Protestantse Gemeente Odijk


Sprakeloos

Ds. K.F. Visser
02-12-2018 | Eerste advent

Lezing(en): Lucas 1: 5-25


Gemeente van Christus,

Zacharias kan geen woord uitbrengen als hij de tempel uitkomt en hij de hoopvolle boodschap van Gabriël gehoord heeft. ‘Maar hoe dan?, had hij gestameld, Hoe kan dat dan? Een kind? Maar mijn vrouw en ik zijn stokoud…!’ En dan valt zijn stem weg… als een straf op zijn ongeloof, zo kunnen we lezen… en ik vind dat best wel raar, oneerlijk als ik eerlijk ben. Zijn ongeloof is toch zo begrijpelijk als wat?

Zacharias wordt sprakeloos als hij de tempel uitloopt en ook van Elisabeth zullen we in het evangelie de eerste vijf maanden niks horen. Ook zij hult zich in zwijgzaamheid. Ze heeft zich teruggetrokken in de stilte. Geen woord van Elisabeth.

Het gaat vandaag over die twee. Die twee oude mensen, vrome mensen, gelovige mensen, mensen die zich hun leven lang aan de wetten en voorschriften hebben gehouden. Geestelijke adel zijn ze, eerbiedwaardige oude mensen, die respect afdwingen gewoon door wie ze zijn, door hoe ze hun leven lang hebben gedaan. Trouw en toegewijd.

Het gaat over die twee, maar het gaat ook over ons vanmorgen. Over jonge ouders, die een kindje hebben gekregen en die ze vandaag laten dopen. Die zich dankbaar en gezegend voelen met dit jonge leven! Ze brengen hun kind vandaag naar deze tempel om hem op te dragen aan God, zijn hemelse Vader. Ze kunnen er uitbundig blij van worden, maar zich misschien ook wel in stilte diep gelukkig voelen. Het kan ook zonder woorden, gewoon genieten van zo’n uniek moment, hier in het Witte Kerkje, lieve, vertrouwde mensen om je heen. Waar je je thuis voelt en waar je kind graag mee naar toeneemt.

Het gaat ook over ons. Over stilte in je leven. Of over niet kunnen zeggen wat je voelt, omdat je zo blij bent of omdat je zo geschrokken bent…. Het gaat erover dat we lezen dat Zacharias en Elisabeth kinderloos gebleven zijn. Zij was onvruchtbaar. Maar er wordt in de bijbel helemaal niet gezegd hoe ze dat hebben gevonden, wat dat met hen deed. Zo gaat dat niet in de bijbel. Niets over dat grote verdriet in hun leven als dat zo was. Niks over de tijden dat ze nog volop hoop hadden, gespannen verwachting en dan toch weer steeds die teleurstelling. Niks over eventuele verwijten over en weer, of over hun geloofstwijfel.
Niks over ivf, de fertiliteitspoli… niks ook over de familie en vrienden. Over die lollige oom die zo’n zogenaamd leuke toespeling maakte toen ze al een tijdje getrouwd waren…
Niks over hun stille huis, geen babykreetjes, geen kindergeluiden…
Lijkt het nou maar zo dat het is zoals het is: twee mensen in hun eigen stilte opgesloten: Zacharias in de tempel en Elisabeth stilletjes thuis in haar eentje?
Maar gemeente, dit is geen documentaire over de emoties rondom kinderloosheid, al of niet ongewenst. Dit gaat niet over wat mensen treft aan vertwijfeling en wanhoop.
Dit is de bijbel. Dit is zo’n typisch verhaal met van die typische bijbelse trekken.
Kinderloosheid is geen vraagstuk voor ervaringsdeskundigen en medische experts.
Dit is de bijbel. En in de bijbel gaat het om geestelijke motieven. Dat de geschiedenis van God met zijn volk zo vaak dreigt dood te lopen…. hopeloos, zonder uitzicht.
De onvruchtbaarheid is in de bijbelse verhalen geen medisch probleem, maar een schreeuw naar de hemel. Als er niks gebeurt, sterft de belofte uit. Waar is God? Onvruchtbaarheid is geen biologisch probleem, maar een theologisch motief. Het moeten wel of stokoude mensen zijn die nog geen kinderen hadden gekregen, of meisjes zo jong dat het ook uitgesloten was…. Ooit waren het Abraham en Sar, hier zijn het Zacharias en Elisabeth en straks zijn het Jozef en Maria.
Lucas gaat vertellen over de geboortes van twee bijzondere mensen: Johannes en Jezus.
Zo bijzonder, zo uitzonderlijk in de heilsgeschiedenis dat ze alleen al daarom een uitzonderlijk geboorteverhaal meekrijgen. Daarom komt er zelfs een engel aan te pas, zo’n bijbelse boodschapper met gevleugelde woorden. In mythische tijden spelen mythische motieven een rol. Duidelijk moet worden dat God zich mengt in dit gebeuren. God trekt zich het lot aan van de mensen die tussen de wielen van de geschiedenis raken. Elisabeth doordat ze wordt gesmaad, Maria doordat ze veel te jong is en te eenvoudig.

