Protestantse Gemeente Odijk


Zacheüs

Ds. K.F. Visser
10-09-2017 | Startzondag

Lezing(en): Lucas 19: 1-10


Gemeente van Christus,

Een tollenaar, dat is een graaier. Een tollenaar werkte in dienst van de Romeinse bezettingsmacht. Hij inde belastingen en tolgelden, en rekende vaak net iets meer dan voorgeschreven, en stak dat in zijn eigen zak. Gehate mensen waren ‘t.
Daar ging je niet bij op bezoek. Als dat werd gezien, was het met je gedaan.
Dan zeiden de mensen: O, ben jij er ook zo één!

Als Jezus zichzelf bij Zacheüs uitnodigt, haalt Hij zich de woede van het volk op de hals. Waarom doet Hij dit? Ik denk, omdat Jezus hem bevrijden wil van een last. ‘Geef mij nu je angst, Ik geef je er hoop voor terug’. Een last, dat was het geworden.
Dat voel je aan alles wat Zacheüs zegt. Jezus hoeft helemaal geen strenge preek te houden, hoeft hem niet vermanend toe te spreken, hem op zijn fouten te wijzen…
Zacheüs voelt dat hij niet eens op zijn knieën gedwongen wordt, dat ‘ie diep door het stof moet. Hij wist echt wel waar die fout zat. En het zat hem ook dwars. Het enige wat Jezus deed, was bij hem thuis komen, in zijn huis, in zijn wereld, in zijn leven.
Dat bleek voldoende. Meer had Zacheüs niet nodig om zich weer mens te voelen.
Hij werd gezien en toen zag hij zichzelf en zag hij wat hij de mensen had aangedaan
en dat dit zo niet langer kon doorgaan.

En Jezus verdroeg gewoon dat het arme volk Hem dat kwalijk zou nemen. Hij was immers gekomen om het verlorene te redden, om te bevrijden wie in schuld gevangen zit, of het nou een blinde bedelaar is of een rijke tollenaar.

En dan kan het ineens ook dichtbij komen, dichtbij ons mensen van het rijke westen.
Want in Zacheüs kunnen we heel goed onszelf terugzien als mensen in het rijke westen. Wij lijken op Zacheüs als we zien hoe wij de hand hebben in de uitbuiting van het arme zuiden.
Misschien vinden wij het wel ongemakkelijk om te horen, maar we kunnen toch haast niet ontkennen, dat wij gebaad zijn bij grondstoffen, die we het liefst zo goedkoop mogelijk uit de derde wereld willen betrekken. We zien kans om ons chemisch afval te dumpen in Afrika, laten lekkages in pijpleidingen bestaan.
Enfin, we kennen maar al te goed de verhalen. En we vinden die ongemakkelijk.
want wij doen het niet en we zoals we hier zitten , wij willen het ook niet –
maar als collectief, als samenleving, als macht gebeurt het toch. Hoe kunnen we ons leven beteren? Wie bevrijdt ons van bijvoorbeeld de verslaving aan olie?

Voelt u. Zacheüs, dat zijn wij. Wat zou er met ons gebeuren als Jezus hier bij ons thuis wil komen? Zouden we dan zonder meer zeggen, wat Zacheüs zei: De helft van onze bezittingen geven we aan de armen en wie we hebben afgeperst vergoeden we viervoudig…? Zeggen wij dan zomaar: We schelden de miljardenschulden kwijt.
Ach, ik weet wel dat dit maatschappijkritisch gepreek is. Theologische praatjes van de linkse kerk…. , maar ja, ik wil proberen ook eerlijk naar Jezus kijken en naar Zacheüs.

Hoe lijken wij op Zacheüs? Wát als ik het minder politiek maak, en juist meer persoonlijk, meer naar de moderne mens toe? Dan zie ik in Zacheüs trekken van de moderne mens en misschien herkent u zichzelf hier wel in.

Ik zie een man, die nieuwsgierig is. Hij heeft blijkbaar van Jezus gehoord en wil er het zijne van weten. Hij gaat op onderzoek uit. Hij is niet wars van geestelijke zaken.
Hij zoekt echt naar verdieping in zijn leven. Hij weet ook wel dat geld niet gelukkig maakt. En er moet meer zijn tussen hemel en aarde. Zou hij bij die rondreizende rabbi misschien iets horen wat zijn zoektocht richting geeft, een nieuwe impuls?

