Protestantse Gemeente Odijk


Pasen

Ds. K.F. Visser
16-04-2017

Lezing(en): Johannes 20: 1-12


Gemeente van Christus,

‘Vroeg op de eerste dag van de week, toen het nog donker was, kwam Maria bij het graf. Ze zag dat de steen van de opening van het graf was weggehaald’. En ze zet het op een lopen. Is ze geschrokken? Is ze ontdaan?
Is het die herkenbare mengeling van verdriet en boosheid, iets tussen wanhoop en machteloosheid in? Er klopt iets niet!

Inderdaad, soms kloppen gebeurtenissen niet. Vorige week, die aanslag in Stockholm. Een Nederlandse studente, die daar op dat moment is, stuurt een haastig appje naar haar moeder: ‘Ik ga hier nu weg. Bel later nog wel’.
Moeder ziet pas na een uur dat ze een reeks oproepen heeft gemist. Er klopt iets niet.

Hoe dikwijls horen wij niet van soortgelijke gebeurtenissen? Mensen staan op een vliegveld om hun familie op te halen, maar ze komen niet. Er klopt iets niet. Pas na uren dringen berichten door dat het vliegtuig uit de lucht geschoten is. Onschuldig slachtoffer geworden van een dwaze oorlog die anderen voeren.
En wat doe je dan? Dan sta je als aan de grond genageld. Of je vlucht weg. Je voelt je radeloos, in paniek of misschien wel als verdoofd. In je hoofd zoek je razendsnel naar een afdoende verklaring voor wat jou op dat moment overkomt. Komt het nog goed? Is het maar tijdelijk? Heb je iets gemist? Wie geeft verheldering? Wie zegt hoe het zit? Wie helpt je uit die boze droom?

Wat kun je doen? Je zoekt steun bij elkaar! Is dat het wat de meeste mensen doen? Je klampt de eerste de beste aan om jouw ontreddering mee te delen? Iemand moet ervan weten. Je kunt dit niet in je eentje dragen. Je zoekt steun, houvast. Alleen samen valt de verbijstering enigszins op te vangen. Je moet iets doen, en je zoekt medestanders, lotgenoten.

Daarom verschijnt er een bloemenzee na elke aanslag. Kaarsjes branden dag en nacht. Briefjes met de meest hartstochtelijke kreten: Waarom? Waarom jij? Mensen laten hun tranen vrijelijk lopen. Fotografen schieten onbeschaamde beelden van de meest aangrijpende momenten in het leven van getroffenen.
En wij zien die beelden, en we horen van de verwoesting die in mensenlevens is aangericht, en we zijn er verlegen mee of net zo ontdaan, pijnlijk getroffen, of boos. Het woelt oud verdriet omhoog. Alles van toen komt weer boven. Alsof tijd niet bestaat.

Zo loopt Maria bij het graf vandaan, terug naar Simon Petrus en Johannes: ‘Ze hebben de Heer uit het graf weggehaald en we weten niet waar ze Hem nu neergelegd hebben’. Zij en wij.
Als ik dat lees, denk ik dat er geen verschil zit tussen de wanhoop van toen, van Maria bij het graf en de wanhoop van mensen vandaag bij al die dingen die niet kloppen. Het gaat om de meest voor de hand liggende emoties van mensen. En dan is er behoefte aan duidelijkheid. Zij en wij.
Er is iets onverklaarbaars gebeurd. En ‘ze’ moeten wel met meer zijn, want één alleen kan zoiets toch niet doen. En zo beleeft Maria het ook. Hoewel zij alleen, maakt ze er ook meteen ‘we’ van: We weten van niks. Want wij, die bij elkaar horen, wij zullen het toch allemaal wel hetzelfde ervaren?
Maar Petrus en Johannes weten nog van niks. Maria gaat er zondermeer van uit dat haar schrik ook hun schrik zal zijn. Er moeten duidelijke partijen onderscheiden kunnen worden. Elke catastrofe is gebaad bij overzichtelijkheid.

Ik denk aan dat bericht van ruim een week geleden over die piloot die zijn toestel in de Franse Alpen liet neerstorten. Steeds was de verklaring dat hij depressief zou zijn geweest. De bewijzen waren toch duidelijk.
Maar de advocaat van de vereniging van nabestaanden heeft een onmogelijke opgave nu er toch nog een andere verklaring komt dan lange tijd duidelijk leek. Ze, dat collectief van de veroorzaker en zijn ouders en het medische dossier staan ineens weer lijnrecht tegenover het we van de getroffenen.

Ze hebben de Heer uit het graf weggehaald en we weten van niks.

Maar toch gaat het anders. Maria is van het graf weggevlucht. Petrus en Johannes stuiven er juist meteen op af. Ze zoeken bevestiging van wat Maria hen heeft verteld. Want pas alleen als je het met eigen ogen hebt gezien….

