Protestantse Gemeente Odijk


Derde zondag van Advent

Ds. K.F. Visser
11-12-2016 | Derde advent

Lezing(en): Jakobus 5: 7-19 en Lucas 1: 67-80


Gemeente van Christus,

Misschien kent u die vraag wel van uzelf of van mensen om u heen? Die ene vraag met dat hartstochtelijke verlangen erin…:
‘Wanneer komt er nou eens een einde aan zoveel ellende in de wereld?’ Zijn het geen natuurrampen, dan zijn het wel de politiek onzekere tijden. Leven wij in een tijd van onbehagen? Wie roeren zich? Hoe sterk zet het populisme door? Door wie worden we straks geregeerd? En komt het dan goed? En wat als de grootmachten tegenover elkaar komen te staan? Het kan zorgen voor getob, spanning, angst, onzekerheid. Wanneer komt er een einde aan zoveel ellende in de wereld, ..om nog maar te zwijgen over het persoonlijke leed, dat mensen treft! Het duurt maar voort. En waarom grijpt God niet in? Hij zou toch met een knip van zijn vinger….?

Over die vraag gaat het vanmorgen. En dan komen we vanmorgen uit bij Job, de bijbelse figuur, en wat Jakobus over hem schrijft.
Maar om te beginnen iets over wat ik onlangs las over Job.

Gemeente, ik lees op dit moment een heel boeiend boek, een biografie, een levensbeschrijving van de bekende Hervormde dominee en latere professor Kornelis Heiko Miskotte. Miskotte die opgroeide in de stad Utrecht en op het Christelijk gymnasium daar les kreeg van dr. De Vrijer, die toen predikant was van Odijk. Miskotte heeft zijn levenlang nagedacht en geschreven over die vraag: Als God dan almachtig is, waarom grijpt Hij niet in? Hoe is toch het leed in de wereld te verklaren?

Hij schreef er over in een beroemd geworden boek over de bijbelse figuur Job. Antwoord uit het onweer, heet dat boek.

Job is het grote voorbeeld van iemand die het volhoudt om te blijven geloven in God ook al staat het zijn leven op de tocht. Ook al zeggen zijn vrienden dat alle ellende die hem treft, komt vanwege zijn ongeloof: ‘Jij, Job, je zult vast en zeker wel iets op je kerfstok hebben, anders zou je nooit zo zwaar door het noodlot getroffen worden’. Maar Job houdt vol: Zo is het niet. En zo is God niet.

Zo legt Miskotte de betekenis uit van de houding van Job. De tijd is voorbij, schrijft Miskotte in 1925, waarin mensen zonder blikken of blozen aan elkaar precies konden vertellen hoe God is. Niemand hoeft zich neer te leggen bij de zogenaamde goddelijke verklaringen van het leed op aarde. Die krankzinnige eerste wereldoorlog met zijn miljoenen doden, de hongersnood in Rusland van 1920, de reusachtige aardbeving in Japan van 1923, niets is een rechtvaardiging voor God. Elke verklaring is net als kaf dat door de wind wordt weggeblazen, zegt Miskotte.
We kunnen niets narekenen, we kunnen God niet verklaren bij alle leed in de wereld. We kunnen alleen maar ontzag hebben voor God. God is en blijft de verborgen God. Gods wegen zijn ondoorgrondelijk. Gods Naam is onzegbaar. Alles wat we menen te kunnen zeggen over God is alleen maar buitenkant.
Je kunt er hooguit iets over zeggen als je er zelf midden in staat en dan blijft het ook nog iets heel erg van jou. Je kunt het nooit anderen voorschrijven hoe je het moet zien: God en het lijden. Een begrepen God is geen God, zegt Miskotte, dat is alleen maar een gedachtegang. Het gaat erom of je kunt leven met God, of je kunt blijven geloven in God met alle vragen erbij! Eigenlijk, zegt Miskotte, is God Degene die vraagt naar jou. Waar ben jij, als de nood het hoogst is…?

Gemeente, laat nou vandaag in de lezing uit de brief van Jakobus die naam worden genoemd: Job. Zo geduldig zijn als Job, zo standvastig, dat is één van de wijze lessen, die Jakobus aan zijn mensen voorhoudt.
In een tijd van gespannen verwachting – wat zal de toekomst brengen? – raadt Jakobus zijn mensen een paar concrete dingen aan, waar wij vanmorgen bij stil staan. Ik loop die eenvoudig met u na.

