Protestantse Gemeente Odijk


Het verloren muntje

Ds. K.F. Visser
02-07-2017

Lezing(en): Lucas 15: 8-10


Gemeente van Christus,

‘Zo zeg Ik u’, zegt Jezus, ‘zal er vreugde zijn onder de engelen van God over één zondaar die tot inkeer komt’.

Een zondaar. Wat is een zondaar? Komen we zo iemand nog tegen? Bestaan die nog? Zondaren, wat voor enge monsters zijn dat? Hoe ziet zo iemand eruit? Loopt zo iemand zomaar in het wild rond?

En een zondaar, die zich bekeert? Bekering? Is dat ook iets engs? Iets van iemand, die eerst altijd liep te vloeken en nu vrome liedjes zingt? Iemand, die eerst in de goot lag, grof in de mond, een drugscrimineel, zwaar getatoeëerd en nu zo lief is als een lammetje?

Vreugde over één zondaar, die zich bekeert…. één ook nog. Is het zo zeldzaam als een zondaar zich bekeert? Komt het per praktisch nooit van? Is het werkelijk een wonder als iemand zich bekeert?

En moeten wij daar nu de zomer mee in? Met een preek over zonde en zondaars en bekering…? Dat het maar een dubbeltje op z’n kant is of wij ons geestelijke leven wel zullen redden?

Vragen, veel vragen. En dat over een gelijkenis van goed twee verzen.

Deze korte gelijkenis is de middelste van drie gelijkenissen. Drie gelijkenissen, die Jezus vertelt in Lucas 15. De eerste gaat over het verloren schaap, de laatste is de bekende gelijkenis over de verloren zoon. En tussen die twee in, staat deze gelijkenis over het verloren muntje.

Verlies. Dat is het uitgangspunt bij elke vertelling.
Er gaat iets of iemand verloren. Iets of iemand raakt zoek. Kwijt. Weg. Onvindbaar. Afgedwaald. Wordt als verloren beschouwd. Of toch ook weer niet. Want er wordt van alles gedaan om het verlorene te zoeken.

Nou ja, dat is in elk geval zo in die eerste twee verhalen. De herder gaat op zoek naar het verloren schaap. En de vrouw gaat op zoek naar het verloren muntje.

In de laatste gelijkenis komt de jongste zoon zelf tot het inzicht dat het beter voor hem is om terug te keren naar zijn vader en zijn oudere broer. De vader zag hem als verloren en is ongelooflijk blij als zijn zoon weer op z’n schreden terugkeert. De oudere broer is er minder gelukkig mee.

Verliezen dus toch. Verloren gaan. Of dan toch haast verloren gaan, bijna, maar toch net niet helemaal.

De herder gaat een gigantisch bedrijfsrisico aan om zijn 99 schapen alleen te laten door op zoek te gaan naar dat ene schaap. Het is eigenlijk te gek voor woorden.
1 % economisch verlies moet toch best op te vangen zijn? Maar blijkbaar kan hij er alleen mee leven als de hele kudde compleet is. Een perfectionist, die herder. Als ‘ie er maar niet overspannen van wordt!

En de vrouw? Nou, zij verliest één drachme… en dat is dan niet minder dan een dagloon. Goed, zij heeft er nog 9 over, maar op een maandinkomen is het heel begrijpelijk dat ze alles op alles zet om het verloren muntje te gaan zoeken. En ook zij gaat er trouwens tamelijk fanatiek mee om. Ze zet de hele boel op z’n kop. Alles van z’n plek. Op de vloer ligt geen vaste vloerbedekking, geen parket of plavuizen. Het is niet meer dan hard geworden, aangestampte aarde, stoffig wellicht. En van een beetje behoorlijke verlichting is ook al geen sprake. Ze kan niet even een krachtige bouwlamp erbij nemen. Ze steekt er een olielampje bij aan. Scheelt toch iets. Zoeken maar.
Het is kennelijk niet een vrouw, die erbij gaat zitten sippen. Ze klaagt niet. Ze steekt de handen uit de mouwen. Ze maakt er echt werk van.

En dat is toch net even anders dan de vader uit de derde gelijkenis. Die ziet zijn jongste zoon met lede ogen vertrekken, kijkt hem na, als die de wijde wereld ingaat, gunt hem zijn vrijheid, maar blijft achter met een bezwaard gemoed… althans zo stel ik het me voor. Het staat er allemaal niet.
Het enige dat blijkt is dat de vader al die tijd dat zijn jongste weg is, op de uitkijk staat om te zien of hij terugkomt. Hij rent hem zelfs tegemoet, valt hem om de hals en kust hem. Geen strenge preek. Geen beschuldigende vinger. Geen verwijt. De vader is alleen maar blij, zielsgelukkig. Iets wat van de oudere broer niet gezegd kan worden.

