Protestantse Gemeente Odijk


Roeping Petrus

Ds. K.F. Visser
10-02-2019

Lezing(en): Lucas 5: 1-11


Gemeente van Christus,

Zijn er twee momenten in dit evangelie die voor ons herkenbaar zijn?
Het eerste is dat moment waarop Simon Petrus een diepe verzuchting slaakt: ‘De hele nacht hebben we ons ingespannen en niks gevangen’. Die teleurstelling is het eerste dat opvalt en dat wij kunnen herkennen.
En het tweede is van een andere orde. Dat is die roeping zelf. Hoe van Petrus wordt gezegd dat hij voortaan mensen moet gaan vangen in plaats van vissen. Herkenbaar omdat wij ons ook geroepen mogen weten om mensen op te vangen. Alleen tja, hoe doe je dat? Hoe treden wij reddend op?

Gemeente, het is een bijzonder evangelie vanmorgen. De roeping van de leerlingen staat hier niet op zichzelf zoals in Marcus en Matteüs. Volgende week in de Kinderdienst staan we stil bij de roeping zoals Matteüs die beschrijft. Hier bij Lucas vindt de roeping plaats in het bredere verband van een overweldigende ervaring, de wonderbare visvangst. Dat doet alleen Lucas zo. Pas als de leerlingen op aandringen van Jezus nogmaals het water opgaan om te vissen – overdag, wat volstrekt onlogisch is – vangen ze zoveel vis dat de netten niet aan te slepen zijn om de massa aan wal te krijgen. Dan pas vangen ze wat, als ze doen wat Jezus zegt…. dan pas ga je mensen opvangen, mensen opvissen uit hun ellende, als je doet wat Jezus zegt. Niet op eigen houtje blijven doormodderen, niet bij de pakken neerzitten ook, uitgeblust en afgepeigerd, alsof het toch allemaal zinloos is, het werk, het klimaat en het leven… nee, door een totaal andere aanpak te volgen, uit je comfortzone komen, zeggen wij tegenwoordig, dan pas gaat het lukken, dan pas kan er worden geoogst.

Twee momenten. En in dit evangelie is de prominente rol weggelegd voor Simon. Zijn naam wordt wel vijf keer genoemd. Hij is niet de enige die geroepen wordt, ook Jacobus en Johannes laten hun boten voor wat ze zijn om Jezus te volgen, maar zij worden hier bij Lucas niet direct aangesproken door Jezus. Dat gebeurt wel bij Simon, die zelfs ook meteen Simon Petrus wordt genoemd…. Dat is opmerkelijk. Want het is pas een hoofdstuk verder dat Jezus aan Simon die bijnaam Petrus geeft, in Lucas 6: 14. Wonderlijk dat Lucas het hier al gebruikt, die bijnaam die de roeping van Petrus nog eens benadrukt: de rotsman, de rots op wie Christus zijn gemeente bouwt. Simon Petrus is de enige in dit evangelie die met Jezus spreekt en Jezus met hem. De enige ook die zijn emoties de vrije loop laat en die zijn emoties deelt met Jezus. Dat valt mij op.

Simon Petrus heeft het hart op de tong. Als Jezus in de boot van Simon zit, de boot als kansel, kun je zeggen. Vanaf die boot geeft Jezus levenslessen aan wie op de oever staat, een menigte die Hem is gevolgd. Als Jezus in die boot zit en even is opgehouden met preken, zegt Hij tegen Simon: ‘Vaar naar diep water en gooi jullie netten uit om vis te vangen’.

Gemeente, dat is raar, dat is vreemd, dit kan niet. Dit slaat nergens op. Ik mag dan zo heten, Visser, ik ben het geenszins, maar dit snap ik ook nog wel. Vissen doe je ’s nachts – tenminste als je niet de modernste pulstechniek toepast – maar zoals het vroeger toeging in dat klimaat, waar vissen ’s nachts naar de oppervlakte van het water komen, want dan koelde het een beetje af, dan werd er gevist. Zeker niet overdag. Met andere woorden, Lucas beschrijft hier geen feitenrelaas. Lucas schrijft verkondiging. Lucas wil het zo benaderen dat iedere lezer wel moet denken: Hier klopt iets niet….. hier is vast iets anders in het geding. Het moet hier wel gaan om een gezag dat van een totaal andere orde is. Dat, voorbij de nuchtere werkelijkheid, wijst op geestelijke wetten. Dit heeft niks meer met natuur of visserij te maken.

Wat opvalt is dat Simon Petrus als beroepsvisser geen enkel protest laat horen. Nou dan weet je, hier wil Lucas iets gaan beschrijven dat ons in het hart wil raken. Dat Simon gewoon gaat doen wat Jezus hier van hem vraagt, laat zien dat hier iets wordt voorbereid dat veel verder gaat dan zoveel haringen in een tonnetje, of Petrusvissen? Hier wordt iets voorbereid, dat er later uit moet komen. Simon is hier al nauwelijks nog visser.
Hij vertolkt hier het gevoel dat mensen de eeuwen door hebben gekend en nog altijd kennen: dat het bij tijden niet lukt.