Daarom worden er vluchten georganiseerd voor nabestaanden, naar de Oekraïne en naar de Franse Alpen. Het stelt mensen in staat om zo dicht mogelijk te komen bij dat laatste moment van het leven van hun geliefden. Ze zoeken bevestiging.
En laat er vooral niets van de stoffelijke resten achterblijven in dat verre land. Dat is onverdraaglijk. Ze mogen niet verloren gaan. Ze mogen niet vergeten worden. Ze moeten voor altijd kunnen worden herdacht.

Daarom worden monumenten opgericht. Daarom komt er alsnog een nieuw monument voor de gedeporteerde Joden van Nederland. Nu met al hun namen erop! Want als niemand er meer van weet, als niemand meer hun namen lezen kan, dan zijn ze echt verdwenen, dan bestaan ze niet meer.

Ik herken dat in het Paasevangelie van Johannes. Maria hoort hoe haar naam wordt geroepen en dat brengt de ommekeer. ‘Maria!’ De schok die door haar heen gaat. Is dat nou de tuinman? Maar zo klinkt die stem niet. En ik ken die stem. Hoort ze wat ze wil horen? Ziet ze, zoals menig weduwe of weduwnaar haar gestorven geliefde in iedereen die ook maar een beetje op hem of haar lijkt. Ja, daar, o nee… Ze dekt de tafel nog altijd met twee borden. Hij hoort haar voetstap in het grind.

Maria! Daarmee begint de ommekeer in het evangelie. Letterlijk. Want zo nauwkeurig heeft Johannes het voor ons opgeschreven. Ze keerde zich om. Het staat er zelfs tweemaal. Eerst bij de stem van één van de engelen, en vervolgens nog een keer bij de stem van Jezus. Ze moet zich wel twee keer omdraaien vóór het tot haar doordringt.
Om maar te zeggen dat het geloof in de Opstanding geen normale zaak is, geen koud kunstje. Er komt nogal wat bij kijken, wil je het zien, wil je het horen. ‘Maria!’ ‘Raboeni!’

Wat zo aangrijpend is in dit evangelie, is dat de grote omslag in denken en doen en gevoel volgt als Maria haar naam hoort roepen.
Zo las ik het ooit bij dichter/dominee Willem Barnard. Hij kon dit ene vers, Johannes 20: 16, nooit lezen zonder ontroerd te raken. ‘Het is mij’, schreef hij, ‘het is mij nooit gelukt dat zestiende vers te lezen met vaste, ongebroken stem’.

Maria wordt erkent in wie ze is en wie ze is voor Hem. Er wordt verbinding gelegd.

En het noemen van haar naam is daarvan het begin en het beginsel. Zo kan Maria opstaan uit het graf van haar eigen verwarring en angst en huiver en schrik.

En hier, gemeente, begint het evangelie voor ons. Iemand roept haar naam en zij weet wie haar roept. Iemand roept jou! Weg uit de vervreemding. Zoals ooit Israël werd weggeroepen uit Egypte toen God Mozes bij name riep: ‘Ik heb de jammerklacht over hun onderdrukkers gehoord. Ik weet hoe zij lijden. Daarom ben Ik afgedaald om hen te bevrijden. En jij gaat dat doen!’.

De ommekeer komt niet als bij toverslag van bovenaf. Het begint van waaruit het komt. Vanuit de onderdrukking. Vanuit het duister. Vanuit de dood. Het is niet zomaar in een keer voorbij, alsof er nooit van echte nood sprake was. Alsof het er allemaal niet toe deed. Alsof er zondermeer een bladzij werd omgeslagen en al het vorige net zo goed niet geschreven had hoeven worden.
Pasen is een exodus. Een uittocht, een uitweg, uit de meest benarde situatie. Uit het graf staat Jezus op. En het nieuwe draagt er altijd nog de trekken van.

Als Thomas Jezus ontmoet na de Opstanding herkent hij Hem aan zijn wonden.

Als Maria haar Heer in de ogen kijkt… en misschien wel even het gevoel heeft dat alles weer normaal is, eind goed al goed, is het Jezus die haar daarvoor behoedt: ‘Houd me niet vast’, zegt Jezus. Doe niet of er niks is gebeurd. Het wordt nooit meer zoals het was.

Ja, de dood mag dan overwonnen zijn – het is Pasen – maar dat wil niet zeggen dat de dood voorgoed verdwenen is.

Pasen is geen holywoodfilm met een happy end. Het is niet zomaar een stijgende lijn, voortaan altijd feest, een onverstoorbaar gloria.
Geloven is geen doekje voor het bloeden: stil maar, wacht maar, alles wordt nieuw. Alsof er geen sprake is geweest van duisternis en dood.
De vrijheid kiest haar weg door de diepte van de zee. Het licht van Pasen komt voort uit de nacht. De graankorrel moet sterven voor het op kan staan.

