Protestantse Gemeente Odijk


Kerstnacht

Ds. K.F. Visser
24-12-2016 | Kerstnachtdienst

Lezing(en): Matteüs 1: 18-25


Gemeente van Christus,

Is het nou zo, dat je wel jarenlang lid kunt zijn van de kerk, dat je hier zit, of op een andere manier meeleeft, dat je trouw aan je verplichtingen voldoet, dat je ook wel eens in de bijbel leest en dat je probeert te bidden, maar dat je toch ergens het gevoel kent, dat het je niet zoveel zegt.
Wat is dat nou, geloven in God? Je merkt niks van God. Ja, misschien maak je wel eens mee dat iemand het zomaar aan je vraagt: Merk jij wel eens iets van God? Jij gaat toch naar die kerk? Wat geloof jij er eigenlijk van?

Daar kan een mens verlegen van worden. Dan wordt het stotteren en stamelen. Hoe voel je je dan? Een beetje stuntelig? Geef je een brevet van onvermogen af, voel je jezelf erg armoeiig. Maar eerlijk, je vind het best heel moeilijk om iets zinnigs op die vraag terug te zeggen. Tja, merk ik wat van God? Sta ik met zoveel anderen soms niet gewoon in een soort leegte? Stond ik er vroeger misschien nog middenin? Ik wist waar het over ging en ik deed van harte mee. Maar tegenwoordig? En zeker als buitenstaanders aankomen met die ingewikkelde vragen, dan weet ik het niet meer. Als ze beginnen over het leed in de wereld, en al het kwaad, de oorlog en de honger, de meest afgrijselijke ziektes die mensen kunnen treffen, ook de meest gelovige. Dan voel ik me verlegen.

Verlegenheid. Je voelt je klein en onbeholpen. Je zit hier wel, omdat het nou eenmaal Kerst is, en je wil ook echt iets van dat gevoel beleven. Want het hoort er zo bij. Je kunt ook niet zonder. Je wilt niet zonder. Je zoekt het echt op. In de hoop dat het ook een beetje aan je verwachtingen voldoet. Bekende liederen graag. Geen liturgische fratsen en moeilijkdoenerij. Gewoon rechttoe rechtaan Kerst vieren. Maar liever geen lastige vragen, vragen die te dichtbij komen: Geloof je in God? In Jezus, in het Kind van Bethlehem?
Nou ja, zo’n beetje…

Gemeente, we kijken vanavond naar Jozef. En ik geloof dat we iets van hem in onszelf kunnen herkennen. Het kwam bij Jozef ook heel dichtbij: de verlegenheid, het niet zo goed weten. Ook Jozef stond een beetje op afstand, van terzijde. Ging het wel om hem? Ging het hem ook aan? Jozef weet van niks. Hij weet amper wat het met hem doet. Maar Matteüs heeft hem nodig om zijn kerstevangelie te vertellen vanavond, hier bij ons.

Waarom? Matteüs wil vertellen dat die Jezus niet zomaar uit de lucht is komen vallen, met permissie gesproken. Gedropt uit de hemel op de aarde. Asjeblieft hier is Hij dan! Geloof of ik schiet!

Matteüs wil vertellen dat Jezus opkomt uit een hele lange geschiedenis. Hij begint zijn evangelie niet voor niks met een geslachtsregister, genealogie van Jezus Christus. Een traditie van zoekers. Mensen die dromen van een plek onder de zon waar ze veilig zijn. Waar ze lang zullen leven in de gloria. Een eeuwenlange volgehouden verwachting. Het zal er toch waarachtig een keer van komen?

Matteüs vertelt het aan de hand van die onzekere Jozef. En hij vertelt het zakelijk haast. Zonder romantiek. Geen herberg en geen herders. Geen kribbe en geen koor van engelen.
Nuchter vertelt Matteüs zijn verhaal met Jozef, die een figurant lijkt, maar de dragende rol krijgt toebedeeld. Aan de hand van Jozef. Jozef, die zo bekend is uit die eeuwenoude Joodse geschiedenis. Jozef de dromer. Die het zo hoog in z’n bol had. Mooie jongen, mooie kleren, maar o zo arrogant. Of z’n broers maar voor hem willen buigen.

