Protestantse Gemeente Odijk


Zout en licht

Ds. K.F. Visser
05-02-2017

Lezing(en): Matteüs 5: 13-16


Gemeente van Christus,

Mag ik het maar meteen tegen u zeggen? Ik vind dit bijbelgedeelte over dat zout en dat licht echt lastig. Niet om te begrijpen zozeer, maar de simpele vraag of ik het ook ben: zout der aarde en licht der wereld. Een gewetensvraag. Kom ik er genoeg voor uit dat ik een christen probeer te zijn? Laat ik dat in voldoende mate zien? Spreek ik er in voldoende mate over? Getuig ik ervan? En dan vanzelfsprekend niet per se hier in de kerk, maar juist daarbuiten. Zout der aarde, licht der wereld?
Het lijken eenvoudige beelden, vergelijkingen. Zout als iets wat je proeft in je eten. Je ziet het niet, maar het is er wel . Er zijn mensen die zeggen dat je d’r aan went om zoutloos te eten, maar het is vast niet alles. Het zal er om gaan dat je in het omgaan met andere mensen een mens bent die het in zich heeft: de pit van het evangelie, de smaak van het Koninkrijk van God. En dat de mensen dat van je kunnen proeven als het ware. Maar is dat ook zo?
En licht, een lamp op een standaard, zichtbaar dus, als een stad op een berg zelfs. Dus behoorlijk ‘in the picture’! Dat ik mijn geloof niet verstop, niet heimelijk voor mezelf houd, als iets van achter de voordeur, maar dat ik er mee naar buiten treed; dat ik me laat horen. Maar is dat ook zo? Het lijken tamelijk eenvoudige beelden, gelijkenissen, maar hoe is het in de praktijk?

Gemeente, misschien voelt u het met mij mee. Wij zijn wat, als ik goed naar de woorden van Jezus luister. We zijn zout der aarde en licht der wereld. Hij zegt het stellig tegen zijn leerlingen: ‘Jullie zijn het zout van de aarde. Jullie zijn het licht in de wereld’. We zijn wat en we moeten er wat mee. ‘Zo moet jullie licht schijnen voor de mensen, opdat ze jullie goede daden zien en eer bewijzen aan jullie Vader in de hemel’.

Jezus benoemt de identiteit van de mensen, die Hem volgen: zout en licht, zeg maar ons christelijk DNA, dat wat ons in hart en ziel vormt…, van binnen en van buiten, zout en licht. maar zijn we ’t ook?

Het ging er in de afgelopen week over, op een grote vergadering van alle kerken in de classes Amersfoort, Doorn en Zeist (waartoe wij behoren). De avond werd geopend met dit bijbelgedeelte. Zout en licht. En op die informatiebijeenkomst werd ons uitgelegd wat de plannen zijn van de Generale Synode met de reorganisatie van onze PKN. De 75 classes van nu in ons hele land zullen – als de plannen doorgaan – vervangen worden door elf regio’s, elf nieuwe Classes, ongeveer zo groot als een provincie. En aan het hoofd van elke classis wordt dan een Classispredikant benoemd – een rayonhoofd zogezegd, die het toezicht moet houden op de kerken in die regio en de dominees. En, werd er nadrukkelijk bij gezegd, zo iemand zal het gezicht van de Classis zijn. Deze Classispredikant zal vooral in de media zijn geluid laten horen, meedoen in het publieke debat over tal van maatschappelijke onderwerpen. Daar heb je het, dacht ik. Het gezicht naar buiten. Degene die stem moet geven aan onze christelijke visie op de tijdgeest, wat er zoal speelt in de wereld, in ons eigen land, in de eigen regio. Zout der aarde, licht der wereld.

Maar kan dat eigenlijk wel? Welk geluid zal zo iemand dan vertolken? We zijn immers een plurale kerk; zoveel hoofden, zoveel zinnen. Zoveel soortelijk gewicht van geloof, van bonds tot vrijzinnig, van evangelisch tot liturgisch, van licht tot zwaar.

Het is altijd ons probleem geweest als kerken. Politieke uitspraken van de kerk over heikele onderwerpen leiden eerder tot polarisatie binnen de kerken. Namens wie spreekt de secretaris-generaal van de PKN? Of straks zo’n classispredikant? En hoe gezaghebbend is onze kerk dan? Een profetisch geluid, een prikkelend standpunt, hoe moet dat als wij er intern over verdeeld zijn?