Zacheüs is nieuwsgierig, misschien zelfs wel nieuwsgierig naar God. Zoals tegenwoordig jonge geslaagde zakenlui van de Zuidas in Amsterdam een gemeenschap vormen, die bijbelverhalen met elkaar leest – een pioniersplek van de kerk. Ze komen onder de indruk van de actualiteit van de bijbelse verhalen. En het kan niet anders of het doet wat met ze. Ze gaan misschien wel anders zaken doen. Minder uit op winst, meer op zoek naar verbinding en kwaliteit, maatschappelijk verantwoord ondernemen.

Zacheüs is nieuwsgierig, maar hij blijft ook op een afstand. Dat is de andere kant van deze ‘moderne’ zoeker. Hij wil er graag wat van meenemen, maar er niet mee te koop lopen. Hij wil best wat handvatten om mee verder te kunnen, maar verwacht nou niet meteen dat hij elke zondag naar de kerk zal gaan. Zacheüs is nieuwsgierig naar Jezus, hij volgt zijn gevoel en gaat op onderzoek uit, maar houdt zich ook op een afstand. Oké, hij is klein van stuk, daarom heeft hij een uitzichtpunt nodig. Daarom klimt hij in een boom, zodat hij alles beter kan overzien. Maar het is wel een vijgenboom, zegt het verhaal. En we weten vast nog wel waar die vijgenbladeren ooit voor dienden. Inderdaad, om schaamte mee te bedekken.

Zacheüs is nieuwsgierig. Hij wil echt weten wie die Jezus is. Maar hij houdt het wel voor zichzelf. Hij verbergt zich. Hij wil zich niet bloot geven. Liever wat wegkruipen, een beetje verschuilen. Hij wil wel zien, maar niet per se gezien worden. Want dan hoef je ook niet meteen wat. Een modern mens is die Zacheüs. Ik probeer me voor te stellen hoe hij zich gevoeld moet hebben toen Jezus hem riep: ‘Zacheüs, kom vlug naar beneden, vandaag moet ik in jouw huis zijn!’ Het gaat Jezus blijkbaar om echt contact, niet vluchtig, oppervlakkig, maar persoonlijk, iets van dichtbij, haast huiselijk. Jezus gaat een relatie met hem aan.

Vroeger dachten we in de kerk: als we nou maar vaak genoeg een open deurdienst houden voor belangstellenden dan treden mensen op den duur wel toe tot de kerk of nog beter: komen ze tot geloof. Nu weten we dat dit zo niet werkt. Het moet gaan om relaties, om echte interesse in elkaar, meeleven, je verdiepen in de ander.

Voor deze dienst was de uitnodiging aan elk gemeentelid om een gast mee te vragen,
iemand die u kent, iemand die misschien al een tijdje niet meer zo gewend was naar de kerk te gaan, iemand waarvan u weet dat hij of zij wel open staat om de kerk hier in ons dorp beter te leren kennen.
Ik moet er steeds maar aan denken hoe moeilijk het kan zijn voor mensen om weer eens naar de kerkdienst te gaan als dat al een tijd geleden is; de drempel is hoog geworden. Misschien zegt iemand wel: Ja zeg, ze zien we aankomen! Er zal naar me gekeken worden op een manier ik misschien niet prettig vind. Laat maar!
Of misschien is er de vrees dat er ineens wel weer heel in het bijzonder aandacht zal uitgaan naar die ene, die al een tijdje werd gemist. Overdreven blijdschap dat iemand er weer is. En ook dat voelt niet goed.

Hoe vinden we hierin de goede balans? Blij dat iemand hier is, niet opdringerig worden, uitnodigend blijven en als het gaat het gesprek aangaan! Een verbinding tot stand zien te brengen, die voor de ander en voor u veilig is en ruimte geeft, die de ander zeker niet overvraagd.

