Protestantse Gemeente Odijk


Waar je mee omgaat...

Ds. K.F. Visser
04-09-2016

Lezing(en): Psalm 1


Gemeente van Christus,

Het boek van de Psalmen opent met een kraakheldere tegenstelling. Het gaat over wat fout is en wat goed. Zwart-wit. In 150 psalmen zal het gaan over alles van het menselijk leven in het licht van God. Wat maken mensen mee aan hoop en twijfel, wanhoop en vreugde. Er zal worden geklaagd en gejuicht, geloofd en geleden, gefluisterd, gezongen, geschreeuwd. Alles van het menselijk bestaan zal voor God worden uitgesproken. 150 Psalmen lang een zoektocht naar God en de eigen ziel. Hoe vinden we God? En meteen bij de eerste Psalm wordt erop aangedrongen de juiste richting in te slaan. Wanneer doe je goed en wanneer zit je ernaast?

En het allereerste woord van alle 150 psalmen, het openingswoord van Psalm 1 is meteen al een geweldig woord. Een zaligspreking. Gelukkig is de mens, die… . Zalig de mens, die… .
Zoals Jezus de mensen zou toespreken op de heuvels van Tiberias: Zalig de armen van geest. Gelukkig de argeloze mens’. Zo zet deze Psalm in met een zaligspreking.
Maar het is wel goed om te weten dat het hier niet gaat om een toestand, om iets dat vaststaat, maar wat een aansporing is. Want de zalig gesprokene is op zich nog niet happy. Geluk is geen automatisme. Het gaat erom dat iemand gelukkig te prijzen valt, iemand die… en dan volgt een eigenschap of een houding. Er is geen vanzelfsprekend geluk. De grote theoloog en dichter Willem Barnard vertaalt dat woord ‘Zalig’ of ‘gelukkig’ met ‘voortvarend’, want er zit een woord in dat is afgeleid van het werkwoord ‘gaan’. Iemand gaat goed, iemand die… en dan volgt een uitgesproken houding of een helder streven. Zo iemand wordt ‘voortvarend’ genoemd.

Hier zet het boek van de Psalmen dus mee in. Iemand gaat goed die iets afwijst, zodat er ruimte komt voor een vruchtbaar bestaan. En, zo schetst deze Psalm, kiest iemand welbewust de verkeerde richting, dan gaat het van kwaad tot erger. Maar gaat iemand in de goede richting, dan is er hoop. Dan gaat het van water, naar boom, naar vrucht… crescendo.

En Psalm 1 geeft die foute richting op een indringende manier weer. Met drie werkwoorden:
gaan, staan en zitten. Ik heb dat in de tekst op het liturgieblad ook gemarkeerd.

Gelukkig de mens die niet meegaat met
wie kwaad doen, die op de weg van zondaars niet is
blijven staan, en die niet bij spotters aan tafel zit,
Gaan, staan, zitten. Het is een glijdende schaal. Het
gaat van kwaad tot erger.

Maar hoe gaat dat dan? Ik wil proberen om dat wat voelbaar te maken. Net als de Psalm
doet nogal direct. Een paar voorbeelden.

Eerst neem je een flesje wijn aan van een dankbare klant. Dan krijg je een weekeind met een
luxe diner aangeboden. En op het moment dat je een week in die villa aan de Middellandse
zee mag verblijven met een bezoek aan het casino, voel je dat er misschien wel geen weg
terug meer is.
Eerst lach je nog mee met die buitenlandermop van je buurman. Maar je voelt de eerste irritaties bij jezelf opkomen als diezelfde buurman een rotopmerking maakt over de hoofddoek van de vriendin van jouw dochter. En je schrikt helemaal als die buurman je vraagt mee te gaan naar die demonstratie tegen dat asielzoekerscentrum.

Dat je zoon een keer een glaasje bier drinkt, ook al is hij nog geen 18, ach ja, kom op. Totdat je via via hoort hoe het toeging op die camping op Terschelling. En tenslotte merk je dat je het helemaal niet meer kunt bespreken, hoe dat ging met die vriend, die met een coma in het ziekenhuis werd opgenomen.

Gaan, staan, zitten. Eerst leek het nog wel gewoon te gaan. Dan sta je ineens als aan de grond genageld. En tenslotte zit je ergens aan vast en is er geen weg meer terug.