Die Jozef gaat een lange weg. Wordt in een put gegooid. Naar Egypte gedeporteerd, het land achter Gods rug. Hij moet door schade en schande wijs worden. Tot hij onderkoning wordt en eindelijk de weg vrij is gemaakt om zijn broers weer onder ogen te komen: ‘Ik ben Jozef, leeft mijn vader nog’, roept hij op ’t laatst snikkend uit als hij zichzelf aan zijn broers bekend maakt. Hij wil er gewoon bijhoren, gezien worden. En hij wil en kan waarachtig iets goeds voor zijn familie en zijn volk betekenen. Hij krijgt er eindelijk de kans toe. Hij moest door een diep dal heen, maar dan gaat het licht ook werkelijk schijnen.

Die Jozef staat model voor deze hier. Jozef de dromer. Deze Jozef van Maria.

Hij krijgt te horen dat zijn vriendinnetje zwanger is. O help! Ja, ‘k weet ’t ook niet, stamelt Maria. Ik weet niet wat ik ervan geloven moet. Maar Matteüs weet wel beter: Het is de heilige Geest! Ja hoor, tuurlijk. En wat moet Jozef ermee? Een stem in de nacht zegt hem dat het God is, dat het van de heilige Geest is. Ja hoor, Jozef. Keep on dreaming!

Maar wonderlijk of niet, Jozef waagt het met deze droom. Zijn droom blijkt een reddende droom – zoals verderop in dit evangelie Jozef nog een droom krijgt, die hem en zijn gezin redding zal brengen.

Jozef was gaan slapen met een hoofd vol twijfels, donkere gevoelens, duistere gedachten. Zou hij misschien van haar scheiden? Om haar voor de schande te bewaren? De vernedering? De straf misschien wel? Hij was gaan slapen met een hart vol zorgen. Maar als hij wakker wordt in de morgen, weet hij het. Er is een overtuiging gegroeid in zijn binnenste.
Geloof dat raakt aan heel zijn wezen.
Hij was rechtschapen, vertelt Matteüs. Hij had het hart op de goede plaats. Hij mocht daarop vertouwen. En het is de bijbelse logica dat dit wordt uitgedrukt met die wonderlijke verschijning van een engel in de nacht. ‘Niet bang zijn’, zegt die engel. Dat blijkt het diepste woord dat in zijn hart wordt gelegd als kostbaar zaad in donkere aarde.

Werkt Gods Geest op die manier? Zijn wij als Jozef? We staan er misschien zo’n beetje buiten. Zo voelt het soms. Aan de rand staan we. Niet veel openbaring. Niet veel innerlijke overtuiging. ‘Ik geloof, kom mijn ongeloof te hulp!’

Tot we ergens zomaar iets opvangen. Een stem, een signaal. Een woord, een hint, een bevestiging. Een gebaar. Een wijze raad. Je vangt iets op en je weet ‘t. Je weet wat je te doen staat. En je waagt de sprong. ‘Niet bang zijn’, zegt die stem in je binnenste. Vertrouw op God. Vertrouw ook op jezelf. Je bent niet alleen, ook al voelt het heel vaak zo. Je lijkt op Jozef.

Het voelt of je erbuiten staat, maar je hoort er helemaal bij. Het klinkt allemaal zo onbegrijpelijk, maar ondertussen zing je toch gewoon mee.
Het is allemaal zo menselijk en pijnlijk soms, zo armetierig ons geloof. Wat stelt het voor?
We vertrouwen onszelf maar zo half.
Merken we iets van God? Ach ja, we doen eraan. Soms meer, soms minder. Maar vraag niet te veel van ons. We weten zo weinig en nog minder zo weinig zeker. We voelen ons verlegen. We kennen de leegte. We stamelen en stotteren als de vragen van onze tijd erg dichtbij ons komen. Geloven wij in God?
Het is maar hoe we God zien, hoe we Zijn stem verstaan. Of wij het ook laten gebeuren.
Of het zich aan ons voltrekken kan.

Merk je wel eens iets van God? Gemeente, ik ken drie antwoorden op deze vraag. Drie antwoorden die er volgens mij toe doen.
Iets zinnigs kunnen zeggen over God in je leven is in de eerste plaats heel vaak een spreken achteraf. Je maakte iets mee en later zei je, voelde je, besefte, wist je: Hier was God. Toen was het God die tot mij sprak.
Het tweede antwoord hoeft niet alleen een ervaring achteraf te zijn, maar kan ook een beleving zijn van nu, een diep vertrouwen dat God het geheim is dat jouw leven draagt. Dat je daar niet per se naar op zoek hoeft te zijn, maar dat je er vanuit durft gaan. Of je het in de stilte ondervindt. In dat ene woord dat je in de bijbel leest en dat jou raakt. Want God komt in de verhalen mee. Hij is er zoals Hij is, de Aanwezig, hier en nu en om mij heen en onder mijn bestaan: Niet bang zijn!

