Protestantse Gemeente Odijk


Johannes de Doper

Ds. K.F. Visser
13-11-2016

Lezing(en): Lucas 3: 7-18


Inleiding

Gemeente, vandaag en volgende week beleven wij de laatste zondagen van het kerkelijk jaar. Het is de tijd waarin de kerk nadenkt over de laatste dingen. Het gaat over vergankelijkheid en eeuwig leven. Over het einde en een nieuw begin. En dan worden de vragen concreet: Wat moeten wij doen, willen wij klaar zijn om God te ontmoeten? Welk onrecht moet verdwijnen? Welk kaf moet worden verbrand? Hoe kunnen we goede vruchten dragen?
In deze zondagen maakt de kerk de balans op en kijken we over de rand van de geschiedenis naar de nieuwe hemel en de nieuwe aarde.

Vanmorgen horen we de stem van Johannes de Doper. Hij roept de mensen uit zijn tijd op om zich klaar te maken om de Heer te ontvangen. Johannes wijst naar de komst van Christus, vreugdevol nieuws, maar ook een bericht dat een oordeel met zich meebrengt. Wat niet deugt, moet verdwijnen!

Gemeente, we staan stil bij Johannes de Doper op de grens van eindtijdverwachting en het nieuwe begin met de tijd van Advent…. niet in de laatste plaats omdat onze dopelinge Vera geboren werd op 24 juni, in de heiligenkalender van de Rooms-katholieke kerk is dat de geboortedag van Johannes de Doper.


Gemeente van Christus,

Is er toekomst voor de kerk? Spannende vraag in deze tijd.
Er wordt tegenwoordig heel wat gesomberd over de toekomst van de kerk.
Misschien doet u dat ook wel? Ik voel het zelf wel. Ik trek het me ook aan.
Hoe komt het toch dat er minder mensen willen deelnemen aan de kerk?
Dat mensen afhaken, dat het geloof steeds minder vanzelfsprekend
aan een nieuwe generatie wordt overgedragen?
En als dit zo doorgaat, wat houden we dan op den duur over?
Verdwijnt de kerk als dit proces zo doorgaat? Of wat komt ervoor in de plaats? Is er toekomst voor de kerk?

Gemeente, vanmorgen zeg ik ronduit: Ja! Ja, er is toekomst voor de kerk.
Er wordt een kindje gedoopt! We mogen opnieuw een dooplid inschrijven in onze kerkelijke registers. Het is feest! Ouders beloven hun kindje voor te gaan in het geloof, in de hoop dat hun kind in hun voetsporen verder zal gaan.
We zeggen er ‘Ja’ op – ook al weten we hoe feilbaar en kwetsbaar dit ‘Ja’ kan zijn.

Gemeente, een paar weken geleden kwam de groep jongvolwassenen voor het eerst bij elkaar in dit nieuwe seizoen. Ook de doopouders Matthijs en Annelieke maken deel uit van die groep. We spraken over de jeugd van tegenwoordig. We lazen een interview met een docente Engels, 27 jaar, actief op de Breul in Zeist. In dat interview zegt ze een paar dingen die we vast wel herkennen. Sombere dingen en hoopvolle dingen.

Nienke van Winzum zegt: -Ik denk dat geloof weinig leeft onder jongeren,
omdat de meesten het van huis uit niet meer meekrijgen. En ze zegt:
-Geloof is voor veel jonge mensen gelijk aan een stel grijze duiven dat een beetje zit te bidden in een donker kerkgebouwtje.
Maar daar staan volgens haar ook hoopvolle zaken tegenover. Ze zegt ook:
Toch zijn jongeren misschien wel meer met het geloof bezig dan wij denken en weten.

Ze praten er meestal niet openlijk over, want het is niet populair als zestienjarige om het hierover te hebben, maar, zegt ze: soms verrassen ze mij met de gedachten die in hun hoofd omgaan, ook als het over geloof gaat. Jongeren denken na over de schepping en over de dood, over de aarde en over de hemel.

Gemeente, het gaat vanmorgen over geloofsoverdracht. Over hoe Johannes de Doper dat doet. En we vragen ons af of wij er iets mee kunnen vandaag.