Jakobus verwachtte de komst van Jezus, de Heer. Dat wil zeggen, Jakobus gelooft heel concreet dat Jezus zal terugkeren naar de aarde. Jezus is eenmaal gekomen, geboren in Bethlehem, Hij heeft geleefd, gepredikt, werd opgepakt, vermoord, begraven en is opgestaan uit de doden, opgenomen aan de rechterhand van God zijn Vader in de hemel, vanwaar Hij zou weerkeren.
En Jakobus leefde in het geloof dat hij dat zou meemaken, samen met zijn mensen in de christelijke gemeente van Jeruzalem.

Er gaat dus van zijn woorden een enorme verwachting uit, een gespannen hoop, een reikhalzend uitzien naar die grote dag. En wat moet je dan doen in die tussentijd, als wachten lang duurt en als je voelt hoe de tijdgeest op je drukt? Dan moet je leren wat geduld is, zegt Jakobus.

En hij gebruikt daarbij het beeld van een boer. De boer die geduldig moet wachten tot hij de vrucht van zijn land kan oogsten.
Hij moet geduldig zijn. Hij moet de regens afwachten van het najaar en het voorjaar. En dat in een droog klimaat! Hij moet elke dag de hemel afspeuren of misschien vandaag die langverwachte bui valt, die zijn gewas zal doen groeien.
Het gaat erom dat we in dit beeld van Jakobus proberen na te voelen wat het van ons zou vergen: geduldig blijven wachten en moed houden. Met geduld verwachten betekent dat je beseft dat je het niet allemaal zelf in de hand hebt. Er hoort overgave bij en dus vertrouwen. Vertrouwen houden dat het echt wel komt.

Dat kun je vanzelfsprekend niet in je eentje. Daar heb je anderen bij nodig. Anderen die het tegen jou zeggen: Kalm nou, geduldig wezen, moed houden…. En dus is de tweede aanbeveling van Jakobus van even groot belang: niet klagen over elkaar! Want hoe gaat dat? Als een hele gemeenschap wacht, beproeft wordt in haar verwachting ….
de komst van de Heer blijft aldoor uit… hoe houdt je dan elkaar vast? Of omgekeerd wat kan het wankele evenwicht verstoren?
Als mensen elkaar afvallen. Als mensen over elkaar gaan klagen.
Dan sluipt er iets in een gemeenschap wat haast niet te stoppen valt: een geest van troosteloosheid, moedeloosheid, ongeduld.
Dan steekt de stem van het populisme op. Van die ene figuur die het allemaal zo goed weet. Die niet meer kan wachten tot hij over en langs iedereen heen wil om het voortouw te nemen. Die niet met anderen, die niet samen met anderen kan wachten. Die niet de anderen mee vasthoudt, maar een oordeel uitroept over die anderen: ‘Wat willen jullie: vandaag of morgen de oogst? Vandaag! Dan gaan we dat regelen’.

Klaag niet over elkaar. raadt Jakobus zijn mensen aan. Dat is een oefening waar we allemaal over na moeten denken. U en ik. Hoe houden we gelijke tred met elkaar? Hoe houden we elkaar vast?

Jakobus roept in dit verband het beeld op van de profeten, de mensen die stand hielden in woelige tijden. Zij werden nogal eens verguisd. En toch bleven ze volharden. Iemand moest het zeggen, iemand moest het blijven zeggen: dat het beter was om bij de geboden te blijven dan eigen wegen te gaan. Verguisd werden ze, de profeten, gemeden, vervolgd, gedood zelfs.

En zo maakt Jakobus de stap naar Job. Hoe standvastig Job was in zijn lijden. Hij liet zich niet door zijn vrienden overreden.
Hij bleef trouw aan zijn geloof. God had het niet op hem voorzien. Het lag niet aan één of andere zonde dat hij zo zwaar getroffen werd. Dat kon en wilde Job niet geloven. God was liefdevol en barmhartig en daar hoorde geen straf bij of een opvoedkundige tik. Hoe het dan wel zat, dat wist Job ook niet. Maar Job wilde liever leven met een eerlijke vraag dan met een vals antwoord. Hij hield vast aan God zijn Heer en zo hield God aan Job vast, want Hij is immers liefdevol en barmhartig, schrijft Jakobus.
Dan eindigt Jakobus zijn brief met een PS, een naschrift met nog twee handreikingen: Zweer niet en bidt in het bijzonder voor wie het moeilijk heeft.
Zweer niet, zegt Jakobus, want je kunt nooit zeker weten van jezelf of je al je beloftes waar kunt maken. En bidt voor elkaar want dat brengt heling in de gemeenschap.