En tenslotte kan God ook aanwezig zijn in de mensen om je heen. Soms zomaar kun je dat ontdekken. De mens is voor een tijd een plaats van God. Gewoon doordat die ander er voor jou is, in liefde en in trouw. De ander als doorkijkje tot op God.

Jozef wist het niet. Jozef wist van niks. Hij wist alleen dat hij Maria niet in opspraak wilde brengen. Hij was de figurant, maar hij krijgt de dragende rol. Hij twijfelde, maar gaf zich over. Ik zie hem bedenkelijk kijken, maar hij laat zich verwonderen. Hij droomt en hij kiest.
Hij hoort en geeft gehoor. Het leek allemaal buiten hem om te gaan, maar het ging alleen maar dankzij hem. Het voltrekt zich aan hem. Jozef laat het evangelie gebeuren
door het eenvoudig toe te laten. Hij is bereid om het kind van Maria als zijn eigen kind te aanvaarden.

Er komt niet eens een nieuwe wet aan te pas om hem vader te laten zijn van het kind dat hij niet heeft verwekt.

Zo wordt de twijfelaar de naamgever. Want alles van Jozef loopt uit op het benoemen
van die ene Naam: ‘En Jozef gaf Hem de naam Jezus!’ En in die ene Naam komt alles samen.
Jezus, Redder is zijn naam, God met ons, Immanuël.

Gemeente, zo komen wij vanavond allemaal samen. Hele, halve en kwartgelovigen, kleingelovigen, mensen die weten van kyrie en gloria, van wanhoop en van verwachting,
van vragen en van hoop. Mensen die de leegte kennen en de verlegenheid. Die weten van onze verscheurde, kapotte wereld. Die het duister kennen en die verlangen naar het licht.
Kerst is het brandpunt van ons verlangen dat er ondanks alles een licht schijnt in de duisternis en dat de duisternis dat licht niet in zijn macht krijgt.

Dat geloof, die woorden schreef de theologiestudent op een kartonnetje en liet het achter bij de Gedächtniskirche in Berlijn na de terreuraanslag op de kerstmarkt deze week: ‘Dat de duisternis het licht niet in zijn macht krijgt!’

Dat / en kijken naar dat jongentje Tijn, 6 jaar en doodziek. Ter wille van anderen zet hij duizenden aan om hun nagels te lakken voor Serious Request. Dat is licht in het donker.
Dat de duisternis het licht niet in zijn macht krijgt.

Als wij iets van vrede willen ervaren en van welbehagen, dan zullen we het als het ware zelf moeten belichamen naar God toe en naar elkaar. Dat is de weg van het Kerstkind!

Amen.

Overzicht preken

08-07-2018
Jona 4

01-07-2018
Jona 2 en 3

24-06-2018
Jona 1

03-06-2018
Mensen boven regels

27-05-2018
Zondag Trinitatis

20-05-2018
Pinksteren

13-05-2018
Wezenzondag

10-05-2018
Hemelvaartsdag

22-04-2018
De goede herder

15-04-2018
Petrus

01-04-2018
Paaspreek
(Pasen)


25-03-2018
Een koning zonder troon
(Palmzondag)


18-03-2018
De graankorrel

11-03-2018
Delen
(Oecumenische dienst Veertigdagentijd)


18-02-2018
Verzoeking in de Woestijn

11-02-2018
Eenzaam, tweezaam

28-01-2018
Van een leer word je nog geen leerling

14-01-2018
Bruiloft in Kana

31-12-2017
Oudejaarsdienst

25-12-2017
Kerstmorgen
(Eerste Kerstdag)


24-12-2017
Kerstnacht
(Kerstnachtdienst)


17-12-2017
Woestijnroos
(Derde advent)


10-12-2017
Jesaja's vredesvisioen
(Tweede advent)


03-12-2017
Voorbereiden op Kerst
(Eerste advent)


26-11-2017
Houdt uw lamp brandende
(Eeuwigheidszondag)


12-11-2017
Kinderen van het licht

05-11-2017
Dankdag

29-10-2017
Een vaste burcht is onze God

08-10-2017
Jaloezie
(Jeugddienst)


01-10-2017
Israëlzondag

24-09-2017
Zorgen moet je doen niet maken

17-09-2017
Vredeszondag
(Oecumenische dienst)


10-09-2017
Zacheüs
(Startzondag)


27-08-2017
De farizeeër en de tollenaar

20-08-2017
Waarom zou ik naar de kerk gaan?

