Protestantse Gemeente Odijk


Genezing blinde

Ds. K.F. Visser
26-03-2017

Lezing(en): Johannes 9


Gemeente van Christus,

Het gaat over zien. Het gaat over kijken, over ogen, over blindheid en een heldere blik. Over inzicht gaat het. En ‘je gaat het pas zien, als je het door hebt’, zoals Johan Cruijff ooit zei. Over de genezing van een blinde als teken van werkelijke opheldering: Jezus zien als Licht voor de wereld, als Messias.
En dan gaat het in wezen niet eens over die blinde man, die genezen wordt. Dan gaat het over ons! Dit evangelie houdt ons de spiegel voor. We kijken naar onszelf. In de hoop dat we uiteindelijk het goede gaan zien, het licht, Paaslicht.

Gemeente, waar ik het meest van opkijk, is de opening van dit evangelie. Over die man die op de theologische snijtafel wordt gelegd. Het gekonkel over die blinde man. De praatjes die de ronde moeten hebben gedaan.
Wat zou jij denken? Is hij nou zo ’n zondaar? Waren het zijn ouders? Viel de appel niet ver van de boom? Het staat er toch!, zeiden ze, met een beroep op de wet: dat God het kwaad bezoekt tot in het derde en vierde geslacht. Erfzonde, zie je wel, het bestaat echt!

Ja, ze zien zichzelf als het vrome volk, nota bene de leerlingen van Jezus! Maar de enige die werkelijk ziet, is Jezus. Het staat er zo eenvoudig, je zou er bijna nog overheen lezen, maar het begint er zelfs mee: In het voorbijgaan … iedereen liep gewoon straal langs de arme blinde man heen - zag Jezus hem! ‘Meer oog voor jou’, dat is wat Jezus met zijn hele wezen ten opzichte van deze man uitdrukt.

Gemeente, ik houd van dit evangelie, al stelt het me ook voor vragen. Dit evangelie lost voor mij een ondoorzichtig probleem op, maar het laat me ook met vragen achter, of moet ik zeggen: met een oproep?
Het zet een streep door al het gekonkel, en het wijst een weg naar de toekomst, die nog duister is en raadselachtig en vreemd en die onzeker maakt.

De blinde man. In het Jeruzalem van de eerste eeuw zijn zieken en gehandicapten vooral op straat te vinden. Daar likken de honden hun wonden, zoals we weten uit het evangelie over de arme Lazarus. De maatschappelijke onderkant wordt niet verzorgd, maar aan hun lot overgelaten. Sociale voorzieningen zijn er niet. Wie chronisch ziek is, komt ten laste van de familie, als die al wat overheeft voor hun zieke broeder of zuster. Het enige alternatief is bedelen.
Wij in onze tijd kunnen niet genoeg het belang onderstrepen van goede zorg. En goede zorg gaat erover dat iemand, die ziek of gehandicapt is, in staat is of in staat wordt gesteld om zelf iemand te zijn, om het eigen leven zo te kunnen inrichten dat er ook van zinvol leven sprake is.

Toen was dat niet vanzelfsprekend. De blinde man zit langs kant van de weg. Hij is een zielig geval. Hij is een gespreksonderwerp. Hij is voer voor theologen. Voor alle kijkers en praters. Voor al die mensen die denken of zeggen: Waar rook is, is vuur. Of voor al die mensen die er al of niet heimelijk van overtuigd zijn, dat een handicap iets zegt over zijn manier van leven of dat van zijn ouders, over de zonde van hem of van zijn ouders. ‘Eigen schuld, dikke bult’.