Geduld dus als belangrijkste wijze raad. Geduld heeft dus met verwachting te maken en met vertrouwen. Wie wil nou niet een einde aan alle nood en lijden in de wereld, een einde aan de waaromvragen van ons bestaan?

Geduld. Zo heeft Zacharias lang moeten zwijgen. Maandenlang, vertelt Lucas in zijn evangelie. Sinds de geboorteaankondiging door de engel Gabriël kon Zacharias geen woord meer uitbrengen. Zoveel verwachting kon hij niet aan. Het was één grote waaromvraag geworden! Hij klapte helemaal dicht. Dan moet een mens wel veel geduld zien op te brengen, het volhouden en vertrouwen houden… Maar als dan zijn zoon geboren wordt, gaan alle remmen los. Zacharias zingt. Hij zingt zijn zoon de toekomst in. Hij zingt, eerst voor het volk en vervolgens voor zijn kind. Johannes zal profeet zijn, die wijzen zal op het licht dat gaat schijnen, licht dat zal opgaan over wie nu nog leven in het duister en de schaduw van de dood…..

Johannes, die samen met Jakobus ook al een broer van Jezus wordt genoemd. Deze Johannes wordt op het laatst van zijn leven verbannen naar het eiland Patmos… Was dit nou zijn leven? Heeft hij daar nou zijn leven lang voor geloofd? Op dat eiland krijgt hij droombeelden over een glorieuze toekomst, visoenen die hij beschrijft als een hart onder de riem voor de kleine christelijke gemeentes in de tijd van de vervolgingen. Meer heeft hij niet. Dromen, visioenen, openbaringen om te volharden in het geloof dat God eenmaal alle dingen nieuw zal maken.

Gemeente, het is maar goed dat we elk jaar Advent en Kerst kunnen meemaken en vieren. Het zijn de stapstenen, waarover wij gaan om ons door elke onrustige geschiedenis heen te helpen.

We komen er wel, gemeente, met geduld. En door niet over elkaar te klagen.
En door maar niet al te hoog op te geven over ons geloof. Door niet te zweren en wel te bidden voor elkaar als een manier om ons aan elkaar vast te houden.

Zo komt dat feest dichterbij, het Kerstfeest feest dat ons herinnert
aan wat wij verwachten: dat met de komst van Christus, het Koninkrijk van God verschenen is.

Dat is nog heel verborgen. Dat zien we amper. Het onweer in onze geschiedenis klinkt sterker dan die ene stem, die ons influistert:
Houdt moed. Ik heb de wereld overwonnen!

Gemeente, volgens mij wil geloven zeggen: proberen te luisteren of je die stem hoort.

Amen.

Overzicht preken

20-05-2018
Pinksteren

13-05-2018
Wezenzondag

10-05-2018
Hemelvaartsdag

22-04-2018
De goede herder

15-04-2018
Petrus

01-04-2018
Paaspreek
(Pasen)


25-03-2018
Een koning zonder troon
(Palmzondag)


18-03-2018
De graankorrel

11-03-2018
Delen
(Oecumenische dienst Veertigdagentijd)


18-02-2018
Verzoeking in de Woestijn

11-02-2018
Eenzaam, tweezaam

28-01-2018
Van een leer word je nog geen leerling

14-01-2018
Bruiloft in Kana

31-12-2017
Oudejaarsdienst

25-12-2017
Kerstmorgen
(Eerste Kerstdag)


24-12-2017
Kerstnacht
(Kerstnachtdienst)


17-12-2017
Woestijnroos
(Derde advent)


10-12-2017
Jesaja's vredesvisioen
(Tweede advent)


03-12-2017
Voorbereiden op Kerst
(Eerste advent)


26-11-2017
Houdt uw lamp brandende
(Eeuwigheidszondag)


12-11-2017
Kinderen van het licht

05-11-2017
Dankdag

29-10-2017
Een vaste burcht is onze God

08-10-2017
Jaloezie
(Jeugddienst)


01-10-2017
Israëlzondag

24-09-2017
Zorgen moet je doen niet maken

17-09-2017
Vredeszondag
(Oecumenische dienst)


10-09-2017
Zacheüs
(Startzondag)


27-08-2017
De farizeeër en de tollenaar

20-08-2017
Waarom zou ik naar de kerk gaan?

