Protestantse Gemeente Odijk


Zaligsprekingen

Ds. K.F. Visser
29-01-2017

Lezing(en): Matteüs 5: 1-12 en 13a en 14a


Gemeente, van Christus,

Voelt u het met mij mee, dat de zaligsprekingen iets ongemakkelijks hebben?
‘Gelukkig de mensen die treuren, want ze zullen getroost worden?’ Hoezo gelukkig als je treurt?

Ik weet hoe blij mensen zijn met een kaartje. Iemand heeft verdriet, er zijn zorgen, je hoort van een ziekenhuisopname van een gemeentelid, en u pakt een kaartje. En wat schrijf je er dan op? Ik denk aan U. Wij bidden voor U.
We leven met je mee. Sterkte of beterschap… allemaal woorden waaruit medeleven blijkt. Je hebt met ze te doen. Je wilt naast hen staan in hun moeilijke tijd. Niemand haalt het dan in z’n hoofd om deze bijbeltekst erop te zetten: ‘Zalig zij die treuren, want zij zullen vertroost worden’. Dat kan niet.
Zo’n boodschap zou de ander alleen maar verwarren, afstoten misschien wel.
Zo troost je niemand. Wat zet je op zo’n kaart? Wat zeg je tegen iemand
die diep in de put zit? Toch niet zoiets?

Er zit iets ongemakkelijks in de zaligsprekingen. Het is alsof het niet meer gaat over het hier en nu. Alsof het alleen nog gaat over de hemel,
over later, over ooit misschien een keer als alle leed geleden is en elke strijd gestreden. Het zal allemaal wel een keer goed komen, ja als Pasen en Pinksteren op één dag vallen zeker?

‘Gelukkig de nederigen van hart’, staat er in onze vertaling, vroeger stond er: ‘Zalig de armen van geest’. En toen werd er in mijn jonge jaren gezegd dat het ging om de simpele zielen, de geestelijk gehandicapten. Maar hoezo gelukkig dan? Dat gun je toch niemand. Dat zeg je toch niet!

‘Gelukkig ben je als je vervolgd wordt’, staat er. Maar ik ben gelukkig dat wij al een paar keer heel nadrukkelijk hier in de kerk hebben stilgestaan bij de vervolgde christenen her en der in deze wereld, omdat ze onder grote druk staan, omdat we vreselijk met ze te doen hebben.

Vreemde zaligsprekingen.
Ik kan me wel voorstellen als jongeren zeggen: ‘Die bijbel, het kan me wat’.
Vreemde dingen lees je daarin. Of misschien lezen ze dan toch nog dat het over de hemel gaat, de plek waar alles tenslotte dan toch nog goed komt voor de misdeelde van deze wereld. Maar ja, die hemel is zo onbewijsbaar. Daar hechten ze liever geen geloof aan.

Ongemakkelijk die zaligsprekingen. Ik voel dat. Je zou haast nog blij moeten worden, als je diepongelukkig bent. Over geluk gesproken!

Gemeente, het kost best even moeite om die zegenspreuken van Jezus op waarde te schatten. Wat zegt Jezus nog toch? En tegen wie zegt hij het?
Hoe bedoelt Hij dit?

In Israël bezochten Loes en ik de berg van de zaligsprekingen, ten noorden van Kapernaum, aan de noordrand van het meer van Galilea. Een prachtige plek met een fraai uitzicht over het meer. Een groene heuvel, schitterende begroeiing, de mooiste mediterrane bloemen, planten, struiken. En op marmeren borden langs een wandelpad stonden ze uitgebeiteld, deze zaligsprekingen. Alles straalde lieflijkheid uit….om gelukkig van te worden.

Maar hoe zit het nou?

Deze gelukprijzingen vormen het begin van de Bergrede. Een bijzondere toespraak van Jezus aan het begin van zijn optreden. Hij laat zien waar Zijn hart ligt. Het is – zou je kunnen zeggen – het is zijn inaugurele rede.
Jezus treedt aan als de verkondiger van het Koninkrijk van God. Daar is het Hem om te doen. Het koningschap van God over al het geschapene, over de schepping en de schepselen, ons mensen, onze wereld.