13-08-2017
Denken over danken

02-07-2017
Het verloren muntje

18-06-2017
Rijke man en arme Lazarus

28-05-2017
Ruth 4

21-05-2017
Ruth 3

14-05-2017
Ruth 2

07-05-2017
Ruth 1

16-04-2017
Pasen

09-04-2017
Palmzondag

26-03-2017
Genezing blinde

12-03-2017
Verheerlijking op de berg

05-02-2017
Zout en licht

29-01-2017
Zaligsprekingen

15-01-2017
Oecumene
(Oecumenische dienst)


08-01-2017
Wijzen uit het Oosten

30-12-2016
Oudejaarspreek
(Oudjaarsdienst)


25-12-2016
Kerstmorgen
(Eerste Kerstdag)


24-12-2016
Kerstnacht
(Kerstnachtdienst)


11-12-2016
Derde zondag van Advent
(Derde advent)


27-11-2016
Eerste zondag van Advent
(Eerste advent)


20-11-2016
De namen op de zuil
(Eeuwigheidszondag)


13-11-2016
Johannes de Doper

06-11-2016
Jona
(Jongerendienst)


02-10-2016
Israëlzondag

25-09-2016
Bethel

11-09-2016
Deel je leven
(Startzondag)


04-09-2016
Waar je mee omgaat...

21-08-2016
Zorg dat je d’r bijkomt!

14-08-2016
Psalm 5: een psalm in oorlogstijd

03-07-2016
Zorgeloos leven?

26-06-2016
De esculaap

19-06-2016
Bloeiend leiderschap

12-06-2016
Tussen angst en vertrouwen

29-05-2016
God in de wolken

22-05-2016
Vervolgde Christenen

15-05-2016
De Geest
(Pinksteren)


24-04-2016
Esther 5, 6 en 7

17-04-2016
Esther 3 en 4

10-04-2016
Esther 1 en 2

27-03-2016
Eerst geloven, dan zien!
(Eerste Paasdag)


20-03-2016
Het nieuwe verbond
(Palmzondag)


13-03-2016
Jezus, de Hoeksteen
(Oecumenische dienst)


06-03-2016
Een vader had twee zonden
(Vierde zondag veertigdagentijd)


14-02-2016
De bruggenbouwer
(Eerste zondag veertigdagentijd)


07-02-2016
Mensen vangen

31-01-2016
Optreden van Jezus in Nazareth

10-01-2016
Dochtertje van Jaïrus
(Jongerendienst)


31-12-2015
De onvruchtbare vijgeboom
(Oudjaarsdag)


25-12-2015
Vrede op aarde?
(Eerste Kerstdag)


24-12-2015
De nacht van de hoop
(Kerstnachtdienst)


13-12-2015
Maria en Elisabeth
(Derde advent)


06-12-2015
Heilig Kind
(Tweede advent)


29-11-2015
Wees niet bang!
(Eerste advent)


22-11-2015
Valsheid tegenover oprechtheid
(Eeuwigheidszondag)


08-11-2015
Zondagsrust
(Dankuur voor gewas en arbeid)


01-11-2015
‘Hoe heet je?’
(Doopdienst)


11-10-2015
De rijke jongeman

04-10-2015
Mozes en Jezus
(Israëlzondag)


02-10-2015
En Jezus schreef in ’t zand
(Oecumenische Seniorenviering)


27-09-2015
Psalm 8

20-09-2015
Achab en Nabot
(Vredeszondag)


13-09-2015
De barmhartige Samaritaan
(Startzondag)


23-08-2015
Tien keer onafscheidelijk

16-08-2015
Effata! Ga open!




Zeisterweg 34, 3984 NL ODIJK

Ds. K.F. Visser (tel 030-8780698), email:
Mw. P. Beumer-de Gier (scriba), email:

disclaimer