13-08-2017
Denken over danken

02-07-2017
Het verloren muntje

18-06-2017
Rijke man en arme Lazarus

28-05-2017
Ruth 4

21-05-2017
Ruth 3

14-05-2017
Ruth 2

07-05-2017
Ruth 1

16-04-2017
Pasen

09-04-2017
Palmzondag

26-03-2017
Genezing blinde

12-03-2017
Verheerlijking op de berg

05-02-2017
Zout en licht

29-01-2017
Zaligsprekingen

15-01-2017
Oecumene
(Oecumenische dienst)


08-01-2017
Wijzen uit het Oosten

30-12-2016
Oudejaarspreek
(Oudjaarsdienst)


25-12-2016
Kerstmorgen
(Eerste Kerstdag)


24-12-2016
Kerstnacht
(Kerstnachtdienst)


11-12-2016
Derde zondag van Advent
(Derde advent)


27-11-2016
Eerste zondag van Advent
(Eerste advent)


20-11-2016
De namen op de zuil
(Eeuwigheidszondag)


13-11-2016
Johannes de Doper

06-11-2016
Jona
(Jongerendienst)


02-10-2016
Israëlzondag

25-09-2016
Bethel

11-09-2016
Deel je leven
(Startzondag)


04-09-2016
Waar je mee omgaat...

21-08-2016
Zorg dat je d’r bijkomt!

14-08-2016
Psalm 5: een psalm in oorlogstijd

03-07-2016
Zorgeloos leven?

26-06-2016
De esculaap

19-06-2016
Bloeiend leiderschap

12-06-2016
Tussen angst en vertrouwen

29-05-2016
God in de wolken

22-05-2016
Vervolgde Christenen

15-05-2016
De Geest
(Pinksteren)


24-04-2016
Esther 5, 6 en 7

17-04-2016
Esther 3 en 4

10-04-2016
Esther 1 en 2

27-03-2016
Eerst geloven, dan zien!
(Eerste Paasdag)


20-03-2016
Het nieuwe verbond
(Palmzondag)


13-03-2016
Jezus, de Hoeksteen
(Oecumenische dienst)


06-03-2016
Een vader had twee zonden
(Vierde zondag veertigdagentijd)


14-02-2016
De bruggenbouwer
(Eerste zondag veertigdagentijd)


07-02-2016
Mensen vangen

31-01-2016
Optreden van Jezus in Nazareth

10-01-2016
Dochtertje van Jaïrus
(Jongerendienst)


31-12-2015
De onvruchtbare vijgeboom
(Oudjaarsdag)


25-12-2015
Vrede op aarde?
(Eerste Kerstdag)


24-12-2015
De nacht van de hoop
(Kerstnachtdienst)


13-12-2015
Maria en Elisabeth
(Derde advent)


06-12-2015
Heilig Kind
(Tweede advent)


29-11-2015
Wees niet bang!
(Eerste advent)


22-11-2015
Valsheid tegenover oprechtheid
(Eeuwigheidszondag)


08-11-2015
Zondagsrust
(Dankuur voor gewas en arbeid)


01-11-2015
‘Hoe heet je?’
(Doopdienst)


11-10-2015
De rijke jongeman

04-10-2015
Mozes en Jezus
(Israëlzondag)


02-10-2015
En Jezus schreef in ’t zand
(Oecumenische Seniorenviering)


27-09-2015
Psalm 8

20-09-2015
Achab en Nabot
(Vredeszondag)


13-09-2015
De barmhartige Samaritaan
(Startzondag)


23-08-2015
Tien keer onafscheidelijk

16-08-2015
Effata! Ga open!




Zeisterweg 34, 3984 NL ODIJK

Ds. K.F. Visser (tel 030-8780698), email:
Mw. P. Beumer-de Gier (scriba), email:

disclaimer