Heel normaal om in die tijd die link te leggen. Zelfs Jezus doet dat menigmaal, als Hij na een genezing tegen een man of een vrouw zegt: Ga heen, zondig niet meer. Hier gaat het nog allemaal een flinke stap verder. Niks overkomt een mens toch zomaar? Er moet een verband zijn tussen lijden en God. Kan niet anders. Er was ook niks anders. Er bestond geen gezondheidszorg. Er was geen kennis van ziektebeelden. Geen therapie of medicijn anders dan werkelijke aandacht… en de eenvoudige middelen die de natuur te bieden had.
Zo voor de hand liggend is het om een directe verbinding te leggen tussen God en wat iemand aan narigheid overkomt. Zonde. Dat moet het wel zijn. Een straf van God. Of het is voorbeschikt. Of zo’n zinnetje als: Wie God liefheeft, neemt Hij jong tot zich. Van die overtuigingen die de gaten moeten opvullen. Wat onverklaarbaar is, moet wel van God komen. Hij zal het wel verdiend hebben!
En ja, ongetwijfeld is het er soms ook, ook in onze tijd, zo’n verband tussen schuld of schuldgevoel, angst, een veel te grote maatschappelijke druk, psychische klachten enerzijds en lichamelijke kwalen anderzijds. Daar kunnen veel mensen van mee te praten. Slechte leefgewoontes kunnen leiden tot ziektes. En ook kinderen kunnen het slachtoffer worden van de spanningen die zich in het leven van hun ouders voordoen. Ze kunnen het aan den lijve ondervinden.

Ik heb me afgevraagd, gemeente, zou ik toen in die tijd ook meegedaan hebben met wat men zei over die blinde man? Vast wel. Er moet een logisch verband bestaan. Als ik niet beter zou weten, zou ik toch ook kunnen zeggen: Iemand overkomt een ziekte of een handicap toch niet voor niks?
Zou ik meegeroepen hebben? Zou ik een aalmoes hebben gegeven, om mijn geweten te sussen? Om aan God te laten zien dat ik aan de goede kant van de streep sta?

Kijk wat de discipelen hier doen, is de zaak omdraaien. Ze suggereren een direct verband tussen zonde en ziekte. En God zou dat verband gelegd hebben. Op de een of andere manier moet God de blindheid van deze man bedoeld hebben. En zit dat soms ook toch nog diep in ons?

Er dreigt op dit moment een onvoorstelbare grote ramp in delen van de hoorn van Afrika, hongersnood. 20 Miljoen mensen wordt getroffen. En nu al sterven kinderen van de honger. En ik ben er van onder de indruk. En ik kan doen wat ik kan. En toch ergens kruipt er ook zo’n stemmetje in mij naar boven, die zegt: Tja, je zult maar in zo’n land wonen met een onbetrouwbare regering met strijdende partijen als Boko Haram, die het maar niet voor elkaar krijgt om voor hun bevolking te zorgen; met voorraden voor tijden van droogte. En ja, toch ook wel echte pech dat zij nou uitgerekend in zo’n droog, verschroeid land wonen. Het zal toch niet zo zijn dat zij het slachtoffer zijn van de klimaatverandering, die vooral door ons rijke landen wordt veroorzaakt?
Voelt U, voor ik het in de gaten heb, zeg ik: eigen schuld, dikke bult.

Of dichter bij huis. Ik probeer me voor te stellen dat er heel wat mensen zijn, die gevoelig zijn voor simpele en tegelijk radicale oplossingen voor de terreur in ons deel van de wereld. Deze week weer in Londen. Zie je wel, we hadden ze nooit binnen moeten laten. Iedereen het land uit met kwalijke bedoelingen! Zie je wel, er is een direct verband tussen schuld en aanslagen. Alsof het kwaad niet in ieder mens zit.

De blinde man. Hij is blind, maar hij is niet doof en achterlijk. Hij heeft allang gehoord hoe er over hem wordt gedacht en gesproken. En het meest indrukwekkende van dit evangelie, vind ik, is de boosheid van Jezus over wat mensen zomaar zeggen en denken over deze blinde man. Je proeft woede in Zijn reactie. Goudeerlijke woede. Heeft hij zelf gezondigd of zijn ouders?, meesmuilen zijn leerlingen. Jezus reageert fel: Hij niet en zijn ouders ook niet. Stop daarmee!Maak het niet nog erger. Kijk nou eens echt naar deze man! Keer je niet zo makkelijk van hem af. Maak geen geval van hem. Alleen maar goed voor een theologisch dispuut over de erfzonde. Heb nou ‘es werkelijk oog voor hem!

