Protestantse Gemeente Odijk


Denken over danken

Ds. K.F. Visser
13-08-2017

Lezing(en): Lucas 17:11-19


Gemeente van Christus,

U kent die meest bekende Samaritaan, de barmhartige Samaritaan. Hij doet wat van de priester en de leviet mocht worden verwacht: de gewonde man helpen. Vanmorgen gaat het over die andere Samaritaan, de dankbare Samaritaan. Die is net wat minder bekend worden dan zijn barmhartige Bijbelgenoot, maar daarom voor ons niet minder uitdagend.

Want hoe zit het met onze dankbaarheid? Wat is er eenvoudiger om even je hand op te steken als iemand jou voorrang heeft verleend bij die wegversmalling. Toch weten we dat lang niet iedereen dat gewoon doet. Even dankjewel zeggen, omdat iemand dat papiertje opraapt dat je per ongeluk liet vallen, en weer aan je teruggeeft. Danken komt onze menselijke verhoudingen ten goede. Of omgekeerd, waar niet meer gedankt wordt, wordt het leven onleefbaar, hard.

Danken en denken, het verschilt maar één letter. Maar wie veel aan iemand te danken heeft, die denkt ook veel aan die persoon. het schept een band, zonder dat die ergens toe verplicht. want dank kun je niet eisen, niet vorderen, niet verplicht stellen. Danken gaat om spontaniteit. Danken is de olie die goede verhoudingen smeert en soepel houdt. Danken siert een mens, danken siert het leven.

Wat mooi als je van tijd tot tijd in je geloof kunt zeggen: Dank U, God! Dank U voor deze nieuwe morgen. Dank U voor mijn vrienden! Dank dat ik met al mijn zorgen bij U komen mag. Dank U voor de zon… en nou ja vooruit, soms ook voor de regen. Dank U zeggen, dat hoeft toch niet zo moeilijk te zijn?

Lucas vertelt een verhaal waarin de lezer een spiegel krijgt voorgehouden. Hoe ziet mijn dankbaarheid eruit? Beschouw ik het als vanzelfsprekend, de goede dingen die op mijn pad komen, of zie ik er het goede van God in en kan ik mijn handen vouwen en zachtjes zeggen: Here God, dank U wel!

Het verhaal begint bij het symbolische aantal van tien mensen. 10 verminkte mannen. 10 mensen die noodgedwongen bij elkaar zijn gezet in hun lepradorp, en ze moeten het er met elkaar zien uit te houden, ook al zijn er best wel verschillen. Een van de tien is een gehate buitenlander, een vijand van het oude Godsvolk. In hun ziekte moeten blijkbaar de verschillen maar wegvallen. Ze delen eenzelfde lot.

Maar het gaat om die 10. Dat is het minimale aantal mensen dat naar Joods begrip een synagoge kan starten, een ‘minjan’ op z’n Hebreeuws. 10 dat is de basis, het vertrekpunt, de start, het principe voor een hele nieuwe wereld. 10 mensen vormen de oergemeente.
Zoals de 10 geboden fundamenteel zijn voor een goede samenleving, zo zijn deze tien de basis voor de gemeente van God.

Maar alle tien zijn ze ziek. Dramatisch ziek. Tien mensen komen Jezus tegemoet en ze blijven op een afstand staan. Is het soms de verbeelding van een zieke wereld. Een wereld die op afstand blijft. Ziek als ze is. En als er niks gebeurt, komt er niks terecht van de bedoelingen van God met deze wereld.

Wat opvalt in de beschrijving van Lucas is dat deze oergemeente gemengd van samenstelling is. De tien mannen vormen geen homogene groep; de oergemeente van Lucas bestaat uit Joden en Samaritanen, Joden en heidenchristenen en dat dan in een verhouding van negen staat tot één. En dat is niet zomaar een aardige vondst van Lucas, dit is de boodschap zelf.