Johannes is een bijzondere man. Een aparte figuur. Volgens het evangelie van Matteüs liep Johannes rond in een omslagdoek van kamelenhaar, at hij sprinkhanen en wilde honing. Een alternatieveling. En dan vooral omdat hij de mensen voortdurend toeroept dat het anders moet, dat ze anders moeten gaan leven. Dat ze zich moeten bekeren. Hij zegt: Jullie moeten je laten dopen als een teken dat je anders wilt leven, dat je een nieuw mens geworden bent, een mens die met een schone lei wil beginnen.

Dopen was in de tijd van Johannes iets zeldzaams. Het gebeurde alleen als iemand van buiten Israël wilde toetreden tot het Joodse volk, de proselietendoop.
Maar Johannes preekt een doop die anders is, radicaal nieuw. Een doop puur als een teken van omkeer, of je nou Jood was of niet. Johannes geloofde dat het Koninkrijk van God spoedig op aarde zou komen. En daar moest je bij horen. Hoe eerder, hoe beter.

En de mensen kwamen op hem af, in grote getale. Ze wilden zich zo snel mogelijk laten dopen. Ze wilden zorgen voor een geestelijke onderdak. Je kon maar beter binnen wezen voor de bui van Gods ongenoegen zou losbarsten.
Zo moeten de mensen het gevoeld hebben.
Johannes heeft een grote aanhang op de been gebracht. Hij heeft succes, zou je kunnen zeggen. En toch is Johannes niet vrolijk en opgetogen. Je zou dat misschien verwachten. Dat hij blij is met zo’n positieve respons. Maar het tegendeel is waar, gek genoeg. Johannes richt striemende woorden tot de massa mensen, die is toegestroomd: ‘Addergebroed’, scheld hij ze uit. Hoe zit dat?

Ik ben geen bioloog, maar ik heb me laten vertellen dat addergebroed slaat op een hoopje slangeneieren in een mengsel van zand en gelei. Maar als bijbellezer weet u dat een slang vooral het symbooldier is van al het kwaad.
‘Addergebroed ‘wil zoveel zeggen als ‘slijmerige serpenten’, ‘schijnheiligen’, zo noemt Johannes de mensen die zich zo snel mogelijk willen laten dopen.

Waarom windt Johannes zich zo op? Omdat de mensen zich willen laten dopen als een soort levensverzekering. Baadt ’t niet, dan schaadt het niet. Maar als het erop aankomt, kun je God wel een doopbewijs laten zien. Kijk maar, ik hoor er bij, hoor! Ik ben ook een zoon van Abraham!

Daar maakt Johannes korte metten mee. Zo wil Johannes helemaal niet dat er over de doop gesproken wordt. Op die manier, zegt Johannes, heeft God jullie helemaal niet nodig. Desnoods maakt God uit deze stenen hier kinderen van Abraham, voegt Johannes hen toe.

Dopen is één kant van de zaak, de andere kant is dat je laat zien in de dagelijkse praktijk dat je je leven ook werkelijk verandert! Het moet gaan om de vruchten van de bekering! Je kunt wel zeggen: Ik ben gedoopt, maar het zal toch vooral moeten blijken uit hoe je leeft, wat je doet. Hierin ligt de ernst van Johannes als boeteprediker. Geloven heeft in de optiek van Johannes te maken met delen, eerlijk zijn, dankbaar zijn.

En dat legt hij uit als de mensen naar hem toekomen en vragen wat ze moeten doen. En misschien is dat wel het mooiste deel van het evangelie van vanmorgen. De vraag die drie keer wordt gesteld in het evangelie van vandaag is: Wat moeten we doen?

De mensen vragen het hem – het gewone volk dat vroeg om gedoopt te worden, en dan komt diezelfde vraag van de tollenaars en tenslotte van de soldaten. Wat moeten we doen?

En steeds laat Johannes in zijn antwoord zien dat werkelijk geloven gaat over praktische zaken, gewone dingen van alle dag: Eerlijk zijn, samen delen, anderen niet afpersen, je niet laten omkopen, tevreden zijn, dankbaar.

Wat moeten we doen? Hoe geef je uitdrukking aan je geloof? Hoe geef je het geloof door aan een nieuwe generatie? Want we weten dat jongeren
lang niet altijd doen wat je zegt, maar dat ze overnemen wat jij doet.
Ze geven niet meteen antwoord op wat je zegt, maar ze doen wel na wat jij hen voordoet, bewust, maar vooral ook onbewust. Jongeren doen niet wat je zégt, maar wat je dóet. Geloofsoverdracht gaat lang niet alleen door middel van het woord, maar bij uitstek via jouw daden als ouder. Wat je doet, wat je laat zien, waar je voor staat. En daar zijn jongeren gevoelig voor.