Ik kijk nog weer even naar het bijbelverhaal zelf. Ik zie Zacheüs voor me.
Hij is blij, zegt het verhaal, hij laat Jezus met vreugde toe in zijn huis, in zijn leven.
Maar ondertussen staat het volk te mopperen! Ze snappen niet wat Jezus hier nou toch doet! Hij was toch hun Heer! En nou gaat ‘ie bij die geldwolf naar binnen!
Jezus krijgt de volle laag. En opmerkelijk is, vind ik, dat Jezus dat gebeuren laat, er niet op ingaat. Hij laat alleen maar zien dat ieder mens hem ter harte gaat, de arme Lazarus evenals de rijke jongeling. Jezus zegt tegen Zacheüs: Vandaag is er redding voor jou; je hoort erbij. Ik zie in jou niet langer die overloper, die heuler met de vijand. Je hebt je ware aard getoond. ‘Je gaf me jouw angst. Ik gaf je er hoop voor terug!’ En Zacheüs is alleen maar blij! Zielsgelukkig. Het heeft hem al veel langer dwars gezeten. Hoe kon hij zijn leven op een beter spoor krijgen? Hoe kreeg hij dat nou voor elkaar?

Bijzonder is dat hij er weinig voor hoefde te doen. Ja, zijn huis openstellen! Jezus toelaten. Meer was niet nodig om hem overstag te laten gaan, om de koers van zijn leven te wijzigen. Hij wist allang dat het zo niet verder kon! Al die oneerlijk verkregen rijkdom…. daar werd hij niet gelukkig van. Hij werd steeds meer een eenzaam mens.

Je kunt je afvragen of de mensen hem naderhand serieus hebben genomen? Mocht hij voortaan weer gewoon meedoen? Alles vergeven en vergeten? Zouden ze Zacheüs weer in hun armen hebben gesloten? Zouden ze zijn bekering hebben geloofd? En hebben ze Jezus er nog wel eens op aangesproken? Kritisch, verwijtend misschien?
De bijbel vertelt het niet. De bijbel vertelt alleen van de redding van deze ene onmogelijke figuur. De bijbel laat ons ermee zitten, zadelt ons ermee op en maakt het zelfs nog bonter….

Want weet u, die naam Zacheüs, die heeft een betekenis. Zacheüs betekent de reine, de zuivere! Zacheüs nota bene, die zijn eigen geweten had belast ten koste van zoveel armen. Hoezo zuiver op de graat, deze woekeraar?
Of zit hier de humor van de bijbel achter. Zacheüs de reine. Het zat er van meet af aan in. Het moest er alleen nog uitkomen!

Gemeente, laat dat de boodschap zijn! God heeft ons lief, altijd al, van meet af aan.
We zijn naar Hem genoemd, geschapen naar zijn beeld. Wij mogen rein zijn van hart en van geweten.. als wij maar meer en meer op Hem gaan lijken…

Een open huis, gemeente. De uitnodiging is voor ons allemaal bedoeld, voor wie hier nieuw is of al een tijdje niet meer geweest of voor wie hier vaker komt.
Jezus zegt tegen Zacheüs: Ik wil bij jou thuis zijn.

Ergens moeten we allemaal nog altijd meer en meer op Jezus gaan lijken.
Gelukkig zijn we als we vertrouwen op Hem.

Amen.

Overzicht preken

20-05-2018
Pinksteren

13-05-2018
Wezenzondag

10-05-2018
Hemelvaartsdag

22-04-2018
De goede herder

15-04-2018
Petrus

01-04-2018
Paaspreek
(Pasen)


25-03-2018
Een koning zonder troon
(Palmzondag)


18-03-2018
De graankorrel

11-03-2018
Delen
(Oecumenische dienst Veertigdagentijd)


18-02-2018
Verzoeking in de Woestijn

11-02-2018
Eenzaam, tweezaam

28-01-2018
Van een leer word je nog geen leerling

14-01-2018
Bruiloft in Kana

31-12-2017
Oudejaarsdienst

25-12-2017
Kerstmorgen
(Eerste Kerstdag)


24-12-2017
Kerstnacht
(Kerstnachtdienst)


17-12-2017
Woestijnroos
(Derde advent)


10-12-2017
Jesaja's vredesvisioen
(Tweede advent)


03-12-2017
Voorbereiden op Kerst
(Eerste advent)


26-11-2017
Houdt uw lamp brandende
(Eeuwigheidszondag)


12-11-2017
Kinderen van het licht

05-11-2017
Dankdag

29-10-2017
Een vaste burcht is onze God

08-10-2017
Jaloezie
(Jeugddienst)


01-10-2017
Israëlzondag

24-09-2017
Zorgen moet je doen niet maken

17-09-2017
Vredeszondag
(Oecumenische dienst)


10-09-2017
Zacheüs
(Startzondag)


27-08-2017
De farizeeër en de tollenaar

20-08-2017
Waarom zou ik naar de kerk gaan?