Elke president, die de eed aflegt aan het begin van zijn regeerperiode, houdt een inaugurele rede. En hoe verschillend het kan toegaan hebben we kunnen zien, acht jaar geleden bij Obama en pas nog bij Trump. Hoe uiteenlopend ook, elke president wil in die rede onder woorden te brengen wat hem drijft en wat zijn doel is. De president laat zijn programma zien, waar hij voor staat.

Vandaag horen we de inaugurele rede van Jezus. Hij laat zijn geloofsbrieven zien. Hij maakt duidelijk waar Hij voor staat, voor wie Hij staat. Hij laat zich in z’n hart kijken. En het is echt anders dan wij doorgaans gewend zijn.

Het was wijlen ds. Willem van der Zee die het ooit zo opschreef in 1975, gedateerd dus, een tikje de antiautoritaire geest van toen, maatschappijkritisch heette dat, maar toch. Ik kan het nog steeds snappen. Hij schreef:

De zaligsprekingen waar wij tegenwoordig in geloven, luiden zo:
gelukkig de mensen die veel weten en alles kunnen, want zij hebben het voor het zeggen op deze aarde.
gelukkig de mensen die zich gepantserd hebben tegen alle narigheid, want zij hebben geen troost nodig.
Gelukkig de mensen die zich kunnen verweren, want niemand zal over hen heenlopen.
Gelukkig de mensen die zich te goed doen aan de welvaart, want zij hebben niets anders meer nodig.
Gelukkig de mensen die hard zijn en nee durven zeggen, want zij houden veel voor zichzelf over.
Gelukkig de mensen die op hun eer en hun recht staan, want zij krijgen altijd gelijk.
Gelukkig bent u als u daarin slaagt: positie en populariteit zullen uw deel zijn.
Wees tevreden, want uw loon zal groot zijn op aarde. Zo zijn alle grote mensen geslaagd.

Het ligt vast en zeker allemaal genuanceerder tegenwoordig. Zo fel trekken wij niet meer van leer hoewel? We weten maar al te goed dat wij zelf vaak tot die mensen behoren en zo slecht menen wij het nou toch ook weer niet. Het is te kort door de bocht!

Waar ging het Jezus om? Het gaat Jezus om de prediking van het Koninkrijk der hemelen. En dat gaat niet over iets van later na de dood. Jezus kwam voor het Koningschap van Zijn Vader, dat zich op onze aarde zal vestigen. Gods regeermacht wil de scheve menselijke verhoudingen rechtzetten.
De laatsten worden de eersten.

En Jezus laat zien voor wie Hij oog heeft. En wel zo dat wij met Hem gaan meekijken.

Vier keer laat Hij zijn licht schijnen over mensen die het Koninkrijk hard nodig hebben. Mensen die er echt veel van mogen verwachten….
-de mensen die nederig van hart zijn – de mensen die leven zonder poeha, de argeloze mensen, de mensen die leven van vertrouwen en niet van achterdocht.
-en de mensen die treuren,
-en de zachtmoedige mensen
-en de mensen die snakken naar gerechtigheid.

Deze eerste vier categorieën mensen, zijn zij waar gemakkelijk overheen gewalst wordt, die niet met hun vuist op tafel slaan, die zich niet breed maken, maar die laten zien hoe ze zijn, hoe zij leven met hart en ziel, zoals ze zich voelen, zonder anderen in de weg te zitten.

Van deze eerste vier, zegt Jezus, dat zij hun recht zullen krijgen.

En dan laat Jezus zijn licht schijnen over vier categorieën mensen die juist nodig zijn voor dat Koningschap van God. Die zich er actief voor willen inzetten:
-de barmhartige mensen,
-de mensen die zuiver van hart zijn,
-de vredestichters
-en de mensen die vervolgd worden.