De mensen zijn onder de indruk van Johannes. Hij zegt de dingen zo raak. Daar kunnen ze wat mee. Het is concreet. Het is praktisch. Het is doenbaar.
Geloven gaat niet over hoge, onbereikbare gevoelens en gedachten. Over spirituele hoogstandjes of theologische strijdpunten. Geloven gaat over het gewone leven. Over eerlijkheid en samen delen. Oog hebben voor wie tekort komt. Niemand afpersen. Je niet laten omkopen. Genoegen nemen met wat je krijgt. Tevreden zijn, dankbaar.

Als Johannes dit zo zegt, zien ze zelfs in hem de Messias. Ze voelen blijkbaar dat ze bij hem de dingen horen die het geloof waardevol maken en te doen.

Bent u de Messias?, vragen ze. En dan wijst Johannes van zichzelf af. Hij wijst op wie na hem komt en die dopen zal met Geest en vuur.
Hij, Johannes, is de waterdrager. Jezus Christus doopt met geestkracht en met vuur. Als wij dat horen, voelen we dat het bijna de tijd van Advent wordt.

Nu is het nog niet zover. Vandaag en volgende week beleven we de laatste weken van het kerkelijk jaar. Nu staat alles nog in het teken van de vergankelijkheid. Van oordeel zelfs, van een strenge blik op onze manier van leven en geloven. Op ons beperkte en aardse bestaan ook. Hoe het aankomt op waarachtig leven en geloven. Hoe wij de balans opmaken van het voorbije jaar. Hoe we ons leven en onze geschiedenis leggen in de handen van God.

Johannes zegt: Geloven is pas werkelijk geloven als het zich vertaalt in een manier van leven, die rekening houdt met de ander en de aarde.

Geloofsoverdracht, zei ik aan het begin, is niet meer vanzelfsprekend in onze tijd. Of zal het erom gaan of wij door middel van ons leven laten zien waar geloven over gaat. Waarom wij proberen eerlijk te handelen? Wat onze diepste drijfveer is als we echt iets over hebben voor wie tekort komt?
Kunnen we vertellen waarom we ons niet laten omkopen? Als kinderen onze keuzes zien, onze motieven leren kennen, zou dat niet een geweldige manier zijn om hen op het spoor te zetten van wie na Johannes kwam, Jezus van Nazareth?

Johannes kondigt het aan. Jezus komt om werkelijk het kaf van het koren
te scheiden. Om te onderscheiden tussen heiligheid en schijnheiligheid.
Niet om ons bang te maken, maar om ons uit te dagen het goede nieuws handen en voeten te geven.

Of dat genoeg is om de kerk in stand te houden, weet ik niet.
Maar wat mij goed doet, is wat ik in het vervolg lees op waar we vanmorgen bij stil stonden. Na de woorden van Johannes, laten alle mensen zich dopen.
En één van hen is Jezus Zelf.
Dat had Hij niet nodig. Een doop tot vergeving van zonden? Jezus niet, maar Hij liet het wel doen. Hij liet zich dopen. Hij staat met ons in diezelfde stroom.

Als zodadelijk Vera wordt gedoopt… is zij en zijn wij in goed gezelschap.
Jezus staat als het ware zomaar tussen ons in. Precies zoals Hij is beloofd: Immanuël, God met ons.

Amen.




Overzicht preken

20-05-2018
Pinksteren

13-05-2018
Wezenzondag

10-05-2018
Hemelvaartsdag

22-04-2018
De goede herder

15-04-2018
Petrus

01-04-2018
Paaspreek
(Pasen)


25-03-2018
Een koning zonder troon
(Palmzondag)


18-03-2018
De graankorrel

11-03-2018
Delen
(Oecumenische dienst Veertigdagentijd)


18-02-2018
Verzoeking in de Woestijn

11-02-2018
Eenzaam, tweezaam

28-01-2018
Van een leer word je nog geen leerling

14-01-2018
Bruiloft in Kana

31-12-2017
Oudejaarsdienst

25-12-2017
Kerstmorgen
(Eerste Kerstdag)


24-12-2017
Kerstnacht
(Kerstnachtdienst)


17-12-2017
Woestijnroos
(Derde advent)


10-12-2017
Jesaja's vredesvisioen
(Tweede advent)


03-12-2017
Voorbereiden op Kerst
(Eerste advent)


26-11-2017
Houdt uw lamp brandende
(Eeuwigheidszondag)


12-11-2017
Kinderen van het licht

05-11-2017
Dankdag

29-10-2017
Een vaste burcht is onze God

08-10-2017
Jaloezie
(Jeugddienst)


01-10-2017
Israëlzondag

24-09-2017
Zorgen moet je doen niet maken

17-09-2017
Vredeszondag
(Oecumenische dienst)


10-09-2017
Zacheüs
(Startzondag)


27-08-2017
De farizeeër en de tollenaar

20-08-2017
Waarom zou ik naar de kerk gaan?

