Protestantse Gemeente Odijk


Israëlzondag

Ds. K.F. Visser
01-10-2017

Lezing(en): Ezechiël 18: 30-32 en Matteüs 5: 23-26


Gemeente van Christus,

Verzoening. Waar is volgens u dringend behoefte aan verzoening? Welke mensen of bevolkingsgroepen, welke hele volkeren zouden zich met elkaar moeten verzoenen?
Kent U mensen van dichtbij, binnen de familie- of vriendenkring die echt het nodige bij te leggen hebben? Uit elkaar gegroeid door één of ander conflict en het komt niet meer goed als er niks gebeurd? Of bepaalde groepen die lijn recht tegenover elkaar staan. Vandaag, Catalanen tegen over de andere Spanjaarden? Het CDU in Duitsland tegenover de AFD. De Koerden in een hele regio. Hele volkeren die elkaar niet meer verdragen. Amerika tegenover Noord-Korea.

Verzoening. Waar is volgens u dringend behoefte aan verzoening? En, als we vandaag stil staan bij onze onopgeefbare verbondenheid met Israël? Gisteren was het Grote Verzoendag in Israel, onder de Joden wereldwijd. Hoe diep zijn de kloven tussen de verschillende bevolkingsgroepen, uiteenlopende visies op het voortdurende conflict tussen Joden en Palestijnen? Het zijn vragen die voor mij te groot zijn om hier te beantwoorden. Maar die vragen komen wel bij me op nu Verzoening het thema is van deze Israëlzondag. Verzoening. Wat is dat eigenlijk? Hoe kan dat gestalte krijgen? Hoe komt dat begrip een beetje dichterbij ons?

We weten hoe het is gegaan in Zuid-Afrika? Na de Apartheid werd een waarheidscommissie in het leven geroepen en van daaruit werden overal in het land verzoeningsgesprekken op gang gebracht tussen zwart en blank. Er moest eerlijk worden uitgesproken wie wie had vernederd, geweld had aangedaan…. pas dan kon er een voorzichtig begin worden gemaakt met verzoening, met herstel van verhoudingen.
Ook in Rwanda zijn zulke processen van de grond gekomen na de gruwelijke strijd tussen Hutut’s en Tutsies. Hoe komen de verschillende bevolkingsgroepen weer verder met elkaar?

En ongetwijfeld zijn dit soort processen niet na een paar jaar voorbij. Misschien kost het generaties om weer als broeders en zusters met elkaar te wonen, elkaar te verdragen. Maar hoe dan ook willen deze verzoeningsgesprekken een nieuw begin maken. Er zal schuld moeten worden erkend en uitgesproken, zodat aan slachtoffers recht wordt gedaan. Alleen zo kunnen slachtoffers ertoe komen om vergeving uit te spreken en partijen zich met elkaar verzoenen, zodat er vrede kan komen.

Verzoening. Hoe dringend nodig is het dat mensen, dat groepen van mensen, dat volkeren zich met elkaar verzoenen? Durven mensen de ander weer te gaan vertrouwen? Durft iemand zijn verdedigingsmuur af te breken? Wie durft zichzelf kwetsbaar op te stellen? Met het thema van de verzoening zitten we in het hart van het christelijk geloof en in het hart van het Jodendom.

Jom Kippoer, de Dag van de Verzoening. Dat is in het Jodendom een ritueel, dat zich ieder jaar voltrekt. Na tien dagen van boete, een periode die begint op Joods Nieuwjaarsdag, belijdt de mens voor God zijn schuld.
Er wordt gevast die dag. Het bijbelboek Leviticus beschrijft het ritueel, hoofdstuk 16. Er zijn o.a. twee bokjes nodig. Eén bokje wordt als reinigingsoffer gedood en opgedragen. Het andere bokje krijgt symbolisch de schuld van het hele volk op zich doordat de priester het beest de handen oplegt. De priester spreekt alle wandaden en vergrijpen van de Israëlieten uit, alle zonden die ze hebben begaan. En de priester legt die als het ware op de kop van het bokje. En daarna stuurt hij dat bokje de woestijn in. En iedereen weet dat dit bokje dat niet overleven zal. Zo komt het volk ervan af, symbolisch, maar toch vooral geestelijk.