Gemeente, ik wil het graag vergelijken met wat ik de laatste maanden zie in onze kerkdiensten. Het aantal kerkgangers van de laatste tijd stijgt. Tot mijn verwondering en ik geloof tot onze vreugde en dankbaarheid. En ik geloof dat dit niet komt, omdat het afhangt van wat een dominee hier doet of zegt, maar dat het voortkomt uit nood, de nood die we voelen en met elkaar willen delen, de nood van de wereld van vandaag. De grote vragen waarmee mensen rondlopen over de onrust in de wereld. En evengoed ook de zorgen, die mensen persoonlijk moeten doormaken, mensen die wij kennen. We voelen dat we elkaar nodig hebben.
Di t is het wat Pasen voor mij dit jaar wil zeggen: de vreugde breekt door de pijn heen, als een bloem door het asfalt. Zoals wij straks een narcis leggen op een graf.

Het is niet zomaar Pasen. Mensen tobben voort. Spanningen over de internationale verhoudingen nemen toe, maar niet minder drukken ziekte of eenzaamheid of angst zwaar op mensen om ons heen of op onszelf.

Ja, wij geloven in Pasen. We geloven in de Opstanding van onze Heer, we mogen geloven in eeuwig leven, voor onszelf, ‘de opstanding des vleses’, maar we kunnen er niet luchtig over spreken. Zelfs als de hemel het happy end mag zijn voor wie gelooft, blijven de nabestaanden treuren om de lege plaats die achterblijft.

Daarom is die tekst ook aangepast, van dat lied dat we aan het eind zullen zingen, één van de bekendste en meest geliefde Paasliederen: ‘U zij de glorie’. Het zal u in de afgelopen jaren, dat het nieuwe Liedboek bestaat, al wel opgevallen zijn. De tekst is aangepast.
Vroeger zongen we: ‘Niets heb ik te vrezen in leven en dood…’. De hele tekst ademde iets onverstoorbaars, iets stoers: ‘Zou ik nog vrezen, nu Hij eeuwig leeft….’.

Ja, we geloven in Pasen. We mogen ons bewaard weten in de handen van God, die ons door de dood heen wil halen, want Christus was de eersteling van velen, maar we hebben ook te maken met ons eigen levensgevoel. Benaderen wij ons geloof misschien tegenwoordig toch liever met vragen, dan met stellig antwoorden? Liever wat minder stoer. We weten immers hoezeer de dood nog niet verslagen is en slachtoffers maakt.

Vragenderwijs geloven. Dat hoor ik in de aangepaste tekst. Het geloof in Pasen helpt ons eerder aan een gebed:

Moge nieuwe vrede dalen
waar geen hoop meer is.

Geef ons dan te leven
in het nieuwe licht,
wil het woord ons geven
dat hier vrede sticht.

Pasen is een exodus. Een uittocht. Het komt op uit het duister van de angst en de dood. Het is er niet als bij toverslag. Je moet je wel -als Maria- twee keer omdraaien, wil je het zien.

Wat is de opstanding van Jezus? Een baken in zee!

Wat is de opstanding van Christus? Een vuurtoren zien, al ben je er dan nog niet. In het zicht van de haven kan nog zoveel gebeuren, kan nog zoveel misgaan.

Al kunnen wij dat baken niet missen, al hebben we dringend behoefte om die vuurtoren te blijven zien. We willen op weg zijn naar dat licht, dat ons redding brengt.

Daarom zingen wij:
Alle menslijk lijden hebt Gij, Christus, ondergaan
om ons te bevrijden tot een nieuw bestaan.

Amen.

Overzicht preken

02-09-2018
Helder zicht

26-08-2018
Mee-eters

19-08-2018
Genezing doofstomme

08-07-2018
Jona 4

01-07-2018
Jona 2 en 3

24-06-2018
Jona 1

03-06-2018
Mensen boven regels

27-05-2018
Zondag Trinitatis

20-05-2018
Pinksteren

13-05-2018
Wezenzondag

10-05-2018
Hemelvaartsdag

22-04-2018
De goede herder

15-04-2018
Petrus

01-04-2018
Paaspreek
(Pasen)


25-03-2018
Een koning zonder troon
(Palmzondag)


18-03-2018
De graankorrel

11-03-2018
Delen
(Oecumenische dienst Veertigdagentijd)


18-02-2018
Verzoeking in de Woestijn

11-02-2018
Eenzaam, tweezaam

28-01-2018
Van een leer word je nog geen leerling

14-01-2018
Bruiloft in Kana

31-12-2017
Oudejaarsdienst

25-12-2017
Kerstmorgen
(Eerste Kerstdag)