Begint het met een pilletje op dat knalfeest om het een nachtlang vol te houden. En dan die eerste en die tweede joint op dat vriendenfeest. En het eindigt als je zoon niet meer voor of achteruit kan en als drugskoerier moet optreden?

Eerst is er die onschuldige knipoog met die nieuwe, vrolijke, vrouwelijke collega. En ach een beetje flirten, wie ziet daar nou gevaar in? Maar als je dan die e-mails ontdekt, die al een half jaar heen en weer gingen…?

Gaan, staan, zitten. Het gaat van kwaad tot erger. Eerst ging het nog wel zo’n beetje. Dan sta je met je mond vol tanden. En tenslotte zit je muurvast.

Zo is het vast in heel veel gezinnen gegaan. Ook bij ons. Eerst was bijbellezen, bidden, naar de kerk gaan heel gewoon, een vast patroon, toen de kinderen nog klein waren. En toen, toen de kinderen wat groter werden, sloeg je het een keer over. Iedereen is zo druk en heeft een vol agenda. En ach, er wordt toch op zondag in de kerk uit de bijbel gelezen en op school krijgen ze er toch ook wat van mee. Maar op het laatst is het praktisch allemaal verdwenen. Verdampt. Niet zo gek dat jongeren er een punt achterzetten, toch? Lukt het om creatief te zoeken naar andere manieren om het geloof over te dragen op een jonge generatie? Hoe stop je die glijdende schaal?

Ik las een moderne hertaling van Psalm 1, die hetzelfde nog eens anders zegt. Misschien wel vel te braaf.

Gelukkig is de jongen,
die niet met de relschoppers meedoet,
en ook niet op hangplekken rondhangt
en niet meedoet met spottende opmerkingen.
Hij vindt het boeiend om te bidden
en bijbel te lezen en er met anderen over te praten.
Hij zal zijn als een boom,
die gepland is aan een rivier,
die lekkere vruchten voortbrengt
en waarvan de bladeren niet afvallen,
en alles wat die jongen zal doen, gaat goed.

Maar de jongens die steeds verkeerde dingen
doen, zullen uiteindelijk niks overhouden.
Relschoppers, criminelen en pestkoppen zullen opgepakt worden.
God kent de levenswandel van een eerlijke jongen,
maar de weg van criminelen loopt dood.

Hoe komt dat over? Misschien wel als een heel braaf plaatje? En ligt het meestal zo zwart-wit? En is het wel zo, dat alles wat zo’n nette jongen onderneemt inderdaad zal slagen? En is het wel zo, dat de boosdoeners worden gestraft? Was het maar waar!

Ik geloof, gemeente, dat deze eerste psalm bedoeld is als richtingwijzer, doelbepaler, focus.
Waar ga je mee om? Wat bepaalt de richting in jouw leven? Hoe wil je het hebben? Waar je mee omgaat, wordt je mee besmet, luidt een gezegde. En daar zit al meteen iets kwalijks in, iets negatiefs. Alsof je alleen maar omgaat met besmette, vuile mensen? Alsof er alleen maar boosdoeners zijn?

Waar je mee omgaat…. de mensen uit jouw dagelijkse bestaan, die kunnen invloed hebben op wie jij bent. Bewondering of afgrijzen wekken. Hoe verhoudt jij je tot de mensen in jouw directe omgeving? Hoe ver laat je ze komen? Waar trekt je een streep? Waar ga je in mee? Waar houd je halt? Voel je dat het bij die ene van kwaad tot erger kan gaan en je wordt er als het ware in meegezogen? Wanneer stap je d’r uit? Doe je niet meer mee?

Waar je mee omgaat… kunnen ook de mensen zijn die jou vervullen met kracht. Je wordt er blij van. Wanneer voel je dat de invloed van die ander jou helpt aan levenswijsheid, inspiratie, moed, doorzettingsvermogen? Wanneer voel je dat vriendschap jouw leven verrijkt, wederzijds is, opbouwend? Wanneer brengt het goede dingen voort?

