Protestantse Gemeente Odijk


Mee-eters

Ds. K.F. Visser
26-08-2018

Lezing(en): Marcus 8: 1-21


Gemeente van Christus,

Er zijn twee verhalen over brood in Marcus. Twee verhalen waarin duizenden mensen brood delen met elkaar. En die verhalen vullen elkaar aan.

Eerst waren er vijfduizend mensen geweest, schrijft Marcus in hoofdstuk 6. En die moesten te eten krijgen. Maar de leerlingen hadden maar vijf broden en twee vissen. En Jezus had zomaar gezegd: Verdeel het maar! En waarachtig, niemand was tekort gekomen. Sterker nog, het verhaal gaat dat ze zelfs overhielden, twaalf manden vol.

Dan voel je als lezer wel aan dat er méér aan de hand is. Dat dit een diepzinnige les is van Marcus over Jezus. Dat het alles zegt over wie Jezus is, wat zijn boodschap inhoudt. Die spijziging van de vijfduizend vindt plaats binnen Israel. Jezus noemt de massa mensen een kudde schapen zonder herder. Echt leiderschap ontbreekt. Jezus heeft te doen met dit stuurloze volk. Daarom zijn die getallen in dit evangelie zo sprekend.
Vijf en twee, de vijf boeken van Mozes, een standaardbegrip in het Jodendom, de vijf boeken van Mozes waarin alles staat dat fundamenteel is voor de verhouding van God met zijn volk en omgekeerd het volk met hun God. Samengevat in dat ene begrip: de Thora, de wegwijzing van God, die dan het meest concreet tot uitdrukking komt op die twee stenen tafelen, de wet met de tien wegwijzers. Ze willen het ware verkeer tussen God en mens en mensen onderling in goede banen leiden. Daarom vertelt dit evangelie, houden ze ook twaalf manden over, twaalf als symbolisch getal voor de twaalf stammen van Israel. Heel het volk zal de weg gaan die God wijst. En Jezus gaat hen daarin voor. Verdeel het maar! Geef het maar door, is de boodschap, de opdracht!

Nu schrijft Marcus over vierduizend mensen bij elkaar in het grensgebied. Jezus richt zich niet alleen tot het eigen volk, maar ook op de mensen van buitenaf. Hoe moeten die mensen gevoed worden met de woorden van God? Is er ook nu manna uit de hemel, hier in de woestijn? Net als ooit toen het volk door de woestijn sjokte na de uittocht uit Egypte.
En ja, er zijn zeven broden. Zeven, ook al een heilig getal. Zeven als de zeven dagen van de scheppingsweek. De alomvattendheid van Gods schepping wordt in beeld gebracht.
Vierduizend mensen, als mensen die uit de vier windstreken met duizenden samenkomen.
En ook hier houden ze over. Zeven korven, voor alle dagen van de week voldoende. Brood in de woestijn, brood altijd voorhanden in het schrale, bedreigde bestaan. De woorden van God, dat geestelijke voedsel zal er altijd zijn. Uit alle windstreken waait het aan, voor elke dag van de week, vier en zeven.

Geweldig hoe Marcus die beide verhalen op een heel eigen manier in zijn evangelie voegt. Met die heilige getallen erin.
Iemand zei eens (Pinechas Lapide, een Joods Bijbelgeleerde): Of je neemt de bijbel letterlijk, maar dan mis je dikwijls de clou. Dan blijf je hangen in oppervlakkigheid. Of je neemt de bijbel serieus en dan vallen je de verbanden op, de diepere lagen in deze evangelieverhalen, zoals aan de hand van die heilige getallen.

Maar goed, als alles dan gevierd is, die vreugdevolle maaltijd, met die duizenden mensen daar in dat grensgebied, beschreven in die bevlogen taal van Marcus, dan komen de Farizeeën als mosterd na de maaltijd met hun zure gezeur. Ze verlangen een teken uit de hemel. Of ze al die tijd niks in de gaten hadden. Het staat er niet. maar Marcus wil de indruk wekken dat die Farizeeën wisten van het brood voor duizenden mensen. Hoezo een teken?
Was er al niet meer dan voldoende betekenis aanwezig? Er werden juist tekenen opgericht.
Jezus zegt: ‘Aan mensen zoals jullie zal zeker geen teken gegeven worden’. En Hij laat ze gewoon voor wie ze zijn. Wie het echt niet wil zien, moet het zelf maar weten.

En dan volgt een merkwaardig gesprek. Weer is er geen brood voorhanden op die boot terug. Nou ja, de leerlingen hadden nog één brood bij zich. En dan zegt Jezus iets wat daar helemaal niet op lijkt te slaan: ‘Pas op, hoed je voor de zuurdesem van de Farizeeën en voor de zuurdesem van Herodes’.

De leerlingen denken misschien dat Jezus die opmerking maakt in verband met dat vergeten brood. Alsof Jezus zeggen wil dat ze bij de Farizeeën geen brood mogen kopen, zo iets misschien. Is zuurdesem een verkorte uitdrukking voor brood in het algemeen? Bedoelt Jezus brood als Hij het over gist heeft?