Er was al eerder in het Lucasevangelie zo’n gemengd gezelschap. U weet wel, in die gelijkenis waar die man langs de kant van de weg lag, overvallen door rovers en waar eerst een priester langsloopt en dan een Leviet en tenslotte een Samaritaan. En dat het uitgerekend de Samaritaan is die hulp verleent. Hij bleek de barmhartige te zijn.

In de bonte kring van Godzoekers is het de buitenstaander, die het begrepen heeft. Die doet wat niemand van hem zou verwachten. Die de anderen juist het schaamrood op de kaken brengt. Die de anderen voorhoudt met zijn gedrag wat medemenselijkheid is.

Lucas heeft een zwak voor Samaritanen. Lucas wil zeggen: Zij hebben het begrepen! Waar je mocht verwachten dat de mensen die van oudsher dicht in de buurt van Gods bedoelingen leefden, zouden doen wat er van hen verwacht mocht worden, laten die het afweten. De buitenstaander, de vreemdeling, de verloren zoon, die vindt de weg naar Gods hart.

Maar, gemeente, als dit de boodschap is van de gelijkenis van de Barmhartige Samaritaan, wat voegt Lucas dan met dit evangelie over die tien mannen toe? Dit is het verschil: Bij de barmhartige Samaritaan ging het om de naaste. Hier gaat het om de ware verhouding tot God.

10. Tien mannen. Beeld van alle mensen van de wereld, de oergemeente, het zaad waaruit de nieuwe wereld van God zou kunnen groeien. En Jezus ontmoet deze tien terwijl Hij onderweg is, op weg naar Jeruzalem, op de grens tussen Galilea en Samaria, in Niemandsland, dus in de wijde wereld. Daar komt Hij ze tegen. En het is een zieke wereld, die Hij ontmoet. Onrein, getekend, verminkt. Roepend om ontferming. Het is het beeld voor de wereld waarin aanhoudend geroepen wordt om ontferming, om verlossing. Heb medelijden met ons! Kyrie Eleison!
Het is het kyrie van de kerk van alle tijden en plaatsen, de kerk die plaatsvervangend voor de wereld roept tot God om ontferming. Aldoor wordt het geroepen. En wij roepen het nog steeds, want de wereld is ziek, kapot, vervuild, onrustig, verziekt. Een onreine wereld, een zondige wereld.
‘Jezus, Meester, heb medelijden met ons!’ Dat roepen deze tien en ze halen ons de woorden uit de mond. Wat anders kun je roepen als de nood het hoogst is? Altijd weer hebben mensen in hun nood leren bidden. Iemand moet er toch van weten! Hij, God, Hij moet het toch horen!

Maar dan? Als de redding nabij is? Als ons de weg gewezen wordt naar de tempel? Als we doen wat Jezus van ons vraagt, als we onderweg al ontdekken dat het ons goed doet, dat we er beter van worden, dat we weten waar onze bestemming ligt? Wat dan?

De tien knappen zienderogen op, nog voor ze zich bij de priester hebben gemeld voelen ze zich beter, genezen! De gemeente heeft alle reden om dankbaar te zijn, om te zingen en te juichen zelfs. En toch, helaas, vallen negen terug in hun oude bestaan. Hoe kan dat toch? Ze hebben hun Kyrie uitgeroepen. En ze lieten het daarbij! Negen van de tien. Waar zijn die andere negen geluksvogels gebleven? Wat heeft het met ze gedaan? Eén kwam erop terug. Eén trok de consequentie. Eén deed er wat mee. Eer bewijzen aan God!
Tien zongen het Kyrie. Eén zong ook het gloria! Eén bracht zijn dank over, viel aan de voeten van Jezus. En die ene was een Samaritaan!

Jezus stelt de onvermijdelijke vraag: Waar zijn de negen anderen? Het klinkt haast even moedeloos en teleurgesteld als een dominee die tegen zijn kleiner geworden gemeente zegt: Waar zijn de anderen? Waar zijn ze gebleven? Hij moet dat natuurlijk niet vragen aan de mensen die er nog zijn, maar hij kan het niet laten.
En ja, natuurlijk moet zo’n dominee en zo’n gemeente zich afvragen wat zij hadden kunnen doen of moeten doen om de kerk in stand te houden. Maar wat ze niet moet vergeten is om samen te blijven danken! Ze mogen niet bij het gebed om ontferming blijven. Er is altijd reden om ook te danken, om het gloria te zingen.