13-08-2017
Denken over danken

02-07-2017
Het verloren muntje

18-06-2017
Rijke man en arme Lazarus

28-05-2017
Ruth 4

21-05-2017
Ruth 3

14-05-2017
Ruth 2

07-05-2017
Ruth 1

16-04-2017
Pasen

09-04-2017
Palmzondag

26-03-2017
Genezing blinde

12-03-2017
Verheerlijking op de berg

05-02-2017
Zout en licht

29-01-2017
Zaligsprekingen

15-01-2017
Oecumene
(Oecumenische dienst)


08-01-2017
Wijzen uit het Oosten

30-12-2016
Oudejaarspreek
(Oudjaarsdienst)


25-12-2016
Kerstmorgen
(Eerste Kerstdag)


24-12-2016
Kerstnacht
(Kerstnachtdienst)


11-12-2016
Derde zondag van Advent
(Derde advent)


27-11-2016
Eerste zondag van Advent
(Eerste advent)


20-11-2016
De namen op de zuil
(Eeuwigheidszondag)


13-11-2016
Johannes de Doper

06-11-2016
Jona
(Jongerendienst)


02-10-2016
Israëlzondag

25-09-2016
Bethel

11-09-2016
Deel je leven
(Startzondag)


04-09-2016
Waar je mee omgaat...

21-08-2016
Zorg dat je d’r bijkomt!

14-08-2016
Psalm 5: een psalm in oorlogstijd

03-07-2016
Zorgeloos leven?

26-06-2016
De esculaap

19-06-2016
Bloeiend leiderschap

12-06-2016
Tussen angst en vertrouwen

29-05-2016
God in de wolken

22-05-2016
Vervolgde Christenen

15-05-2016
De Geest
(Pinksteren)


24-04-2016
Esther 5, 6 en 7

17-04-2016
Esther 3 en 4

10-04-2016
Esther 1 en 2

27-03-2016
Eerst geloven, dan zien!
(Eerste Paasdag)


20-03-2016
Het nieuwe verbond
(Palmzondag)


13-03-2016
Jezus, de Hoeksteen
(Oecumenische dienst)


06-03-2016
Een vader had twee zonden
(Vierde zondag veertigdagentijd)


14-02-2016
De bruggenbouwer
(Eerste zondag veertigdagentijd)


07-02-2016
Mensen vangen

31-01-2016
Optreden van Jezus in Nazareth

10-01-2016
Dochtertje van Jaïrus
(Jongerendienst)


31-12-2015
De onvruchtbare vijgeboom
(Oudjaarsdag)


25-12-2015
Vrede op aarde?
(Eerste Kerstdag)


24-12-2015
De nacht van de hoop
(Kerstnachtdienst)


13-12-2015
Maria en Elisabeth
(Derde advent)


06-12-2015
Heilig Kind
(Tweede advent)


29-11-2015
Wees niet bang!
(Eerste advent)


22-11-2015
Valsheid tegenover oprechtheid
(Eeuwigheidszondag)


08-11-2015
Zondagsrust
(Dankuur voor gewas en arbeid)


01-11-2015
‘Hoe heet je?’
(Doopdienst)


11-10-2015
De rijke jongeman

04-10-2015
Mozes en Jezus
(Israëlzondag)


02-10-2015
En Jezus schreef in ’t zand
(Oecumenische Seniorenviering)


27-09-2015
Psalm 8

20-09-2015
Achab en Nabot
(Vredeszondag)


13-09-2015
De barmhartige Samaritaan
(Startzondag)


23-08-2015
Tien keer onafscheidelijk

16-08-2015
Effata! Ga open!




Zeisterweg 34, 3984 NL ODIJK

Ds. K.F. Visser (tel 030-8780698), email:
Mw. P. Beumer-de Gier (scriba), email:

disclaimer