Drie vertellingen, die elk op een eigen manier iets zeggen over verliezen en vinden, over verloren gaan en gevonden worden. En over vreugde.

Hoe blij kun je zijn als je weer teruggevonden hebt, wat je verloren had? Het hangt er natuurlijk van af wat het was, een simpel ding of iets van waarde, laat staan een mens, die je een tijdlang uit het oog verloren had. Het programma Spoorloos bestaat er van, tenminste als Derk Bolt en zijn cameraman hun gang kunnen gaan.

Hoe blij kun je zijn als vindt wat je kwijt was. Een ding, een mens. Misschien wel jezelf? Hoe blij kun je zijn als je weer iets van jezelf terugvindt, wat je al een tijd kwijt was… dat speciale gevoel?
Een tijd liep je rond met sombere gevoelens, de dingen in je leven zaten niet mee. Je raakte achterop. Je raakte het goede gevoel kwijt. Of je lichaam liet jou in de steek, het deed al lang niet meer wat je gewend was… en als dat dan terugkomt, als je herstelt, revalideert en je voelt je weer de oude, hoe blij kun je zijn met die nieuwe balans in je leven? Je voelt je herboren. En je deelt die vreugde met anderen. Je kunt weer verder. Je ademt op. Je pakt de draad weer op.

Voelt u dat het op deze manier steeds dichterbij onszelf komt? Verlies, een gevoel en een besef van verlies. Wat echt belangrijk voor je was, raakt zoek of in de vergetelheid. Hoe vaak gebeurt het dat je dingen doet of dingen zegt, die de plank misslaan? Je kwetst iemand. Je wilt dat niet, maar het gebeurt toch.
Je raakt verstrikt in je eigen praatjes. Je komt jezelf keihard tegen als iemand je ermee confronteert. Hoe vaak gebeurt het, misschien wel dagelijks, dat je domme dingen doet of zegt? Te hard, te kort door de bocht, te weinig meelevend. Verhoudingen raken onder spanning, en je weet best hoe dat komt, maar je draait je om en laat de ander ermee zitten.
Zonde dat er zoveel mis kan gaan! Want, waren er geen zonden, dan waren er geen wonden.

Zonde, jij een zondaar… we zeggen dat tegenwoordig amper nog. We voelen ons mondige, zelfstandige mensen. We hebben het niet meer op zo’n ouderwets woord. Het klinkt vaak ook zo moralistisch. Iemand die met een opgeheven vingertje diejou op je fouten en tekortkomingen wijst. Daar willen we liever niet van horen.

Maar als je erbij stil durft te staan, weet je het best van jezelf. Je bent een wegloper, een weigeraar, iemand die z’n eigen weg kiest, alsof je alleen op de wereld bent. Je hebt toch niemand nodig? Maar je weet wel beter.
Zonde, is dat, dat je wil leven alsof het allemaal van jou afhangt? Maar wat maakt dat eenzaam!
Zonde is dat je niet meer de binding zoekt, met je naaste, met de ander, die jou nodig heeft, met de bron van het leven, met God?
En wat is het lastig om je trots te laten varen. Om ook eens toe te geven, dat het door jou kwam, dat… enzovoort. Dat je dat beter niet had kunnen doen. Dat je elke dag wel ergens steken laat vallen en de ander met de gaten laat zitten. Zonde als begrip voor het menselijk tekort.

Ben jij misschien dat eigenwijze schaap uit de gelijkenis? Het komt voor dat we denken dat het om een zielig schaapje gaat, dat verdwaald is.
Helemaal als we dat beeld voor ons zien van die herder die het op de schouders neemt en terugbrengt naar de kudde. Maar het gaat om een eigenwijs beest, dat z’n eigen weg gaat, los van de kudde.
Zijn wij vaak niet in alle openheid en ernst gezegd, zo’ n schaap?

Of voor je het weet, lig je als een weggerold muntje in een donker hoekje en kan niemand je meer vinden. En moet er heel wat gebeuren om het terug te vinden. Misschien ben je wel zo’n muntje. Iemand liet jou vallen en wie zoekt er nu naar jou?