24-12-2017
Kerstnacht
(Kerstnachtdienst)


17-12-2017
Woestijnroos
(Derde advent)


10-12-2017
Jesaja's vredesvisioen
(Tweede advent)


03-12-2017
Voorbereiden op Kerst
(Eerste advent)


26-11-2017
Houdt uw lamp brandende
(Eeuwigheidszondag)


12-11-2017
Kinderen van het licht

05-11-2017
Dankdag

29-10-2017
Een vaste burcht is onze God

08-10-2017
Jaloezie
(Jeugddienst)


01-10-2017
Israëlzondag

24-09-2017
Zorgen moet je doen niet maken

17-09-2017
Vredeszondag
(Oecumenische dienst)


10-09-2017
Zacheüs
(Startzondag)


27-08-2017
De farizeeër en de tollenaar

20-08-2017
Waarom zou ik naar de kerk gaan?

13-08-2017
Denken over danken

02-07-2017
Het verloren muntje

18-06-2017
Rijke man en arme Lazarus

28-05-2017
Ruth 4

21-05-2017
Ruth 3

14-05-2017
Ruth 2

07-05-2017
Ruth 1

16-04-2017
Pasen

09-04-2017
Palmzondag

26-03-2017
Genezing blinde

12-03-2017
Verheerlijking op de berg

05-02-2017
Zout en licht

29-01-2017
Zaligsprekingen

15-01-2017
Oecumene
(Oecumenische dienst)


08-01-2017
Wijzen uit het Oosten

30-12-2016
Oudejaarspreek
(Oudjaarsdienst)


25-12-2016
Kerstmorgen
(Eerste Kerstdag)


24-12-2016
Kerstnacht
(Kerstnachtdienst)


11-12-2016
Derde zondag van Advent
(Derde advent)


27-11-2016
Eerste zondag van Advent
(Eerste advent)


20-11-2016
De namen op de zuil
(Eeuwigheidszondag)


13-11-2016
Johannes de Doper

06-11-2016
Jona
(Jongerendienst)


02-10-2016
Israëlzondag

25-09-2016
Bethel

11-09-2016
Deel je leven
(Startzondag)


04-09-2016
Waar je mee omgaat...

21-08-2016
Zorg dat je d’r bijkomt!

14-08-2016
Psalm 5: een psalm in oorlogstijd

03-07-2016
Zorgeloos leven?

26-06-2016
De esculaap

19-06-2016
Bloeiend leiderschap

12-06-2016
Tussen angst en vertrouwen

29-05-2016
God in de wolken

22-05-2016
Vervolgde Christenen

15-05-2016
De Geest
(Pinksteren)


24-04-2016
Esther 5, 6 en 7

17-04-2016
Esther 3 en 4

10-04-2016
Esther 1 en 2

27-03-2016
Eerst geloven, dan zien!
(Eerste Paasdag)


20-03-2016
Het nieuwe verbond
(Palmzondag)


13-03-2016
Jezus, de Hoeksteen
(Oecumenische dienst)


06-03-2016
Een vader had twee zonden
(Vierde zondag veertigdagentijd)


14-02-2016
De bruggenbouwer
(Eerste zondag veertigdagentijd)


07-02-2016
Mensen vangen

31-01-2016
Optreden van Jezus in Nazareth

10-01-2016
Dochtertje van Jaïrus
(Jongerendienst)


31-12-2015
De onvruchtbare vijgeboom
(Oudjaarsdag)


25-12-2015
Vrede op aarde?
(Eerste Kerstdag)


24-12-2015
De nacht van de hoop
(Kerstnachtdienst)


13-12-2015
Maria en Elisabeth
(Derde advent)


06-12-2015
Heilig Kind
(Tweede advent)


29-11-2015
Wees niet bang!
(Eerste advent)


22-11-2015
Valsheid tegenover oprechtheid
(Eeuwigheidszondag)


08-11-2015
Zondagsrust
(Dankuur voor gewas en arbeid)


01-11-2015
‘Hoe heet je?’
(Doopdienst)


11-10-2015
De rijke jongeman

04-10-2015
Mozes en Jezus
(Israëlzondag)


02-10-2015
En Jezus schreef in ’t zand
(Oecumenische Seniorenviering)


27-09-2015
Psalm 8

20-09-2015
Achab en Nabot
(Vredeszondag)


13-09-2015
De barmhartige Samaritaan
(Startzondag)


23-08-2015
Tien keer onafscheidelijk

16-08-2015
Effata! Ga open!




Zeisterweg 34, 3984 NL ODIJK

Ds. K.F. Visser (tel 030-8780698), email:
Mw. P. Beumer-de Gier (scriba), email:

disclaimer