het volk een donderend geschreeuw liet horen. Een karikatuur van een oorlog.

Zo moest David ontdekken dat niet het zware pantser van de grote koning Saul hem zou helpen in de strijd tegen Goliath, geen oorlogsdracht, maar moest hij ontdekken dat hij de reus zou verslaan met een slinger en een steentje.

Het komt aan op authenticiteit, creativiteit, humor, uithoudingsvermogen, de geestelijke wapenrusting van God. Ontwapenend gedrag juist, een kwetsbare opstelling, nederigheid, ootmoed, dat zijn de woorden die passen in de strategie van God en zijn volk.

Wij laten ons nogal eens imponeren door gruwelijke verhalen vol geweld en strijd. Er wordt wat afgemoord en geplunderd in het Oude Testament, en toch, wie de verhalen leest,
moet bedacht zijn op de eigenlijke intentie. Dat zagen we vorige week al bij Debora.
Nu zien we het bij Gideon. Het gaat steeds weer om de boodschap, die de verhalen willen uitdragen. Wie buigt voor God de Heer en voor zijn liefdevolle overmacht en genade,
die zal leven in alle ontspanning en vrede.

Dat zat al in bij wat hieraan vooraf gaat, over Gideon, de selectieprocedure, hoe Gideon zijn leger samenstelt. Dat volgt een geheel eigen plan; dat heeft niks te maken met bewapening en training, met kazernes en kanonnen. Met een keuring van geschikte kandidaten.

Gideon is vroeg opgestaan. Hij is bij de pinken. Hij heeft een groot leger opgesteld om tegen Midian ten strijde te trekken. Maar God zegt: dat is veel te groot. Stuur om te beginnen de bangeriken naar huis. En – hoor de humor! – 22.000 man verlaten het kamp. Verreweg de meest zijn gewoon doodsbang. En is het niet altijd zo geweest?

Gideon blijft met 10.000 man achter, maar dat is in de ogen van God nog veel te veel… let wel tegenover een legermacht van 100.000 Midianieten! Dat klopt natuurlijk voor geen meter, en dat is precies de bedoeling. Je moet gaan denken: dit moet wel op een fiasco uitlopen. Zo wil de verteller dat je gaat denken. En dan – om het nog gekker te maken –
lees je hoe God een haast lachwekkende schifting toepast. Wie op de grond liggend water slurpt als een hondje, die mag blijven; maar wie op z’n knieën met de hand water schept om te drinken, moet weg.

Gideon houdt 300 man over… de gideonsbende… En je moet wel tot de conclusie komen,
als er überhaupt gewonnen zou kunnen worden, dan is dat alleen Gods zaak, zeker geen menselijke verdienste.

Laat niemand denken dat hij sterk en machtig is om een vijand te stoppen. Het zwakke overwint hier het sterke. En het zwakke overwint niet omdat het toch ergens sterker is dan de sterke, nee, maar omdat God naast de zwake staat.
De slurpers, die zijn het minst waakzaam, die lopen het meest gevaar, die zijn het minst in staat om te strijden. En uitgerekend die moet God hebben voor zijn overwinning. Dus de onwaardige worden hier waardig gekeurd. Zo gaat God de strijd aan.

Dit is daarom alleen al helemaal geen geschiedenis, dit is bijbel, dit is Gods woord. Zo behaalt Gideon vandaag in het verhaal dat we lazen de overwinning niet met krachtige wapens, stoere mannen, maar met toeters en bellen, met veel geschreeuw en weinig wol,
maar het is zo geraffineerd grappig, dat de vijand in rep en roer op de vlucht slaat, en ze elkaar in de pan hakken, dat het wel moet gaan om de boodschap, veel meer dan om een feitelijk verslag. En die boodschap is helder: wie buigt voor God de Heer, voor zijn zachtmoedige overmacht en genade, die zal leven in alle ontspanning en vrede.