Gemeente, Jezus zegt: Er zal vreugde zijn onder de engelen van God over één zondaar die tot inkeer komt……

Bekering… ook al zo’n woord dat rijp is voor uiteenlopende gevoelens en uitleg.
Afgelopen week las ik over de Gereformeerde Gemeente in het Zeeuwse Westkapelle. Na 95 jaar krijgt deze kerk weer een eigen predikant.
Er zijn zo’n 160 gemeentes van deze soort, 100 daarvan zijn vacant. Want je wordt pas dominee als je een verhaal kunt vertellen van een persoonlijke bekering door een wonderlijk ingrijpen van God. Bekering als een zeldzaamheid, nogal exclusief.

Maar, gemeente, is bekering niet vooral iets van een dagelijkse reset van die vreemde neiging zonder God en zonder je naaste te willen leven?
Steeds weer die verandering willen zoeken van mentaliteit, van gezindheid, van jezelf tot de orde roepen, tot inkeer komen dat je niet alleen kunt leven…

Er zal vreugde zijn over één zondaar die tot inkeer komt, zegt Jezus.
En we moeten voelen hoe voorzichtig en voorlopig dat gezegd wordt. De éngelen zijn al blij… nog niet eens God zelf. En ze zijn al blij als één zondaar tot inkeer komt, de vreugde is niet te temmen als het er veel meer worden. Het is uitnodigend bedoeld. Kom maar, zie het in, leer van je fouten, geef eens toe dat je dat of dat beter had kunnen en moeten doen, laat je trots eens varen, buig je hoofd maar eens, hou ook eens een keer je mond, doe eens een stapje achteruit, kijk jezelf ook eens echt in de spiegel aan, ben jij nou een haar beter dan….
Alleen al hierdoor, barst de hemel uit zijn voegen van vreugde.

In elk van de drie gelijkenissen gaat het om die vreugde, om dat feest van de herstelde gemeenschap.

En weet u waar ik echt een glimlach van krijg? Om maar te zeggen dat bijbellezen voor mij heel vaak pure vreugde en verrukking is…ontdekkingen doen!

De vraag in deze drie gelijkenissen is steeds: Wie God is? In de eerste gelijkenis is het de herder, die op zoek gaat naar het verloren schaap. De herder, een man dus.
En de derde gelijkenis van de verloren zoon, is God de Vader, die almaar op de uitkijk staat of zijn jongen bij Hem terugkomt.

En als dat zo is, dan moet God in de gelijkenis van het verloren muntje wel de vrouw zijn, die met een lamp en een vegertje op zoek gaat. God als vrouw… als dat geen knipoog van de bijbel is?

God zoekt de mens. Hoe God ook is, hoe wij Hem of Haar ook kunnen voorstellen of verbeelden, van doorslaggevend belang is dat er naar u en jou en mij gezocht wordt. En de vraag is: Laten we ons vinden?

Gemeente, daar gaan we de zomer mee in. Tijd voor terugkeer naar wie wij kunnen zijn, voor onszelf, voor de mensen om ons heen.

Even laten we alle gewichtigheid los en laten we ons vinden. We vinden onszelf weer terug… om het daarna weer met nieuwe moed op te pakken.
Daarom worden zondaars zangers, die zingen: Ga met God, en Hij zal met u zijn!

Amen.

Overzicht preken

02-09-2018
Helder zicht

26-08-2018
Mee-eters

19-08-2018
Genezing doofstomme

08-07-2018
Jona 4

01-07-2018
Jona 2 en 3

24-06-2018
Jona 1

03-06-2018
Mensen boven regels

27-05-2018
Zondag Trinitatis

20-05-2018
Pinksteren

13-05-2018
Wezenzondag

10-05-2018
Hemelvaartsdag

22-04-2018
De goede herder

15-04-2018
Petrus

01-04-2018
Paaspreek
(Pasen)


25-03-2018
Een koning zonder troon
(Palmzondag)


18-03-2018
De graankorrel

11-03-2018
Delen
(Oecumenische dienst Veertigdagentijd)


18-02-2018
Verzoeking in de Woestijn

11-02-2018
Eenzaam, tweezaam

28-01-2018
Van een leer word je nog geen leerling

14-01-2018
Bruiloft in Kana

31-12-2017
Oudejaarsdienst

25-12-2017
Kerstmorgen
(Eerste Kerstdag)


24-12-2017
Kerstnacht
(Kerstnachtdienst)


17-12-2017
Woestijnroos
(Derde advent)


10-12-2017
Jesaja's vredesvisioen
(Tweede advent)