Terzijde. Het was Harry Kuitert, toen de spraakmakende professor Ethiek aan de VU namens onze kerken, die een boek schreef in 1985 met een opmerkelijke titel: Alles is politiek, maar politiek is niet alles. Hij zei: Laten we ons maar geen illusie maken, we weten wel dat alles in de samenleving samenhangt met de politiek, maar politiek is ook weer niet alles. De kerk is meer dan een soundbite in de ether.
Zijn boek verscheen na de twee grote demonstraties tegen de kernbewapening, die de kerken ernstig hadden verdeeld. ICTO tegenover IKV; wie het meemaakte, kan het zich vast nog herinneren, de wederzijdse verwijten. Je zou geen gelovig christen zijn als je niet op het Malieveld had staan demonstreren. Of je zou de revolutie preken door met de rooien mee te gaan.

Kuitert zelf vond het allemaal veel te activistisch, alsof wij het Koninkrijk van de hemel hiermee zouden realiseren. Het is misschien wel het enige boek geweest, dat in goede aarde viel bij de meer behoudende kerkmensen van toen.

Het spreken van de kerk… Zou de kerk op die manier zout en licht moeten zijn in de wereld? Moeten wij de straat op om tegen de nieuwe president van Amerika onze mond open te doen? Zullen we gemeenteleden moeten aanspreken als ze overwegen op de PVV te gaan stemmen?

Het is wel aardig om u te vertellen dat wij onlangs als kerk weldegelijk protest hebben aangetekend tegen een wetsvoorstel van de Tweede Kamer, om de automatische doorgifte van mutaties van de bevolking aan de kerken stop te zetten. Het SILA is de Stichting Interkerkelijke Ledenadministratie, die deze doorgifte in de gaten houdt en een groot aantal kerken voorziet van veranderingen in bijvoorbeeld verhuizingen. Zo kunnen mensen, die lid zijn van de kerk, niet uit beeld verdwijnen. In de Tweede Kamer ligt nu een wetsontwerp om die doorgifte stop te zetten, een bezuinigingsmaatregel zegt de één, een pesterij zegt een ander.
We kregen de mogelijkheid hiertegen protest aan te tekenen en dat hebben we gedaan als kerkenraad.

Maar ja, zout der aarde, licht der wereld… dat gaat over nog wel wat meer dan zo iets als adreswijzigingen. Om hier nou de barricaden voor op te gaan, daar zullen niet vel mensen warm van worden.

Zout zijn, licht zijn. Misschien is het goed om die beelden nader te bekijken.

Zout was er in voldoende mate in Israël. De Dode Zee is tot op de dag van vandaag de bron voor een hele industrie. Zout, magnesium, bromide, het zijn producten uit een van de grootste zoutmeren ter wereld. En al eeuwen. Zout was er niet alleen in grote mate, het was ook kostbaar. Zout was in de Romeinse tijd meer waard dan goud. Soldaten werden uitbetaald in zout, ons woord salaris stamt ervan. Er waren nog geen koelkasten en om m.n. vlees langer te bewaren werd het gepekeld.

Zout had trouwens heel veel toepassingen. Brandstof. Wie zout op vuur gooit, ziet zelf hoe het vuur opflakkert. Zout werd gebruikt in bakovens, op de bodem, als een aanjager voor ander brandstof: stro, gedroogde mest, hout.
Dat bakzout kon wel tien jaar meegaan. Dan werd het onbruikbaar en veegde men het bij elkaar. Het was – precies zoals de tekst zegt- alleen nog maar goed om weg geworpen te worden en vertrapt. Het was waardeloos geworden.
Zout, men wreef er pasgeboren baby’tjes mee in, als een soort huidscrub om de tere huid te beschermen tegen de felle zon en tegen uitdroging. En ja, het werd ook in het eten gebruikt, als smaakmaker.

Zout, waardevol ingrediënt. Je ziet het niet als het verwerkt is, maar je mist het als het ontbreekt.
Zit het zo misschien met ons geloof? Als het niet meer echt te proeven is, als je erin verflauwt – kerkgang, bijbellezen, gebed, gesprek – dat het dan langzaam verdwijnt? Dat de drempel hoger wordt om weer eens naar de kerk te komen als je het een tijd niet hebt bijgehouden?
Of is het anders? Het zit erin, het zit er weldegelijk in. Je zou het echt missen als het uit je leven verdwijnt, maar hoe laat je het weer zien?

Het is zout en licht, zegt Jezus. Iets wat binnenin je zit, moet er toch ook een keer uit, kun je niet altijd maar verborgen houden. Je moet er wat mee. Ik merk dat bij mensen, die niet meer zo gewend zijn om naar de zondagse kerkdienst te komen. Het is niet meer hun wereld. Maar dat zegt niet alles over hun geloof. Dat zit er echt wel in, alleen het komt er niet altijd uit.