Ik vind het werkelijk een zegen dat ik dit in het evangelie lees. Houd op om zo voorbij te zien aan de mens om wie het gaat. Vlucht niet in al te gemakkelijke standpunten en visies. Kijk naar deze mens!
Jezus maakt mij ervan bewust dat ik niet op iemand moet neerkijken, vanuit een veilige hoogte, maar dat ik iemand moet willen aankijken, echt moet gaan zien. In de reactie van Jezus gaat het Hem niet om de oplossing van een theoretische, theologische vraag, maar om de verlossing van deze concrete mens.

Jezus lost hier niet het probleem op over het lijden van onschuldigen. Die vraag wordt door Jezus terzijde geschoven. Hij geeft geen verklaring. We zullen het erin moeten uithouden. Maar Jezus komt wel met een andere bedoeling namens God. En die bedoeling is lastiger, vind ik. Jezus zegt:
‘De werken van God moet in hem openbaar worden’. Wat is dat? Heeft het lijden dan toch een bedoeling, of een zin? Wat wil Jezus zeggen: de werken van God moeten in hem aan het licht komen?. Wat is dan het werk van God?
Jezus vult aan: ‘Zolang het dag is, moeten we het werk doen van Hem, die Mij gezonden heeft; straks komt de nacht en dan kan niemand iets doen. Zolang Ik in de wereld ben, ben Ik het licht voor de wereld.’
Het werk van God, dat gaat over licht brengen, hoop, verlossing, dat gaat over het Koninkrijk van God. Dat is het werk van God. Dat deze wereld voorgoed bevrijd zal worden van lijden, schuld en dood. En dat kan blijkbaar alleen als we achter dat licht aangaan, het licht dat Jezus Christus is.

We moeten doen wat we kunnen, zolang het dag is, om nood te verlichten, om toekomst te brengen. Dat heeft zin, dat geeft het leven zin. Want er komt een tijd, dan zien we het niet meer zitten. Dan wordt alles duider. Dan komt de nacht. Ongetwijfeld doelt Jezus hier in het evangelie op zijn eigen lijden en sterven, de duisternis van Golgotha.
Er komt een tijd dat we het niet zien. Dan zijn we zelf net zo blind als deze man in het evangelie is.

En, gemeente, dat herken ik. En u vast ook wel. Dat wij HET niet zien, de werken van God. Dat hopen we, daar verlangen we naar. En af en toe in kleine, korte, gelukkige momenten in ons leven, dan zien we even iets van een glimlach van God. Dan breekt er iets van dat licht door. Maar er zijn toch ook hele tijden waarin we het kwijt zijn, waarin ons zicht wordt verduisterd. Waarin we ons afvragen of God er überhaupt wel is. Wij zien het lang niet altijd. Stekeblind voor de doorbaak van het Koninkrijk.

Jezus zegt: Je moet je laten opnemen in het werken van God, in dat proces, in die beweging, meegaan in dat diepe vertrouwen dat als we Jezus volgen, we zullen uitkomen bij dat eeuwige licht. En zit daar nou net voor ons de moeite? Onze reserve? Dat we ons inhouden? Dat we ’t maar moeilijk geloven?

Jezus maakt met speeksel wat aarde nat en strijkt dat op de ogen van de blinde en zegt tegen hem: Ga naar het badhuis van Siloam en was je daar.
Jezus zendt hem uit naar Siloam, dat ‘gezondene’ betekent. Dat kan geen toeval zijn.

Gemeente, wij zijn nog altijd – als gemeente en als gelovig mens - we zijn aldoor onderweg naar Siloam. En we moeten het doen met wat er tegen ons gezegd is.

Jezus smeert eenvoudig wat modder op z’n ogen, en zegt: Ga je maar wassen in Siloam. Hoe moet die blinde zich gevoeld hebben? Kon hij geloof hechten aan dat woord van Jezus? Had hij het vertrouwen dat het dan goed zou komen? Hij moest enkel afgaan op het woord van Jezus. Hij had nog helemaal niks gezien!

Zo zijn wij er ook nog altijd aan toe. Dat we het moeten doen met ons geloof, met dat vertouwen, met het woord van Jezus. Wij hebben niet anders dan Zijn woord. Daar moeten wij het mee doen.
En aan ons is het om dat woord te vertrouwen. Dat dan onze ogen zullen opengaan. Dat we het dan zien.
Gemeente zijn is gezondene zijn; wij zijn aldoor onderweg naar Siloam.
Jezus wil ‘meer oog voor jou’ en je zult het ermee moeten doen dat Hij dat wil en dat je daar zelf voor in beweging moet komen.