Jom Kippoer is de belangrijkste dag in het Jodendom. Het wordt dan ook kortweg De Dag genoemd. Elk jaar krijgt het volk de kans om opnieuw te beginnen, met een schone lei. Het is dit verzoeningsritueel dat het volk bewust moet maken van ieders persoonlijk tekort en van het tekort van het volk als geheel. Zo alleen kan er weer een nieuw begin worden gemaakt.

Grote Verzoendag vraagt voorbereiding, het vraagt inkeer van alle betrokkenen, het vraagt boetedoening. Het kost nogal wat om weer een nieuw begin te maken. Het gaat niet zomaar. De verhoudingen worden niet zomaar met de mantel der liefde bedekt. Er moet echt wel wat voor gebeuren. Ieder mens kijkt in de spiegel en vraagt zich af waar hij of zij steken heeft laten vallen, mensen heeft pijn gedaan, oneerlijk bejegend, unfair behandeld… zo’n proces van verzoening begint ermee dat iemand de hand in eigen boezem steekt, doet aan zelfreflectie. En ten diepste is het ook een bewustwording van het eigen geloof. Geloof ik in een nieuw begin? Wil ik dat ook echt? Erken ik mijn fouten, mijn schuld? Durf ik de ander onder ogen te komen en te zeggen: Dat heb ik niet goed gedaan en het spijt me vreselijk. Ik kan het niet meer goed maken, ik kan alleen maar om vergeving vragen.

Verzoening. Als deze Israëlzondag ons vandaag een heel klein beetje kan laten voelen wat zo’n ritueel met een mens of een volk kan doen, is het al goed. Het maakt ons misschien eens te meer bewust van de weg die Jezus is gegaan. Jezus die zei: ‘Dat bokje dat beladen met de zonden van het hele volk, de woestijn wordt ingestuurd…. Ik ben dat bokje’. Zo vergelijkt Jezus zichzelf. Die schuld, dat menselijk tekort, die hang naar eigenmachtigheid, die drang om te vernietigen wat niet in het eigen straatje past…. Jezus zegt: Leg het maar op Mij! Ik draag dat allemaal van jullie, Ik verdraag dat, Ik draag dat weg. Zo heeft Johannes van Jezus getuigd: Zie, het lam Gods dat de zonden der wereld wegneemt.

Verzoening. Gemeente, als ik me afvraag waarom het huidige politieke Israël muren bouwt tussen het eigen volk en de Palestijnse wijken in Jeruzalem… en ik zie die metershoge afscheidingen, dan kan ik alleen maar bidden om een proces van verzoening….hoezeer ik er ook kan aan twijfelen of het daar ooit van komt…. verzoening mag zich toch niet beperken tot de mens en zijn God of het volk en zijn God? Verzoening moet ook iets met mensen onderling doen. Een ommekeer, een zoeken naar een nieuwe verhouding, proberen of mensen in vrede naast elkaar of liever nog met elkaar kunnen leven?

Verzoening. In de jaren zeventig van de vorige eeuw werd er in onze kerken een stevig gesprek gevoerd over de verzoening. Een theoloog had geschreven: verzoening tussen God en mensen dankzij het offer van Jezus moet ook iets teweeg brengen tussen mensen onderling, anders blijft het bij vroom gepraat. Verzoening als verandering. Verzoening als een geestelijke weg die een schok te weeg moet brengen. Wie zich realiseert hoe Jezus de schuld kreeg en de schuld op Zich nam, die kan daar niet onbewogen onder blijven. Mocht iemand zelf in een conflict terecht gekomen zijn, dan zou die weg van Jezus voor niks zijn geweest, als dat niet de aanzet geeft tot een verlangen naar nieuw verhoudingen, een schone lei, een nieuw begin. Het één moet het ander teweeg brengen, anders is het voor niks geweest. Verzoening als verandering, verzoening als een nieuwe begin.