03-12-2017
Voorbereiden op Kerst
(Eerste advent)


26-11-2017
Houdt uw lamp brandende
(Eeuwigheidszondag)


12-11-2017
Kinderen van het licht

05-11-2017
Dankdag

29-10-2017
Een vaste burcht is onze God

08-10-2017
Jaloezie
(Jeugddienst)


01-10-2017
Israëlzondag

24-09-2017
Zorgen moet je doen niet maken

17-09-2017
Vredeszondag
(Oecumenische dienst)


10-09-2017
Zacheüs
(Startzondag)


27-08-2017
De farizeeër en de tollenaar

20-08-2017
Waarom zou ik naar de kerk gaan?

13-08-2017
Denken over danken

02-07-2017
Het verloren muntje

18-06-2017
Rijke man en arme Lazarus

28-05-2017
Ruth 4

21-05-2017
Ruth 3

14-05-2017
Ruth 2

07-05-2017
Ruth 1

16-04-2017
Pasen

09-04-2017
Palmzondag

26-03-2017
Genezing blinde

12-03-2017
Verheerlijking op de berg

05-02-2017
Zout en licht

29-01-2017
Zaligsprekingen

15-01-2017
Oecumene
(Oecumenische dienst)


08-01-2017
Wijzen uit het Oosten

30-12-2016
Oudejaarspreek
(Oudjaarsdienst)


25-12-2016
Kerstmorgen
(Eerste Kerstdag)


24-12-2016
Kerstnacht
(Kerstnachtdienst)


11-12-2016
Derde zondag van Advent
(Derde advent)


27-11-2016
Eerste zondag van Advent
(Eerste advent)


20-11-2016
De namen op de zuil
(Eeuwigheidszondag)


13-11-2016
Johannes de Doper

06-11-2016
Jona
(Jongerendienst)


02-10-2016
Israëlzondag

25-09-2016
Bethel

11-09-2016
Deel je leven
(Startzondag)


04-09-2016
Waar je mee omgaat...

21-08-2016
Zorg dat je d’r bijkomt!

14-08-2016
Psalm 5: een psalm in oorlogstijd

03-07-2016
Zorgeloos leven?

26-06-2016
De esculaap

19-06-2016
Bloeiend leiderschap

12-06-2016
Tussen angst en vertrouwen

29-05-2016
God in de wolken

22-05-2016
Vervolgde Christenen

15-05-2016
De Geest
(Pinksteren)


24-04-2016
Esther 5, 6 en 7

17-04-2016
Esther 3 en 4

10-04-2016
Esther 1 en 2

27-03-2016
Eerst geloven, dan zien!
(Eerste Paasdag)


20-03-2016
Het nieuwe verbond
(Palmzondag)


13-03-2016
Jezus, de Hoeksteen
(Oecumenische dienst)


06-03-2016
Een vader had twee zonden
(Vierde zondag veertigdagentijd)


14-02-2016
De bruggenbouwer
(Eerste zondag veertigdagentijd)


07-02-2016
Mensen vangen

31-01-2016
Optreden van Jezus in Nazareth

10-01-2016
Dochtertje van Jaïrus
(Jongerendienst)


31-12-2015
De onvruchtbare vijgeboom
(Oudjaarsdag)


25-12-2015
Vrede op aarde?
(Eerste Kerstdag)


24-12-2015
De nacht van de hoop
(Kerstnachtdienst)


13-12-2015
Maria en Elisabeth
(Derde advent)


06-12-2015
Heilig Kind
(Tweede advent)


29-11-2015
Wees niet bang!
(Eerste advent)


22-11-2015
Valsheid tegenover oprechtheid
(Eeuwigheidszondag)


08-11-2015
Zondagsrust
(Dankuur voor gewas en arbeid)


01-11-2015
‘Hoe heet je?’
(Doopdienst)


11-10-2015
De rijke jongeman

04-10-2015
Mozes en Jezus
(Israëlzondag)


02-10-2015
En Jezus schreef in ’t zand
(Oecumenische Seniorenviering)


27-09-2015
Psalm 8

20-09-2015
Achab en Nabot
(Vredeszondag)


13-09-2015
De barmhartige Samaritaan
(Startzondag)


23-08-2015
Tien keer onafscheidelijk

16-08-2015
Effata! Ga open!




Zeisterweg 34, 3984 NL ODIJK

Ds. K.F. Visser (tel 030-8780698), email:
Mw. P. Beumer-de Gier (scriba), email:

disclaimer