13-08-2017
Denken over danken

02-07-2017
Het verloren muntje

18-06-2017
Rijke man en arme Lazarus

28-05-2017
Ruth 4

21-05-2017
Ruth 3

14-05-2017
Ruth 2

07-05-2017
Ruth 1

16-04-2017
Pasen

09-04-2017
Palmzondag

26-03-2017
Genezing blinde

12-03-2017
Verheerlijking op de berg

05-02-2017
Zout en licht

29-01-2017
Zaligsprekingen

15-01-2017
Oecumene
(Oecumenische dienst)


08-01-2017
Wijzen uit het Oosten

30-12-2016
Oudejaarspreek
(Oudjaarsdienst)


25-12-2016
Kerstmorgen
(Eerste Kerstdag)


24-12-2016
Kerstnacht
(Kerstnachtdienst)


11-12-2016
Derde zondag van Advent
(Derde advent)


27-11-2016
Eerste zondag van Advent
(Eerste advent)


20-11-2016
De namen op de zuil
(Eeuwigheidszondag)


13-11-2016
Johannes de Doper

06-11-2016
Jona
(Jongerendienst)


02-10-2016
Israëlzondag

25-09-2016
Bethel

11-09-2016
Deel je leven
(Startzondag)


04-09-2016
Waar je mee omgaat...

21-08-2016
Zorg dat je d’r bijkomt!

14-08-2016
Psalm 5: een psalm in oorlogstijd

03-07-2016
Zorgeloos leven?

26-06-2016
De esculaap

19-06-2016
Bloeiend leiderschap

12-06-2016
Tussen angst en vertrouwen

29-05-2016
God in de wolken

22-05-2016
Vervolgde Christenen

15-05-2016
De Geest
(Pinksteren)


24-04-2016
Esther 5, 6 en 7

17-04-2016
Esther 3 en 4

10-04-2016
Esther 1 en 2

27-03-2016
Eerst geloven, dan zien!
(Eerste Paasdag)


20-03-2016
Het nieuwe verbond
(Palmzondag)


13-03-2016
Jezus, de Hoeksteen
(Oecumenische dienst)


06-03-2016
Een vader had twee zonden
(Vierde zondag veertigdagentijd)


14-02-2016
De bruggenbouwer
(Eerste zondag veertigdagentijd)


07-02-2016
Mensen vangen

31-01-2016
Optreden van Jezus in Nazareth

10-01-2016
Dochtertje van Jaïrus
(Jongerendienst)


31-12-2015
De onvruchtbare vijgeboom
(Oudjaarsdag)


25-12-2015
Vrede op aarde?
(Eerste Kerstdag)


24-12-2015
De nacht van de hoop
(Kerstnachtdienst)


13-12-2015
Maria en Elisabeth
(Derde advent)


06-12-2015
Heilig Kind
(Tweede advent)


29-11-2015
Wees niet bang!
(Eerste advent)


22-11-2015
Valsheid tegenover oprechtheid
(Eeuwigheidszondag)


08-11-2015
Zondagsrust
(Dankuur voor gewas en arbeid)


01-11-2015
‘Hoe heet je?’
(Doopdienst)


11-10-2015
De rijke jongeman

04-10-2015
Mozes en Jezus
(Israëlzondag)


02-10-2015
En Jezus schreef in ’t zand
(Oecumenische Seniorenviering)


27-09-2015
Psalm 8

20-09-2015
Achab en Nabot
(Vredeszondag)


13-09-2015
De barmhartige Samaritaan
(Startzondag)


23-08-2015
Tien keer onafscheidelijk

16-08-2015
Effata! Ga open!




Zeisterweg 34, 3984 NL ODIJK

Ds. K.F. Visser (tel 030-8780698), email:
Mw. P. Beumer-de Gier (scriba), email:

disclaimer