Psalm 1 gebruikt het beeld van een boom. Beeld van kracht en groei. En de boom moet het hebben van het grondwater. Zijn wortels zoeken naar de bron en helpen de boom aan stevigheid. En dat water is beeld voor de Thora, de wegwijzer van God. Thora is meer dan de tien geboden. Thora is het woord voor de eerste vijf boeken van de bijbel. Kern van het hele Oude Testament. In die vijf boeken wordt alles van het menselijk leven geplaatst onder het toeziend oog van God. Zo gaat het toe in een mensenleven onder de hoede van God. En dan zien we dat het sommige voor de wind gaat, en anderen de wind tegen hebben. Sommigen geven gehoor aan de roepstem van God, anderen houden zich er doof voor. Grof gezegd, helder getekend, zijn er twee wegen: vloek en zegen, onrecht en recht, dood en leven.

Dat is wat hier in het boek van de Psalmen, het eerste bijbelboek uit de Geschriften, als eerste te lezen valt. Twee wegen. Gaat het bij jou of met de wereld van kwaad tot erger? Of sta je stevig in je schoenen? Zoek je de echte wortels van je bestaan? Zoek je die bij God? In al die bijbelse verhalen en in dat gesprek met elkaar? Hoe je de liefde van God met elkaar kunt delen? Hoe jij, samen met anderen, zoeken wil naar de goede wegen voor een eerlijk bestaan? Met wie ga je om? Hoe beïnvloedt dat jouw leven? Sta je op goede grond? Zoek je met jouw wortels naar het levende water, naar wat goed is voor jou en de wereld om je heen?

Spreuken 13: 20 zegt het al even helder: ‘Wie met wijzen omgaat, wordt zelf wijs. Wie met dwazen verkeert, is er ellendig aan toe’.

Dat is wat Psalm 1 hier onder woorden brengt. Het wijst de goede richting en zegt dat het om een keuze gaat.

Kijk, we weten allemaal dat onze wereld niet zo zwart-wit in elkaar steekt. Het is een illusie te denken dat het altijd meteen glashelder is welke weg je moet gaan.

Was het maar zo overzichtelijk! Ineens wordt iemand die sympathiseert met de Gülenbeweging een terrorist genoemd. Goed en fout, recht en onrecht, bloei of wetteloosheid, zegen en vloek. Was het maar zo simpel dat je meteen kon zien hoe God de weg van de rechtvaardigen beschermt en de weg van de wettelozen laat doodlopen.
Dat mochten we willen. Maar het is veeleer voor ons zoeken en twijfelen en overleggen en bidden en wachten en hopen, en toch die stap zetten….

Maar, gemeente, dit is ook pas Psalm 1. Het is nog maar het begin. Het moet ons bewust maken, dat in ons leven tal van keuzemogelijkheden zitten. En dat het er op aankomt de goede richting in te slaan.

De juiste focus te zoeken. Goed te blijven opletten, waar een weg doodloopt of waar een weg je terugvoert, of vooruit helpt? Of je ook een andere weg kunt inslaan? Of je afscheid durft te nemen van wat jou in je geestelijke groei hindert? Of je omarmt wat jou verrijkt? En of je vasthoudt aan die eenvoudige bijbelse wet, dat het God is die het kwaad te niet zal doen en dat het de liefde is, die overwint.

Gelukkig de mens… voortvarend gaat de mens die vreugde vindt in de richting die God wijst.
Worden wij voor God en voor elkaar geloofwaardige mensen, mensen van God?

Amen.

Overzicht preken

20-05-2018
Pinksteren

13-05-2018
Wezenzondag

10-05-2018
Hemelvaartsdag

22-04-2018
De goede herder

15-04-2018
Petrus

01-04-2018
Paaspreek
(Pasen)


25-03-2018
Een koning zonder troon
(Palmzondag)


18-03-2018
De graankorrel

11-03-2018
Delen
(Oecumenische dienst Veertigdagentijd)


18-02-2018
Verzoeking in de Woestijn

11-02-2018
Eenzaam, tweezaam

28-01-2018
Van een leer word je nog geen leerling

14-01-2018
Bruiloft in Kana

31-12-2017
Oudejaarsdienst

25-12-2017
Kerstmorgen
(Eerste Kerstdag)


24-12-2017
Kerstnacht
(Kerstnachtdienst)


17-12-2017
Woestijnroos
(Derde advent)


10-12-2017
Jesaja's vredesvisioen
(Tweede advent)


03-12-2017
Voorbereiden op Kerst
(Eerste advent)


26-11-2017
Houdt uw lamp brandende
(Eeuwigheidszondag)


12-11-2017
Kinderen van het licht

05-11-2017
Dankdag

29-10-2017
Een vaste burcht is onze God

08-10-2017
Jaloezie
(Jeugddienst)


01-10-2017
Israëlzondag

24-09-2017
Zorgen moet je doen niet maken

17-09-2017
Vredeszondag
(Oecumenische dienst)


10-09-2017
Zacheüs
(Startzondag)


27-08-2017
De farizeeër en de tollenaar

20-08-2017
Waarom zou ik naar de kerk gaan?