Het echte nieuws in die dagen speelt zich niet af in de schijnwerpers, in het paleis van de koning, maar in het huis van simpele zielen, gekwetste mensen, vertwijfelde mensen.
Het waarachtige goddelijke nieuws vind je niet waar de camera’s staan opgesteld. Let er maar eens op. Lucas doet dat zo opvallend.

Steeds begint hij bij de grote wereldgeschiedenis: Toen Herodes koning van Juda was… of later: In de dagen van keizer Augustus…. maar dan meteen draait de camera daarvan weg… en wordt de lens gericht op iets kleins, iets gerings, de oude Zacharias en Elisabeth, en straks Maria. En steeds als Lucas die zwenking maakt, klinkt dat evangelische woord bij uitstek: niet bang zijn! Wees niet bevreesd. Zacharias, over een jaar zul je eens zien. dan houden jij en je vrouw een kind in jullie armen..

Ja hoor, knikt Zacharias ongelovig. Maar hoe dan? Lucas lokt het uit, denk ik, door het precies zo op te schrijven. Het kan niet uitblijven. Als lezer ga je meteen naast Zacharias staan. Natuurlijk heeft Zacharias gelijk met zijn twijfel en ongeloof. We zijn niet dom.
Je kunt ons nog meer vertellen. Beetje je verstand gebruiken, kan toch geen kwaad.
Kijk nou nog eens goed. Hoe oud zijn we? Wordt dit nog wat? Doe normaal!

En precies die houding wordt in dit evangelie tegengesproken! Bestraft zelfs.
Geloven we dat deze wereld werkelijk het Koninkrijk van God zal worden? Maar hoe dan?
Kijk nou toch eens om je heen, naar de puinhoop die mensen ervan maken, de oorlog, de honger, de mensen leren niks van hun verleden. Het gaat maar door. Over onvruchtbaarheid gesproken! Er komt niks goeds uit. De strijd gaat maar door. Deelden we onlangs onze zorg om de hongersnood in Jemen, vraagt een nieuwe ramp in de Centraal Afrikaanse Republiek de aandacht. Een hele generatie sterft als er niks gebeurt aan de voedselschaarste. Hoezo hoop? Hoezo nieuw leven? Hoe dan?

Voelt u, dit is de bijbel. Dit is verkondiging! Dit gaat allang niet meer over de vraag of dit waar gebeurd is of niet. Dit gaat over u en mij, over onze wereld van vandaag en over hoe wij daarin staan als gelovige mensen… of als mensen met twijfels en zorgen…. en angst.

Niet bang zijn. Wees niet bevreesd. Weet u, dit is precies het allereerste woord dat van de hemel naar de aarde gaat in dit evangelie van Lucas, dat van boven wordt gesproken richting beneden. Het gaat over die twee mensen vanmorgen, Zacharias en Elisabeth, en het gaat over ons. Over wat schrik en ongeloof met je kunnen doen. Hoe je met stomheid geslagen kunt worden. Je kunt geen woord meer uitbrengen. En als vanzelf voelt het als een straf.
Heb je dit verdiend? Ja, daar lijkt het wel op. Zo moet het blijkbaar. Zacharias reageert zoals ieder mens doet die met zo’n uitzonderlijk bericht te maken krijgt. Verbijsterd, overmand door angst, sprakeloos.

En Lucas gebruikt dat om zijn lezers voor zich te winnen, voor zijn evangelie. Dat iedereen wel aanvoelt dat het niet normaal is wat Zacharias te horen krijgt. En als God er al in gemengd is, dan helemaal, dan weten we helemaal niks meer te zeggen. Er blijven nog wat gebaren over en iedereen begrijpt dat er wat vreselijks moet zijn gebeurd, vreselijks of in elk geval iets overweldigends.