Opnieuw, gemeente, het is bijbelse taal. Gaat het over gegist brood of liever over ongedesemd brood in de bijbelse taal, dan gaat het over Pasen, over matzes, over dat symboolbrood bij de uittocht uit Egypte. Er was haast mee gemoeid. Ze konden het deeg niet laten rijzen. Het werden platte koeken. Het brood bij uitstek dat wijst op bevrijding, uittocht, het einde aan de slaventijd, een nieuw begin. Een beetje gist zou het brood voor dit doel onbruikbaar hebben gemaakt. Dan zou het teken bezoedeld zijn, betekenisloos gemaakt. Jezus heeft het over het gist van de Farizeeën en van Herodes. Met andere woorden, de leerlingen moeten de bevrijding, de verlossing niet verwachten van de Farizeeën of van Herodes. Hun vroomheid geeft onvoldoende richting aan de verdwaalde schapen.

Die Farizeeën en die Herodes staan model voor al die mensen die alleen maar met zichzelf bezig zijn, met hun eigen geluk, bezig hun eigen macht zeker te stellen.

Jezus zegt tegen zijn leerlingen als ze elkaar niet goed begrijpen: Waarom hebben jullie het over dat vergeten brood? Begrijpen jullie het niet? Waar ging het nou om. Hoeveel manden bleven er eerst over?
Twaalf, ja!
En toen?
Zeven! Ja!
En nu? Eén! Ja!
Waar zijn jullie nou bezorgd over? Eén brood, het brood voor het leven zelf. Ze hoeven alleen maar te kijken naar hun Ene Meester. Hij is de zin van de geschiedenis! Ze mogen alle broden vergeten, als ze dat ene brood maar koesteren: Jezus Christus, Brood voor het leven. Er zit een uitnodiging in, de royaal gebaar: Kom erbij, hoor naar Hem. Het is de bedoeling dat wij zogezegd mee-eters worden. Dat wij het allemaal op onze manier, in onze tijd, willen hebben van dat ene brood, van Hem, die ons voedt met de woorden van God.

Herkennen we dat bij onszelf? Dat we zo gauw dat ene brood vergeten? Misschien wel eerlijk omdat we gewend zijn aan ons eigen brood, dat we het normaal vinden dat we bezig zijn met ons eigen geluk, dat we bezig met onze plek in de wereld, bezig met onszelf. Bezig met ons eigen brood, waar we zo mee vertrouwd zijn, brood dat we graag voor onszelf houden. Onze manier van leven waarin lang niet altijd ruimte is voor anderen, het brood dat zo vol kan zijn van ons eigen ik. Brood ook dat daarom altijd naar meer smaakt, zodat we dat ene brood vergeten, dat dit ene brood op de achtergrond raakt, het ware brood voor het leven, Jezus, die ons voedt met de woorden van God.

Gemeente, het hoopvolle is dat we daar gelukkig wel ten diepste naar verlangen, naar dat waarachtige brood. Dat we open kúnnen staan voor de boodschap van Jezus, voor de woorden van God. Dat wij door de kracht van de heilige Geest in staat kunnen zijn om het goede te willen. We kunnen snakken naar een wereld waarin mensen niet met ellebogen werken, niet uitsluitend voor hun eigen geluk in de weer zijn, alle ruimte innemen zodat er voor anderen geen plaats meer is. En af en toe zijn er van die tekenen van hoop. Er hoeft maar één zwemmer te zijn van reuzenformaat of mensen trekken hun portemonnee open en brengen vier miljoen bij elkaar. Dat vind ik een teken van hoop. De inzet van één iemand, dat zo’n enorm bereik heeft, dat wij als samenleving eraan over houden, waar we wat goeds mee kunnen doen.

Gemeente, zo kunnen wij het evangelie verstaan, vandaag met brood en wijn. ‘Geef gij hun te eten’ (Lied 995), ‘deel het maar uit’, zei Jezus tegen zijn leerlingen, ‘wees de naasten van mensen in nood, zodat wij weten wie God is, de God van de gerechtheid’.

Amen.

Overzicht preken

14-10-2018
'Laat de kinderen tot mij komen'
(Doopviering)


07-10-2018
Trouw

30-09-2018
Voor alle mensen van goede wil

23-09-2018
Omzien naar elkaar
(Gemeentezondag)


02-09-2018
Helder zicht

26-08-2018
Mee-eters

19-08-2018
Genezing doofstomme

08-07-2018
Jona 4

01-07-2018
Jona 2 en 3

24-06-2018
Jona 1

03-06-2018
Mensen boven regels

27-05-2018
Zondag Trinitatis

20-05-2018
Pinksteren

13-05-2018
Wezenzondag

10-05-2018
Hemelvaartsdag

22-04-2018
De goede herder

15-04-2018
Petrus

01-04-2018
Paaspreek
(Pasen)


25-03-2018
Een koning zonder troon
(Palmzondag)


18-03-2018
De graankorrel

11-03-2018
Delen
(Oecumenische dienst Veertigdagentijd)