Van deze tweede vier, zegt Jezus, dat ze wat in te brengen hebben in de geschiedenis van God.

En dan volgt nog een negende zegenspreuk. En die valt op omdat Jezus hierin rechtstreeks zijn leerlingen aanspreekt. Jullie, zegt Hij. Gelukkig zijn jullie als ze je uitschelden, vervolgen, en van allerlei kwaad betichten. Verheug je en juich want je deelt in het lot van de profeten. Jullie, en daarom voegt Jezus meteen toe wie ze werkelijk zullen zijn, hoe ze zullen zijn, wat ze zullen zijn: zout en licht!

Geen gemakkelijke opdracht, eerder gevaarlijk, riskant, maar wel helemaal de rol en de taak van de gemeente…. want zo versta ik het.

Wat Jezus zegt tegen zijn vrienden, zegt Hij tegen ons, de kerk. Het is – als het goed is – de gemeente van Jezus die in dat spoor wil gaan, die zich verwant voelt met wie arm van geest is, treurend, zwak, verlangend naar gerechtigheid, barmhartig, zuiver van hart, vredestichtend, vervolgd… geen gevestigde, gearriveerde kerk, maar eerder een kerk onder druk, in het nauw… en dat hoeven we niet op te zoeken, want dat zijn we.

Kunnen we dan van geluk spreken?

Gemeente, vandaag spreekt ons geluk uit een stukje brood en een slokje wijn. Da’s niks. Daar verandert de wereld niet van. De dood vertrekt geen spier bij wat wij hier delen. Het onrecht heerst op aarde, de leugen triomfeert.
En toch is het alles: verzoening, nieuw begin, leven door de dood heen,
gemeenschapszin, verwachting en dankzegging. Liefde op leven en dood!
Noem dat maar niks!

Noem dat maar geluk.

Amen.

Overzicht preken

14-10-2018
'Laat de kinderen tot mij komen'
(Doopviering)


07-10-2018
Trouw

30-09-2018
Voor alle mensen van goede wil

23-09-2018
Omzien naar elkaar
(Gemeentezondag)


02-09-2018
Helder zicht

26-08-2018
Mee-eters

19-08-2018
Genezing doofstomme

08-07-2018
Jona 4

01-07-2018
Jona 2 en 3

24-06-2018
Jona 1

03-06-2018
Mensen boven regels

27-05-2018
Zondag Trinitatis

20-05-2018
Pinksteren

13-05-2018
Wezenzondag

10-05-2018
Hemelvaartsdag

22-04-2018
De goede herder

15-04-2018
Petrus

01-04-2018
Paaspreek
(Pasen)


25-03-2018
Een koning zonder troon
(Palmzondag)


18-03-2018
De graankorrel

11-03-2018
Delen
(Oecumenische dienst Veertigdagentijd)


18-02-2018
Verzoeking in de Woestijn

11-02-2018
Eenzaam, tweezaam

28-01-2018
Van een leer word je nog geen leerling

14-01-2018
Bruiloft in Kana

31-12-2017
Oudejaarsdienst

25-12-2017
Kerstmorgen
(Eerste Kerstdag)


24-12-2017
Kerstnacht
(Kerstnachtdienst)


17-12-2017
Woestijnroos
(Derde advent)


10-12-2017
Jesaja's vredesvisioen
(Tweede advent)


03-12-2017
Voorbereiden op Kerst
(Eerste advent)


26-11-2017
Houdt uw lamp brandende
(Eeuwigheidszondag)


12-11-2017
Kinderen van het licht

05-11-2017
Dankdag

29-10-2017
Een vaste burcht is onze God

08-10-2017
Jaloezie
(Jeugddienst)


01-10-2017
Israëlzondag

24-09-2017
Zorgen moet je doen niet maken

17-09-2017
Vredeszondag
(Oecumenische dienst)


10-09-2017
Zacheüs
(Startzondag)


27-08-2017
De farizeeër en de tollenaar

20-08-2017
Waarom zou ik naar de kerk gaan?