13-08-2017
Denken over danken

02-07-2017
Het verloren muntje

18-06-2017
Rijke man en arme Lazarus

28-05-2017
Ruth 4

21-05-2017
Ruth 3

14-05-2017
Ruth 2

07-05-2017
Ruth 1

16-04-2017
Pasen

09-04-2017
Palmzondag

26-03-2017
Genezing blinde

12-03-2017
Verheerlijking op de berg

05-02-2017
Zout en licht

29-01-2017
Zaligsprekingen

15-01-2017
Oecumene
(Oecumenische dienst)


08-01-2017
Wijzen uit het Oosten

30-12-2016
Oudejaarspreek
(Oudjaarsdienst)


25-12-2016
Kerstmorgen
(Eerste Kerstdag)


24-12-2016
Kerstnacht
(Kerstnachtdienst)


11-12-2016
Derde zondag van Advent
(Derde advent)


27-11-2016
Eerste zondag van Advent
(Eerste advent)


20-11-2016
De namen op de zuil
(Eeuwigheidszondag)


13-11-2016
Johannes de Doper

06-11-2016
Jona
(Jongerendienst)


02-10-2016
Israëlzondag

25-09-2016
Bethel

11-09-2016
Deel je leven
(Startzondag)


04-09-2016
Waar je mee omgaat...

21-08-2016
Zorg dat je d’r bijkomt!

14-08-2016
Psalm 5: een psalm in oorlogstijd

03-07-2016
Zorgeloos leven?

26-06-2016
De esculaap

19-06-2016
Bloeiend leiderschap

12-06-2016
Tussen angst en vertrouwen

29-05-2016
God in de wolken

22-05-2016
Vervolgde Christenen

15-05-2016
De Geest
(Pinksteren)


24-04-2016
Esther 5, 6 en 7

17-04-2016
Esther 3 en 4

10-04-2016
Esther 1 en 2

27-03-2016
Eerst geloven, dan zien!
(Eerste Paasdag)


20-03-2016
Het nieuwe verbond
(Palmzondag)


13-03-2016
Jezus, de Hoeksteen
(Oecumenische dienst)


06-03-2016
Een vader had twee zonden
(Vierde zondag veertigdagentijd)


14-02-2016
De bruggenbouwer
(Eerste zondag veertigdagentijd)


07-02-2016
Mensen vangen

31-01-2016
Optreden van Jezus in Nazareth

10-01-2016
Dochtertje van Jaïrus
(Jongerendienst)


31-12-2015
De onvruchtbare vijgeboom
(Oudjaarsdag)


25-12-2015
Vrede op aarde?
(Eerste Kerstdag)


24-12-2015
De nacht van de hoop
(Kerstnachtdienst)


13-12-2015
Maria en Elisabeth
(Derde advent)


06-12-2015
Heilig Kind
(Tweede advent)


29-11-2015
Wees niet bang!
(Eerste advent)


22-11-2015
Valsheid tegenover oprechtheid
(Eeuwigheidszondag)


08-11-2015
Zondagsrust
(Dankuur voor gewas en arbeid)


01-11-2015
‘Hoe heet je?’
(Doopdienst)


11-10-2015
De rijke jongeman

04-10-2015
Mozes en Jezus
(Israëlzondag)


02-10-2015
En Jezus schreef in ’t zand
(Oecumenische Seniorenviering)


27-09-2015
Psalm 8

20-09-2015
Achab en Nabot
(Vredeszondag)


13-09-2015
De barmhartige Samaritaan
(Startzondag)


23-08-2015
Tien keer onafscheidelijk

16-08-2015
Effata! Ga open!




Zeisterweg 34, 3984 NL ODIJK

Ds. K.F. Visser (tel 030-8780698), email:
Mw. P. Beumer-de Gier (scriba), email:

disclaimer