Verzoening. Is de kracht van dit Joodse feest – waarvan wij met Goede Vrijdag en Pasen zeggen dat er sinds de kruisdood van Christus geen bloed meer hoeft te vloeien – is de kracht van de verzoening dat het ons vooral met onszelf wil verzoenen, zodat we op die manier anderen tegemoet kunnen treden? We blijven niet langer in vroomheid steken. Als er avondmaal gevierd wordt en we bedenken ons dat er ergens nog iets goed te maken valt… dan is het of we Jezus horen zeggen: Doe dat dan eerst! Laat je offer liggen en ga naar broeder of zuster en maak het eerst goed.
O, ik weet wel dat in de loop van de kerkgeschiedenis dit aanleiding is geweest tot mijding van het avondmaal. Want wie kan nou van zichzelf zeggen dat ‘ie altijd brandschoon is? Er is altijd wel iets dat jou hindert aan een ander, of scheef zit in de verhoudingen. Er is geen beginnen aan. Maar wat Jezus zegt, moet ons juist bewust maken van ons tekort. Wat we goed kunnen maken, zouden we moeten proberen. En wat niet kan, moeten we voor God belijden. Niemand is schuldenvrij. We zijn juist aangewezen op dat verzoeningsmaal. Het herinnert ons er telkens weer aan hoe het beter kan!

Verzoening. Wat een zegen dat we het van het Joodse geloof hebben geleerd. Hoe Jezus het met inzet van zijn hele wezen, voor ons voelbaar heeft gemaakt. Het is zoals het staat in een eenvoudig gebed van Toon Hermans. Tineke Kabalt bracht het in bij de voorbereiding:

Heer, geef mij de genade
om mijn medemens te zien
met de ogen van de liefde.
Maak mij nederig en onbaatzuchtig,
want alleen langs die weg
kom ik uit bij de anderen,
die mijn liefde nodig hebben.

Amen.

Overzicht preken

08-07-2018
Jona 4

01-07-2018
Jona 2 en 3

24-06-2018
Jona 1

03-06-2018
Mensen boven regels

27-05-2018
Zondag Trinitatis

20-05-2018
Pinksteren

13-05-2018
Wezenzondag

10-05-2018
Hemelvaartsdag

22-04-2018
De goede herder

15-04-2018
Petrus

01-04-2018
Paaspreek
(Pasen)


25-03-2018
Een koning zonder troon
(Palmzondag)


18-03-2018
De graankorrel

11-03-2018
Delen
(Oecumenische dienst Veertigdagentijd)


18-02-2018
Verzoeking in de Woestijn

11-02-2018
Eenzaam, tweezaam

28-01-2018
Van een leer word je nog geen leerling

14-01-2018
Bruiloft in Kana

31-12-2017
Oudejaarsdienst

25-12-2017
Kerstmorgen
(Eerste Kerstdag)


24-12-2017
Kerstnacht
(Kerstnachtdienst)


17-12-2017
Woestijnroos
(Derde advent)


10-12-2017
Jesaja's vredesvisioen
(Tweede advent)


03-12-2017
Voorbereiden op Kerst
(Eerste advent)


26-11-2017
Houdt uw lamp brandende
(Eeuwigheidszondag)


12-11-2017
Kinderen van het licht

05-11-2017
Dankdag

29-10-2017
Een vaste burcht is onze God

08-10-2017
Jaloezie
(Jeugddienst)


01-10-2017
Israëlzondag

24-09-2017
Zorgen moet je doen niet maken

17-09-2017
Vredeszondag
(Oecumenische dienst)


10-09-2017
Zacheüs
(Startzondag)


27-08-2017
De farizeeër en de tollenaar

20-08-2017
Waarom zou ik naar de kerk gaan?