Dat wil zeggen, als we dit tot ons laten doordringen, dan is de vanzelfsprekendheid voorbij.
Wie zich committeert, wie deze verbinding wil geloven – dat blindheid verdwijnt waar Jezus verschijnt – die kan niet anders dan mee willen doen in die beweging van God, om de werken van God aan het licht te brengen. Met andere woorden: kerk-zijn is geen hobby voor de zondagmorgen, wekelijks uitje met hopelijk wat mooie liederen. Het komt dus echt dichtbij. Willen wij onze manier van kerk zijn, kunnen voortzetten, dan zullen we een beroep op elkaar blijven doen om ook taken op ons te nemen. Het kan niet allemaal voor ons gedaan worden. We zijn er – als het goed- zelf in betrokken.
Wij zijn aldoor onderweg naar Siloam.

Gemeente, tot zegen van onszelf, mag ik u tenslotte niet nog één ding onthouden. Heel erg graag mag ik u en ons erop wijzen dat er nog iets heel fijnzinnigs in dit evangelie zit, doelbewust.
Een bemoediging voor wie het ziet.

In de oorspronkelijke taal staat er een bijzonder woord, waarmee Jezus de ogen van de blinde bestrijkt. Daar wordt een woord gebruikt dat heel direct verband houdt met wie Jezus zelf is: de Messias, de Gezalfde, de Christus. Er staat: Jezus zalft de ogen van de blinde. Dat staat er. Deze veelzeggende woordkeus mogen we niet verduisteren. De blinde man is de gezalfde. Gezalfd door de Gezalfde bij uitstek, Jezus Christus.

Dat is dan zo mooi in het tweede deel van dit evangelie, waar ik nu niet uitvoerig op inga. Was de blinde eerst onderwerp van theologisch getouwtrek, als hij eenmaal genezen is, gaat het gekonkel door, door Judeërs en Farizeeërs ten overstaan van de ouders en hun zoon. Maar de genezen man heeft ondertussen aan zelfvertrouwen gewonnen. Uitdagend gaat hij in op de verwijten van deze omstanders. Hij zegt: ‘Jullie zijn zo geïnteresseerd in die Jezus, willen jullie soms leerlingen van Hem worden’. Hij laat zich het fundamentele inzicht dat hij verworven heeft, niet meer uit handen slaan. En wat zal hij zich gezien hebben gevoeld, toen Jezus tenslotte de laatste sluier wegtrok: Ik die met je spreek, Ik ben die Messias, die Gezalfde.

Dat is, gemeente, dat is het voor vandaag. De oproep aan ons: onderweg naar Siloam, krijgen wij meer oog voor Hem, en zo krijgen we ook meer oog voor de ander en elkaar.

Amen.

Overzicht preken

20-05-2018
Pinksteren

13-05-2018
Wezenzondag

10-05-2018
Hemelvaartsdag

22-04-2018
De goede herder

15-04-2018
Petrus

01-04-2018
Paaspreek
(Pasen)


25-03-2018
Een koning zonder troon
(Palmzondag)


18-03-2018
De graankorrel

11-03-2018
Delen
(Oecumenische dienst Veertigdagentijd)


18-02-2018
Verzoeking in de Woestijn

11-02-2018
Eenzaam, tweezaam

28-01-2018
Van een leer word je nog geen leerling

14-01-2018
Bruiloft in Kana

31-12-2017
Oudejaarsdienst

25-12-2017
Kerstmorgen
(Eerste Kerstdag)


24-12-2017
Kerstnacht
(Kerstnachtdienst)


17-12-2017
Woestijnroos
(Derde advent)


10-12-2017
Jesaja's vredesvisioen
(Tweede advent)


03-12-2017
Voorbereiden op Kerst
(Eerste advent)


26-11-2017
Houdt uw lamp brandende
(Eeuwigheidszondag)


12-11-2017
Kinderen van het licht

05-11-2017
Dankdag

29-10-2017
Een vaste burcht is onze God

08-10-2017
Jaloezie
(Jeugddienst)


01-10-2017
Israëlzondag

24-09-2017
Zorgen moet je doen niet maken

17-09-2017
Vredeszondag
(Oecumenische dienst)


10-09-2017
Zacheüs
(Startzondag)


27-08-2017
De farizeeër en de tollenaar

20-08-2017
Waarom zou ik naar de kerk gaan?