18-02-2018
Verzoeking in de Woestijn

11-02-2018
Eenzaam, tweezaam

28-01-2018
Van een leer word je nog geen leerling

14-01-2018
Bruiloft in Kana

31-12-2017
Oudejaarsdienst

25-12-2017
Kerstmorgen
(Eerste Kerstdag)


24-12-2017
Kerstnacht
(Kerstnachtdienst)


17-12-2017
Woestijnroos
(Derde advent)


10-12-2017
Jesaja's vredesvisioen
(Tweede advent)


03-12-2017
Voorbereiden op Kerst
(Eerste advent)


26-11-2017
Houdt uw lamp brandende
(Eeuwigheidszondag)


12-11-2017
Kinderen van het licht

05-11-2017
Dankdag

29-10-2017
Een vaste burcht is onze God

08-10-2017
Jaloezie
(Jeugddienst)


01-10-2017
Israëlzondag

24-09-2017
Zorgen moet je doen niet maken

17-09-2017
Vredeszondag
(Oecumenische dienst)


10-09-2017
Zacheüs
(Startzondag)


27-08-2017
De farizeeër en de tollenaar

20-08-2017
Waarom zou ik naar de kerk gaan?

13-08-2017
Denken over danken

02-07-2017
Het verloren muntje

18-06-2017
Rijke man en arme Lazarus

28-05-2017
Ruth 4

21-05-2017
Ruth 3

14-05-2017
Ruth 2

07-05-2017
Ruth 1

16-04-2017
Pasen

09-04-2017
Palmzondag

26-03-2017
Genezing blinde

12-03-2017
Verheerlijking op de berg

05-02-2017
Zout en licht

29-01-2017
Zaligsprekingen

15-01-2017
Oecumene
(Oecumenische dienst)


08-01-2017
Wijzen uit het Oosten

30-12-2016
Oudejaarspreek
(Oudjaarsdienst)


25-12-2016
Kerstmorgen
(Eerste Kerstdag)


24-12-2016
Kerstnacht
(Kerstnachtdienst)


11-12-2016
Derde zondag van Advent
(Derde advent)


27-11-2016
Eerste zondag van Advent
(Eerste advent)


20-11-2016
De namen op de zuil
(Eeuwigheidszondag)


13-11-2016
Johannes de Doper

06-11-2016
Jona
(Jongerendienst)


02-10-2016
Israëlzondag

25-09-2016
Bethel

11-09-2016
Deel je leven
(Startzondag)


04-09-2016
Waar je mee omgaat...

21-08-2016
Zorg dat je d’r bijkomt!

14-08-2016
Psalm 5: een psalm in oorlogstijd

03-07-2016
Zorgeloos leven?

26-06-2016
De esculaap

19-06-2016
Bloeiend leiderschap

12-06-2016
Tussen angst en vertrouwen

29-05-2016
God in de wolken

22-05-2016
Vervolgde Christenen

15-05-2016
De Geest
(Pinksteren)


24-04-2016
Esther 5, 6 en 7

17-04-2016
Esther 3 en 4

10-04-2016
Esther 1 en 2

27-03-2016
Eerst geloven, dan zien!
(Eerste Paasdag)


20-03-2016
Het nieuwe verbond
(Palmzondag)


13-03-2016
Jezus, de Hoeksteen
(Oecumenische dienst)


06-03-2016
Een vader had twee zonden
(Vierde zondag veertigdagentijd)


14-02-2016
De bruggenbouwer
(Eerste zondag veertigdagentijd)


07-02-2016
Mensen vangen

31-01-2016
Optreden van Jezus in Nazareth

10-01-2016
Dochtertje van Jaïrus
(Jongerendienst)


31-12-2015
De onvruchtbare vijgeboom
(Oudjaarsdag)


25-12-2015
Vrede op aarde?
(Eerste Kerstdag)


24-12-2015
De nacht van de hoop
(Kerstnachtdienst)


13-12-2015
Maria en Elisabeth
(Derde advent)


06-12-2015
Heilig Kind
(Tweede advent)


29-11-2015
Wees niet bang!
(Eerste advent)


22-11-2015
Valsheid tegenover oprechtheid
(Eeuwigheidszondag)


08-11-2015
Zondagsrust
(Dankuur voor gewas en arbeid)


01-11-2015
‘Hoe heet je?’
(Doopdienst)


11-10-2015
De rijke jongeman

04-10-2015
Mozes en Jezus
(Israëlzondag)


02-10-2015
En Jezus schreef in ’t zand
(Oecumenische Seniorenviering)


27-09-2015
Psalm 8

20-09-2015
Achab en Nabot
(Vredeszondag)


13-09-2015
De barmhartige Samaritaan
(Startzondag)


23-08-2015
Tien keer onafscheidelijk

16-08-2015
Effata! Ga open!




Zeisterweg 34, 3984 NL ODIJK

Ds. K.F. Visser (tel 030-8780698), email:
Dhr. J. van den Heuvel (scriba), email:

disclaimer | privacyverklaring