13-08-2017
Denken over danken

02-07-2017
Het verloren muntje

18-06-2017
Rijke man en arme Lazarus

28-05-2017
Ruth 4

21-05-2017
Ruth 3

14-05-2017
Ruth 2

07-05-2017
Ruth 1

16-04-2017
Pasen

09-04-2017
Palmzondag

26-03-2017
Genezing blinde

12-03-2017
Verheerlijking op de berg

05-02-2017
Zout en licht

29-01-2017
Zaligsprekingen

15-01-2017
Oecumene
(Oecumenische dienst)


08-01-2017
Wijzen uit het Oosten

30-12-2016
Oudejaarspreek
(Oudjaarsdienst)


25-12-2016
Kerstmorgen
(Eerste Kerstdag)


24-12-2016
Kerstnacht
(Kerstnachtdienst)


11-12-2016
Derde zondag van Advent
(Derde advent)


27-11-2016
Eerste zondag van Advent
(Eerste advent)


20-11-2016
De namen op de zuil
(Eeuwigheidszondag)


13-11-2016
Johannes de Doper

06-11-2016
Jona
(Jongerendienst)


02-10-2016
Israëlzondag

25-09-2016
Bethel

11-09-2016
Deel je leven
(Startzondag)


04-09-2016
Waar je mee omgaat...

21-08-2016
Zorg dat je d’r bijkomt!

14-08-2016
Psalm 5: een psalm in oorlogstijd

03-07-2016
Zorgeloos leven?

26-06-2016
De esculaap

19-06-2016
Bloeiend leiderschap

12-06-2016
Tussen angst en vertrouwen

29-05-2016
God in de wolken

22-05-2016
Vervolgde Christenen

15-05-2016
De Geest
(Pinksteren)


24-04-2016
Esther 5, 6 en 7

17-04-2016
Esther 3 en 4

10-04-2016
Esther 1 en 2

27-03-2016
Eerst geloven, dan zien!
(Eerste Paasdag)


20-03-2016
Het nieuwe verbond
(Palmzondag)


13-03-2016
Jezus, de Hoeksteen
(Oecumenische dienst)


06-03-2016
Een vader had twee zonden
(Vierde zondag veertigdagentijd)


14-02-2016
De bruggenbouwer
(Eerste zondag veertigdagentijd)


07-02-2016
Mensen vangen

31-01-2016
Optreden van Jezus in Nazareth

10-01-2016
Dochtertje van Jaïrus
(Jongerendienst)


31-12-2015
De onvruchtbare vijgeboom
(Oudjaarsdag)


25-12-2015
Vrede op aarde?
(Eerste Kerstdag)


24-12-2015
De nacht van de hoop
(Kerstnachtdienst)


13-12-2015
Maria en Elisabeth
(Derde advent)


06-12-2015
Heilig Kind
(Tweede advent)


29-11-2015
Wees niet bang!
(Eerste advent)


22-11-2015
Valsheid tegenover oprechtheid
(Eeuwigheidszondag)


08-11-2015
Zondagsrust
(Dankuur voor gewas en arbeid)


01-11-2015
‘Hoe heet je?’
(Doopdienst)


11-10-2015
De rijke jongeman

04-10-2015
Mozes en Jezus
(Israëlzondag)


02-10-2015
En Jezus schreef in ’t zand
(Oecumenische Seniorenviering)


27-09-2015
Psalm 8

20-09-2015
Achab en Nabot
(Vredeszondag)


13-09-2015
De barmhartige Samaritaan
(Startzondag)


23-08-2015
Tien keer onafscheidelijk

16-08-2015
Effata! Ga open!




Zeisterweg 34, 3984 NL ODIJK

Ds. K.F. Visser (tel 030-8780698), email:
Mw. P. Beumer-de Gier (scriba), email:

disclaimer