Is de stilte hier een straf? Maar dan toch zo dat wij naast Zacharias gaan zitten. De sprakeloze kerk. Wat valt er te zeggen als het evangelie verteld van zegen en een nieuw begin, en wij om ons heen kijken en ellende zien en wanhoop en geen toekomst….
Zeg maar niks meer…. wat ons als kerk is toevertrouwd, een boodschap van genade voor een wereld in schuld, daar kunnen we amper zelf geloof aan hechten.

Want ja, hoe dan? We zullen die lange weg moeten gaan en zien dat we erbij blijven, het niet opgeven, geloven dat alle dingen nieuw zullen worden…. dat deze wereld Koninkrijk zal worden voor wie juist die weg gaat door de diepte heen.

Sprakeloos. Een tijd van verstilling, van inkeer, van wachten en verwachten, dat is Advent.
Dat God een nieuw begin zal maken. Dat Hij zich niet laat zien in de storm of het vuur of het onweer, groots en meeslepend, maar in een kind, dat nog zo klein is dat iedereen zich wel moet afvragen of Hij nou deze wereld van aanzien zal veranderen. Ja, maar hoe dan?
God openbaart zich in het suizen van een zachte koelte, als de stille stem in het hart, die fluistering die zegt: Ik ben met je, alle dagen van je leven tot aan de voleindiging….

In een kind komt Hij tot ons, klein en ongeacht… of nee, nog niet eens meteen als Kind in de kribbe… er gaat er nog één aan vooraf, een voorloper, een heraut, degene die aanzegt,
die de weg wijst, die Hem aanwijst: Zie het lam Gods dat de zonde van de wereld wegneemt.
Om Hem gaat het. ‘Ik moet kleiner worden, Hij groter’, zal Johannes zeggen.

Maar zo komt Hij tot ons, via via, langs de omweg van het kleine en geringe… onbegrijpelijk haast, ongelooflijk, waarom niet meteen met overdonderend geweld zodat iedereen het weet…. gemeente, is het om ons mee te krijgen op die weg? Is het juist om ons mee te nemen op die koninklijke weg.

Het is het wezen van het evangelie van Lucas, dat Hij de zwakke zoekt, de arme en geringe, wie verloren dreigen te gaan, tussen de wielen raken, de zondaars en de tollenaars,
vernederde en verdrukte mensen om ze naar voren te halen, op te richten, de stillen in den lande. Hij gaat ze tegemoet, Hij gaat ons tegemoet. De Heer heeft zich ons lot aangetrokken… de adventstijd is begonnen. Verwacht de komst des Heren!

Hoe sprakeloos we ons ook kunnen voelen, we worden uitgenodigd te zingen…
en te kijken naar een kindje dat wordt gedoopt… Hij laat zich zien in wie hulpeloos is en klein…

Amen.

Overzicht preken

13-10-2019
Na het kyrie ook het gloria

06-10-2019
Een kind in ons midden

15-09-2019
Een goed verhaal
(Startzondag)


25-08-2019
Aan tafel genodigd

14-07-2019
Simson (2)

07-07-2019
Simson (1)

23-06-2019
Gideon

16-06-2019
Debora
(Pinksteren)


09-06-2019
Vragen om de goede Geest
(Pinksteren)


30-05-2019
Hemelvaart

26-05-2019
De Geest die ons bijstaat

12-05-2019
Waarachtigheid

28-04-2019
Emmausgangers

21-04-2019
Pasen

14-04-2019
Palmpasen

31-03-2019
Thuiskomen

17-03-2019
Liefde
(Oecumenische viering)


10-03-2019
Weerstand bieden

17-02-2019
Ontmoeting met God en met elkaar
(Kinderdienst)


10-02-2019
Roeping Petrus

27-01-2019
Waartoe is Hij gekomen?

13-01-2019
Overgoten met licht

31-12-2018
Oudejaarsdienst

25-12-2018
Kerstmorgen

24-12-2018
'Een zon diep in de nacht'
(Kerstnachtdienst)


16-12-2018
Leven voelen
(Derde advent)


09-12-2018
De dienstbare kerk
(Tweede advent)


02-12-2018
Sprakeloos
(Eerste advent)


25-11-2018
Eeuwigheidszondag

11-11-2018
Dankdag

14-10-2018
'Laat de kinderen tot mij komen'
(Doopviering)


07-10-2018
Trouw

30-09-2018
Voor alle mensen van goede wil

23-09-2018
Omzien naar elkaar
(Gemeentezondag)





Zeisterweg 34, 3984 NL ODIJK

Ds. K.F. Visser (tel 06-25076869), email:
Dhr. J. van den Heuvel (scriba), email:
Webmaster, email:

disclaimer | privacyverklaring