Doet Jezus misschien een beroep op mensen, zijn eigen vrienden nota bene, om er werk van te maken, om het licht van het evangelie niet langer weg te stoppen, maar te laten schijnen? Zout zit erin, maar is onopvallend. Licht straalt, en zeker op een standaard, als een stad op een berg. Daartoe daagt Jezus zijn vrienden uit. Daarmee raakt Hij ook ons en mij.

Zout en licht, zegt Jezus, jullie zijn dat! Dat zit in je DNA. Het vormt onze identiteit. En soms wordt het van ons gevraagd om onze identiteit te tonen.

Waarom zijn wij zout en licht? Omdat we de verkondiging kunnen horen. Omdat we het evangelie ontvangen, het goede nieuws, de boodschap van vrede, vrede met God, vrede jezelf, vrede met de mensen om je heen. Omdat je hebt gehoord van schuld en van vergeving, omdat je hebt gehoord van het lot en van overgave, omdat je hebt gehoord van hoop en van verwachting. Omdat je Jezus hebt gehoord over de graankorrel die moet sterven om op te staan, omdat je Hem hebt gezien in Zijn lijden en in Zijn Opstanding.

We zijn het: zout en licht. En we moeten er wat mee. Goede daden laten zien, zegt Jezus. Een hoge roeping? Als God op die manier met ons de wereld leidt, gaat Hij dan toch niet een heel hoog risico aan? Misschien voelt u het zoals ik het voel, dat we vaak niet meer zijn dan een enkele korreltje zout, lang niet altijd het zout in de pap. Dat we vaak niet meer dan een klein streepje licht laten stralen, een flakkerend schijnsel. Of maakt dat toch verschil. In het volle licht van de dag, zal ons lichtje niet opvallen. Maar in het aardedonker is het kleinste licht genoeg.

Zou dit, gemeente, de oefening zijn voor deze nieuwe week? Er op uit om ergens iets te zeggen wat er een beetje tegenin gaat, een prikkelende opmerking, een goede vraag, een kritisch geluid, om wat zo flauw is smaak te geven.
Of om ergens een beetje licht te brengen waar het zo donker is. Zoals Jezus het zelf ergens anders zegt: Een beker koud water brengen aan iemand die dorst heeft. Dat is niet wereldschokkend, dat verandert de loop van de geschiedenis niet, maar voor die ene mens kan het een sombere dag een gouden randje geven.

Kijk, we zijn niet allemaal als die christendemocratische domineesdochter Angela Merkel, die president Erdogan op een rustige, maar moedige toon uitlegt hoe democratie werkt en mensenrechten en de rechtelijke macht, zoals we afgelopen donderdag op tv konden zien en horen. Maar haar voorbeeld kan wel inspireren.
Of is het als in dat oude liedje? Jezus zegt dat Hij hier van ons verwacht, dat wij zijn als kaarsjes, brandend in de nacht… jij in jouw klein hoekje en ik in ’t mijn? Dat is het vast ook!

Belangrijker nog is trouw zijn aan jezelf, dat wil zeggen, trouw aan die roeping door Jezus. Het zit er in, dat zout. En het kan eruit komen, dat licht. En we dienen er God mee, dat wil zeggen het zijn de stappen op de weg naar het Koninkrijk van de hemel.

Gemeente, misschien overvalt het ons, dat beeld van dat zout en dat licht – schreef iemand. Zout der aarde, licht der wereld, een stad op een berg, een lamp op een standaard. Zo is blijkbaar deze God, die Jezus als Zijn Vader beleeft. God legt de toekomst in onze handen. Dat is een hachelijke zaak, zo lijkt ‘t. God neemt een groot risico. Maar dat is juist zijn heerlijkheid. dat Hij met gewone mensen onderweg gaat. En dat Hij zo de wereld en ons leven leidt.

Amen.

Overzicht preken

08-07-2018
Jona 4

01-07-2018
Jona 2 en 3

24-06-2018
Jona 1

03-06-2018
Mensen boven regels

27-05-2018
Zondag Trinitatis

20-05-2018
Pinksteren

13-05-2018
Wezenzondag

10-05-2018
Hemelvaartsdag

22-04-2018
De goede herder

15-04-2018
Petrus

01-04-2018
Paaspreek
(Pasen)


25-03-2018
Een koning zonder troon
(Palmzondag)


18-03-2018
De graankorrel

11-03-2018
Delen
(Oecumenische dienst Veertigdagentijd)


18-02-2018
Verzoeking in de Woestijn

11-02-2018
Eenzaam, tweezaam

28-01-2018
Van een leer word je nog geen leerling

14-01-2018
Bruiloft in Kana

31-12-2017
Oudejaarsdienst

25-12-2017
Kerstmorgen
(Eerste Kerstdag)