13-08-2017
Denken over danken

02-07-2017
Het verloren muntje

18-06-2017
Rijke man en arme Lazarus

28-05-2017
Ruth 4

21-05-2017
Ruth 3

14-05-2017
Ruth 2

07-05-2017
Ruth 1

16-04-2017
Pasen

09-04-2017
Palmzondag

26-03-2017
Genezing blinde

12-03-2017
Verheerlijking op de berg

05-02-2017
Zout en licht

29-01-2017
Zaligsprekingen

15-01-2017
Oecumene
(Oecumenische dienst)


08-01-2017
Wijzen uit het Oosten

30-12-2016
Oudejaarspreek
(Oudjaarsdienst)


25-12-2016
Kerstmorgen
(Eerste Kerstdag)


24-12-2016
Kerstnacht
(Kerstnachtdienst)


11-12-2016
Derde zondag van Advent
(Derde advent)


27-11-2016
Eerste zondag van Advent
(Eerste advent)


20-11-2016
De namen op de zuil
(Eeuwigheidszondag)


13-11-2016
Johannes de Doper

06-11-2016
Jona
(Jongerendienst)


02-10-2016
Israëlzondag

25-09-2016
Bethel

11-09-2016
Deel je leven
(Startzondag)


04-09-2016
Waar je mee omgaat...

21-08-2016
Zorg dat je d’r bijkomt!

14-08-2016
Psalm 5: een psalm in oorlogstijd

03-07-2016
Zorgeloos leven?

26-06-2016
De esculaap

19-06-2016
Bloeiend leiderschap

12-06-2016
Tussen angst en vertrouwen

29-05-2016
God in de wolken

22-05-2016
Vervolgde Christenen

15-05-2016
De Geest
(Pinksteren)


24-04-2016
Esther 5, 6 en 7

17-04-2016
Esther 3 en 4

10-04-2016
Esther 1 en 2

27-03-2016
Eerst geloven, dan zien!
(Eerste Paasdag)


20-03-2016
Het nieuwe verbond
(Palmzondag)


13-03-2016
Jezus, de Hoeksteen
(Oecumenische dienst)


06-03-2016
Een vader had twee zonden
(Vierde zondag veertigdagentijd)


14-02-2016
De bruggenbouwer
(Eerste zondag veertigdagentijd)


07-02-2016
Mensen vangen

31-01-2016
Optreden van Jezus in Nazareth

10-01-2016
Dochtertje van Jaïrus
(Jongerendienst)


31-12-2015
De onvruchtbare vijgeboom
(Oudjaarsdag)


25-12-2015
Vrede op aarde?
(Eerste Kerstdag)


24-12-2015
De nacht van de hoop
(Kerstnachtdienst)


13-12-2015
Maria en Elisabeth
(Derde advent)


06-12-2015
Heilig Kind
(Tweede advent)


29-11-2015
Wees niet bang!
(Eerste advent)


22-11-2015
Valsheid tegenover oprechtheid
(Eeuwigheidszondag)


08-11-2015
Zondagsrust
(Dankuur voor gewas en arbeid)


01-11-2015
‘Hoe heet je?’
(Doopdienst)


11-10-2015
De rijke jongeman

04-10-2015
Mozes en Jezus
(Israëlzondag)


02-10-2015
En Jezus schreef in ’t zand
(Oecumenische Seniorenviering)


27-09-2015
Psalm 8

20-09-2015
Achab en Nabot
(Vredeszondag)


13-09-2015
De barmhartige Samaritaan
(Startzondag)


23-08-2015
Tien keer onafscheidelijk

16-08-2015
Effata! Ga open!




Zeisterweg 34, 3984 NL ODIJK

Ds. K.F. Visser (tel 030-8780698), email:
Dhr. J. van den Heuvel (scriba), email:

disclaimer | privacyverklaring