Gemeente, de vraag is daarom van belang. De vraag aan onszelf. Wat doen wij met onze dankbaarheid? Doen wij iets dienstbaars met onze dankbaarheid?

Een mens die dankt, denkt aan een ander.
Een mens die dankt, kijkt verder.
Een mens die dankt, legt verbindingen.
Danken is een vorm van aandachtig leven.
Je leeft maar niet gewoon door, zoals die 9 uit het evangelie.
Je laat merken dat het wat met je doet.
Je komt erop terug. Je gaat er wat mee doen.
Omdat het je goed doet, spoort het je aan zelf ook goed te doen.
Misschien wil je zelfs wel in overweging nemen om ouderling te worden in onze kerk, want die hebben we hard nodig!

Jezus zegt tegen die ene man, die terugkomt om God eer te bewijzen: Uw geloof heeft u behouden.

Ja, want zijn geloof is verschoven. Het is niet gebleven bij de consumptie, bij het ontvangen alleen, bij de genezing die hij mocht ervaren. Het heeft hem zo geraakt, dat hij er echt verder mee wil . Hij laat het er niet bij. Hij wil iets doen met zijn dankbaarheid. Het zet hem in beweging. Het maakt hem dienstbaar. Hij toont zijn bereidheid om zijn genezing niet zomaar voor zichzelf te houden, maar zijn dankbaarheid te uiten. Het verbaast mij dan ook niet dat direct na dit verhaal van Lucas de vraag wordt gesteld naar het hoe en wanneer van het Koninkrijk van God. Waarop Jezus zegt: het Koninkrijk van God is midden onder u!

Danken is een grenspaal in de grond slaan. Tot hiertoe heeft de Heer mij geholpen! Maar nu ga ik ook met Hem verder, met Hem en met de mensen die God mij op mijn weg brengt.

Amen.

Overzicht preken

14-10-2018
'Laat de kinderen tot mij komen'
(Doopviering)


07-10-2018
Trouw

30-09-2018
Voor alle mensen van goede wil

23-09-2018
Omzien naar elkaar
(Gemeentezondag)


02-09-2018
Helder zicht

26-08-2018
Mee-eters

19-08-2018
Genezing doofstomme

08-07-2018
Jona 4

01-07-2018
Jona 2 en 3

24-06-2018
Jona 1

03-06-2018
Mensen boven regels

27-05-2018
Zondag Trinitatis

20-05-2018
Pinksteren

13-05-2018
Wezenzondag

10-05-2018
Hemelvaartsdag

22-04-2018
De goede herder

15-04-2018
Petrus

01-04-2018
Paaspreek
(Pasen)


25-03-2018
Een koning zonder troon
(Palmzondag)


18-03-2018
De graankorrel

11-03-2018
Delen
(Oecumenische dienst Veertigdagentijd)


18-02-2018
Verzoeking in de Woestijn

11-02-2018
Eenzaam, tweezaam

28-01-2018
Van een leer word je nog geen leerling

14-01-2018
Bruiloft in Kana

31-12-2017
Oudejaarsdienst

25-12-2017
Kerstmorgen
(Eerste Kerstdag)


24-12-2017
Kerstnacht
(Kerstnachtdienst)


17-12-2017
Woestijnroos
(Derde advent)


10-12-2017
Jesaja's vredesvisioen
(Tweede advent)


03-12-2017
Voorbereiden op Kerst
(Eerste advent)


26-11-2017
Houdt uw lamp brandende
(Eeuwigheidszondag)


12-11-2017
Kinderen van het licht

05-11-2017
Dankdag

29-10-2017
Een vaste burcht is onze God

08-10-2017
Jaloezie
(Jeugddienst)


01-10-2017
Israëlzondag

24-09-2017
Zorgen moet je doen niet maken

17-09-2017
Vredeszondag
(Oecumenische dienst)


10-09-2017
Zacheüs
(Startzondag)


27-08-2017
De farizeeër en de tollenaar

20-08-2017
Waarom zou ik naar de kerk gaan?