24-12-2017
Kerstnacht
(Kerstnachtdienst)


17-12-2017
Woestijnroos
(Derde advent)


10-12-2017
Jesaja's vredesvisioen
(Tweede advent)


03-12-2017
Voorbereiden op Kerst
(Eerste advent)


26-11-2017
Houdt uw lamp brandende
(Eeuwigheidszondag)


12-11-2017
Kinderen van het licht

05-11-2017
Dankdag

29-10-2017
Een vaste burcht is onze God

08-10-2017
Jaloezie
(Jeugddienst)


01-10-2017
Israëlzondag

24-09-2017
Zorgen moet je doen niet maken

17-09-2017
Vredeszondag
(Oecumenische dienst)


10-09-2017
Zacheüs
(Startzondag)


27-08-2017
De farizeeër en de tollenaar

20-08-2017
Waarom zou ik naar de kerk gaan?

13-08-2017
Denken over danken

02-07-2017
Het verloren muntje

18-06-2017
Rijke man en arme Lazarus

28-05-2017
Ruth 4

21-05-2017
Ruth 3

14-05-2017
Ruth 2

07-05-2017
Ruth 1

16-04-2017
Pasen

09-04-2017
Palmzondag

26-03-2017
Genezing blinde

12-03-2017
Verheerlijking op de berg

05-02-2017
Zout en licht

29-01-2017
Zaligsprekingen

15-01-2017
Oecumene
(Oecumenische dienst)


08-01-2017
Wijzen uit het Oosten

30-12-2016
Oudejaarspreek
(Oudjaarsdienst)


25-12-2016
Kerstmorgen
(Eerste Kerstdag)


24-12-2016
Kerstnacht
(Kerstnachtdienst)


11-12-2016
Derde zondag van Advent
(Derde advent)


27-11-2016
Eerste zondag van Advent
(Eerste advent)


20-11-2016
De namen op de zuil
(Eeuwigheidszondag)


13-11-2016
Johannes de Doper

06-11-2016
Jona
(Jongerendienst)


02-10-2016
Israëlzondag

25-09-2016
Bethel

11-09-2016
Deel je leven
(Startzondag)


04-09-2016
Waar je mee omgaat...

21-08-2016
Zorg dat je d’r bijkomt!

14-08-2016
Psalm 5: een psalm in oorlogstijd

03-07-2016
Zorgeloos leven?

26-06-2016
De esculaap

19-06-2016
Bloeiend leiderschap

12-06-2016
Tussen angst en vertrouwen

29-05-2016
God in de wolken

22-05-2016
Vervolgde Christenen

15-05-2016
De Geest
(Pinksteren)


24-04-2016
Esther 5, 6 en 7

17-04-2016
Esther 3 en 4

10-04-2016
Esther 1 en 2

27-03-2016
Eerst geloven, dan zien!
(Eerste Paasdag)


20-03-2016
Het nieuwe verbond
(Palmzondag)


13-03-2016
Jezus, de Hoeksteen
(Oecumenische dienst)


06-03-2016
Een vader had twee zonden
(Vierde zondag veertigdagentijd)


14-02-2016
De bruggenbouwer
(Eerste zondag veertigdagentijd)


07-02-2016
Mensen vangen

31-01-2016
Optreden van Jezus in Nazareth

10-01-2016
Dochtertje van Jaïrus
(Jongerendienst)


31-12-2015
De onvruchtbare vijgeboom
(Oudjaarsdag)


25-12-2015
Vrede op aarde?
(Eerste Kerstdag)


24-12-2015
De nacht van de hoop
(Kerstnachtdienst)


13-12-2015
Maria en Elisabeth
(Derde advent)


06-12-2015
Heilig Kind
(Tweede advent)


29-11-2015
Wees niet bang!
(Eerste advent)


22-11-2015
Valsheid tegenover oprechtheid
(Eeuwigheidszondag)


08-11-2015
Zondagsrust
(Dankuur voor gewas en arbeid)


01-11-2015
‘Hoe heet je?’
(Doopdienst)


11-10-2015
De rijke jongeman

04-10-2015
Mozes en Jezus
(Israëlzondag)


02-10-2015
En Jezus schreef in ’t zand
(Oecumenische Seniorenviering)


27-09-2015
Psalm 8

20-09-2015
Achab en Nabot
(Vredeszondag)


13-09-2015
De barmhartige Samaritaan
(Startzondag)


23-08-2015
Tien keer onafscheidelijk

16-08-2015
Effata! Ga open!




Zeisterweg 34, 3984 NL ODIJK

Ds. K.F. Visser (tel 030-8780698), email:
Mw. P. Beumer-de Gier (scriba), email:

disclaimer