13-08-2017
Denken over danken

02-07-2017
Het verloren muntje

18-06-2017
Rijke man en arme Lazarus

28-05-2017
Ruth 4

21-05-2017
Ruth 3

14-05-2017
Ruth 2

07-05-2017
Ruth 1

16-04-2017
Pasen

09-04-2017
Palmzondag

26-03-2017
Genezing blinde

12-03-2017
Verheerlijking op de berg

05-02-2017
Zout en licht

29-01-2017
Zaligsprekingen

15-01-2017
Oecumene
(Oecumenische dienst)


08-01-2017
Wijzen uit het Oosten

30-12-2016
Oudejaarspreek
(Oudjaarsdienst)


25-12-2016
Kerstmorgen
(Eerste Kerstdag)


24-12-2016
Kerstnacht
(Kerstnachtdienst)


11-12-2016
Derde zondag van Advent
(Derde advent)


27-11-2016
Eerste zondag van Advent
(Eerste advent)


20-11-2016
De namen op de zuil
(Eeuwigheidszondag)


13-11-2016
Johannes de Doper

06-11-2016
Jona
(Jongerendienst)


02-10-2016
Israëlzondag

25-09-2016
Bethel

11-09-2016
Deel je leven
(Startzondag)


04-09-2016
Waar je mee omgaat...

21-08-2016
Zorg dat je d’r bijkomt!

14-08-2016
Psalm 5: een psalm in oorlogstijd

03-07-2016
Zorgeloos leven?

26-06-2016
De esculaap

19-06-2016
Bloeiend leiderschap

12-06-2016
Tussen angst en vertrouwen

29-05-2016
God in de wolken

22-05-2016
Vervolgde Christenen

15-05-2016
De Geest
(Pinksteren)


24-04-2016
Esther 5, 6 en 7

17-04-2016
Esther 3 en 4

10-04-2016
Esther 1 en 2

27-03-2016
Eerst geloven, dan zien!
(Eerste Paasdag)


20-03-2016
Het nieuwe verbond
(Palmzondag)


13-03-2016
Jezus, de Hoeksteen
(Oecumenische dienst)


06-03-2016
Een vader had twee zonden
(Vierde zondag veertigdagentijd)


14-02-2016
De bruggenbouwer
(Eerste zondag veertigdagentijd)


07-02-2016
Mensen vangen

31-01-2016
Optreden van Jezus in Nazareth

10-01-2016
Dochtertje van Jaïrus
(Jongerendienst)


31-12-2015
De onvruchtbare vijgeboom
(Oudjaarsdag)


25-12-2015
Vrede op aarde?
(Eerste Kerstdag)


24-12-2015
De nacht van de hoop
(Kerstnachtdienst)


13-12-2015
Maria en Elisabeth
(Derde advent)


06-12-2015
Heilig Kind
(Tweede advent)


29-11-2015
Wees niet bang!
(Eerste advent)


22-11-2015
Valsheid tegenover oprechtheid
(Eeuwigheidszondag)


08-11-2015
Zondagsrust
(Dankuur voor gewas en arbeid)


01-11-2015
‘Hoe heet je?’
(Doopdienst)


11-10-2015
De rijke jongeman

04-10-2015
Mozes en Jezus
(Israëlzondag)


02-10-2015
En Jezus schreef in ’t zand
(Oecumenische Seniorenviering)


27-09-2015
Psalm 8

20-09-2015
Achab en Nabot
(Vredeszondag)


13-09-2015
De barmhartige Samaritaan
(Startzondag)


23-08-2015
Tien keer onafscheidelijk

16-08-2015
Effata! Ga open!




Zeisterweg 34, 3984 NL ODIJK

Ds. K.F. Visser (tel 030-8780698), email:
Mw. P. Beumer-de Gier (scriba), email:

disclaimer