En werkt het? Zo’n geweldloze houding? Er zijn indrukwekkende voorbeelden van in onze geschiedenis.
Mahatma Gandi 1930 de geweldloze zoutmars tegen de Britse overheersing.
Martin Luther King 1963 de Freedommars op Washington tegen de rassenscheiding.
Anwar Sadat 1977 brengt een verrassingsbezoek aan Menachim Begin in Israël brengt onverwacht vrede tussen die volkeren.
1981 en 1983 honderdduizenden lopen mee in ons land in een protestmars tegen nucleaire bewapening.
1991 Nelson Mandela en Desmond Tutu beginnen de Waarheidscommissie die moet werken aan verzoening na de Apartheid.
2005 De IRA legt de wapens neer als uiteindelijke antwoord op het Goede Vrijdagakkoord van 1996.

Het zijn historische voorbeelden van grote moed en van ontwapenend gedrag van mensen
en van groepen van mensen, van volkeren en van leiders. Het kan dus. Gideon verslaat met 300 man en met toeters en bellen een legermacht van 100.000 Midinanieten, zonder slag of stoot.

Zou je zelf zo moeilijke situaties tegemoet durven treden? Je ziet ergens tegenop. Je bent ergens bang voor. Je moet ergens aanbellen en je weet niet hoe het zal gaan. Helpt het om te denken aan die bazuinen, kruiken en fakkels? Meer heb je niet bij je. Je bent niet tot de tanden gewapend. Je komt niet geharnast. Je hebt eigenlijk niks bij je, misschien wat humor als het kan, open handen, een open blik. Met vertrouwen in jezelf, op God, vertrouwen dat er ook iets goeds kan gebeuren.

Kan dat? Kunnen we ontwapenend leven? Wij zitten heel vaak vast in de schema’s van de wereld. Wij zijn ermee vertrouwd dat wie zich breed maakt of de macht grijpt, een tijdlang de dienst uitmaakt.

Macht voelt sterk en sterk voelt vaak goed. En zeker een samenleving in verwarring, met een diep gevoel van onbehagen, levert meer dan gewoonlijk stemmen op die zeggen: we willen een sterke man. Het kost vast veel meer vertrouwen om uit dat schema te stappen.
Toch goed dat zo’n verhaal over Gideon ons op andere gedachtes kan brengen. Ons dicht in de buurt kan brengen van Jezus, die zich liet geselen door de sterke man van toen. Hij deed zijn mond niet open, om juist te bereiken dat Zijn stem werd gehoord, Zijn stem die spreekt van vrede en gerechtigheid, van liefde en genade.

Leven in Zijn Geest doet ons uitkijken naar die nieuwe wereld, die nieuwe creatuur,
als eenmaal de laatste bazuin zal klinken.

Amen.

Overzicht preken

13-10-2019
Na het kyrie ook het gloria

06-10-2019
Een kind in ons midden

15-09-2019
Een goed verhaal
(Startzondag)


25-08-2019
Aan tafel genodigd

14-07-2019
Simson (2)

07-07-2019
Simson (1)

23-06-2019
Gideon

16-06-2019
Debora
(Pinksteren)


09-06-2019
Vragen om de goede Geest
(Pinksteren)


30-05-2019
Hemelvaart

26-05-2019
De Geest die ons bijstaat

12-05-2019
Waarachtigheid

28-04-2019
Emmausgangers

21-04-2019
Pasen

14-04-2019
Palmpasen

31-03-2019
Thuiskomen

17-03-2019
Liefde
(Oecumenische viering)


10-03-2019
Weerstand bieden

17-02-2019
Ontmoeting met God en met elkaar
(Kinderdienst)


10-02-2019
Roeping Petrus

27-01-2019
Waartoe is Hij gekomen?

13-01-2019
Overgoten met licht

31-12-2018
Oudejaarsdienst

25-12-2018
Kerstmorgen

24-12-2018
'Een zon diep in de nacht'
(Kerstnachtdienst)


16-12-2018
Leven voelen
(Derde advent)


09-12-2018
De dienstbare kerk
(Tweede advent)


02-12-2018
Sprakeloos
(Eerste advent)


25-11-2018
Eeuwigheidszondag

11-11-2018
Dankdag

14-10-2018
'Laat de kinderen tot mij komen'
(Doopviering)


07-10-2018
Trouw

30-09-2018
Voor alle mensen van goede wil

23-09-2018
Omzien naar elkaar
(Gemeentezondag)





Zeisterweg 34, 3984 NL ODIJK

Ds. K.F. Visser (tel 06-25076869), email:
Dhr. J. van den Heuvel (scriba), email:
Webmaster, email:

disclaimer | privacyverklaring