13-08-2017
Denken over danken

02-07-2017
Het verloren muntje

18-06-2017
Rijke man en arme Lazarus

28-05-2017
Ruth 4

21-05-2017
Ruth 3

14-05-2017
Ruth 2

07-05-2017
Ruth 1

16-04-2017
Pasen

09-04-2017
Palmzondag

26-03-2017
Genezing blinde

12-03-2017
Verheerlijking op de berg

05-02-2017
Zout en licht

29-01-2017
Zaligsprekingen

15-01-2017
Oecumene
(Oecumenische dienst)


08-01-2017
Wijzen uit het Oosten

30-12-2016
Oudejaarspreek
(Oudjaarsdienst)


25-12-2016
Kerstmorgen
(Eerste Kerstdag)


24-12-2016
Kerstnacht
(Kerstnachtdienst)


11-12-2016
Derde zondag van Advent
(Derde advent)


27-11-2016
Eerste zondag van Advent
(Eerste advent)


20-11-2016
De namen op de zuil
(Eeuwigheidszondag)


13-11-2016
Johannes de Doper

06-11-2016
Jona
(Jongerendienst)


02-10-2016
Israëlzondag

25-09-2016
Bethel

11-09-2016
Deel je leven
(Startzondag)


04-09-2016
Waar je mee omgaat...

21-08-2016
Zorg dat je d’r bijkomt!

14-08-2016
Psalm 5: een psalm in oorlogstijd

03-07-2016
Zorgeloos leven?

26-06-2016
De esculaap

19-06-2016
Bloeiend leiderschap

12-06-2016
Tussen angst en vertrouwen

29-05-2016
God in de wolken

22-05-2016
Vervolgde Christenen

15-05-2016
De Geest
(Pinksteren)


24-04-2016
Esther 5, 6 en 7

17-04-2016
Esther 3 en 4

10-04-2016
Esther 1 en 2

27-03-2016
Eerst geloven, dan zien!
(Eerste Paasdag)


20-03-2016
Het nieuwe verbond
(Palmzondag)


13-03-2016
Jezus, de Hoeksteen
(Oecumenische dienst)


06-03-2016
Een vader had twee zonden
(Vierde zondag veertigdagentijd)


14-02-2016
De bruggenbouwer
(Eerste zondag veertigdagentijd)


07-02-2016
Mensen vangen

31-01-2016
Optreden van Jezus in Nazareth

10-01-2016
Dochtertje van Jaïrus
(Jongerendienst)


31-12-2015
De onvruchtbare vijgeboom
(Oudjaarsdag)


25-12-2015
Vrede op aarde?
(Eerste Kerstdag)


24-12-2015
De nacht van de hoop
(Kerstnachtdienst)


13-12-2015
Maria en Elisabeth
(Derde advent)


06-12-2015
Heilig Kind
(Tweede advent)


29-11-2015
Wees niet bang!
(Eerste advent)


22-11-2015
Valsheid tegenover oprechtheid
(Eeuwigheidszondag)


08-11-2015
Zondagsrust
(Dankuur voor gewas en arbeid)


01-11-2015
‘Hoe heet je?’
(Doopdienst)


11-10-2015
De rijke jongeman

04-10-2015
Mozes en Jezus
(Israëlzondag)


02-10-2015
En Jezus schreef in ’t zand
(Oecumenische Seniorenviering)


27-09-2015
Psalm 8

20-09-2015
Achab en Nabot
(Vredeszondag)


13-09-2015
De barmhartige Samaritaan
(Startzondag)


23-08-2015
Tien keer onafscheidelijk

16-08-2015
Effata! Ga open!




Zeisterweg 34, 3984 NL ODIJK

Ds. K.F. Visser (tel 030-8780698), email:
Dhr. J. van den Heuvel (scriba), email:

disclaimer | privacyverklaring