Wat Lucas hier beschrijft, die woordenwisseling van Simon Petrus met Jezus is tekenend voor onze werkelijkheid: ‘We hebben ons ingespannen en niks gevangen’. Dat is het eerste grote moment van herkenning in dit evangelie, herkenbaar voor ons mensen vandaag.

Simon zegt waar wij vast ook over mee kunnen praten. Soms is het leven vechten tegen de bierkaai.
Soms spannen we ons een hele tijd in, maar hebben we toch geen schijn van kans.
Iemand solliciteert zich een ongeluk, maar het lukt maar niet.
Iemand leeft gezond, eet goed en sport en neemt voldoende ontspanning, en toch wordt hij ziek.
Een groep-achter doet geweldig haar best, leert zich suf en toch zit er een hoger advies niet in.
Twee mensen spannen zich om hun relatie te redden, maar hoe ze ook hun best doen, het lukt toch niet.
Iemand probeert goed met een conflict om te gaan, met die nieuwe baas, maar hoe dan ook loopt het mis.
Je doet als ouder zo je best om jouw pubers mee te krijgen naar de kerk, maar ze gooien de kont tegen de krib.
Je verzet je tegen de schreeuwers op straat over de opvang van vluchtelingen, maar het lijkt niks uit te halen.
Je zegt er wat van als iemand keihard vloekt op de werkvloer, even lijkt het te helpen, maar de volgende dag is het weer precies zo.

‘Meester, de hele nacht hebben we ons ingespannen en niets gevangen’. Dat gevoel van vergeefsheid, teleurstelling, frustratie, is wat Petrus hier verwoord en of de tijd heeft stilgestaan, kunnen wij het tot op vandaag herkennen…. Die reactie van afweer.

Jezus zegt: Je moet het allemaal anders doen. Hup, in de benen. Opstaan, aan de slag. Doe het hetzelfde, maar dan op een onverwachte andere manier…. Hoe zou je dan reageren?

Om het voorbeeld van de afgelopen week aan te halen: jongeren die hun klimaatprotest hielden. Dat kon natuurlijk niet, dat mag niet, klimaatspijbelen. Logisch dat de minister zegt dat dit niet geoorloofd is…, maar toch. Jongeren voelen zich geroepen om onze wereld op te schudden, te zeggen dat we het schijnbaar onmogelijke toch zullen moeten doen. Met hun protest willen ze duidelijk maken dat het anders moet, voor hun toekomst. Meer bewust omgaan met de auto, met vliegen, met vlees eten… al die dingen die zo vanzelfsprekend horen bij onze manier van leven. ‘Ga naar diep water en gooi je netten uit’, het moet anders en het kan ook anders… en je zult zien dat de opbrengst overweldigend wordt…
Wat zeg je dan? Hoe voelt dat? Is het begrijpelijk dat de eerste reactie er één is van afweer? De hakken in het zand. Kom nou, we hebben hard genoeg gewerkt tot nu toe, denk je nou echt dat….

Toch doet Simon Petrus wat Jezus van hem vraagt. Simon Petrus wordt in dit evangelie voorgesteld als iemand die anders reageert dan je verwacht. Dat is niet omdat hij zo’n meegaand type is. Het is ook niet, omdat hij in wezen toch niet zo’n goede visser is. Het is omdat Lucas met dit evangelie licht wil werpen op wie Jezus is en wat Jezus teweeg kan brengen bij mensen. Een heel nieuwe manier van leven zelfs. Misschien wel een manier die ligt in het verlengde van wie je bent en wat je zoal deed, maar dan toch echt anders.
Simon Petrus gaat een wissel over, zou je kunnen zeggen. Jezus ziet het voor zich. Hoe hij van een visser van vissen, een visser van mensen gaat worden.

Het goed om te zien dat het hier niet gaat om vissen vangen in de zin van zieltjes winnen. Mensen van hun vrijheid beroven, gevangen nemen. Het gaat om opvangen. Letterlijk staat er ‘levend gevangen nemen’, of ‘het leven schenken door te vangen’. Jezus roept hier Simon Petrus op om mensen aan het ware leven terug te geven. Ze zullen ervan opknappen, ze ademen op, ze voelen zich weer mens.

Simon Petrus geeft zich gewonnen. ‘Als u het zegt’, zegt hij… Al is het moeilijk uit te maken of dat met overgave gebeurt. Heeft het iets van: nou vooruit dan maar, maar je zult zien dat het toch niks uithaalt’?
Of put hij uit een onvermoede bron van vertrouwen, gelooft hij werkelijk dat deze koerswijziging goed zal uitpakken.

Is het zo, gemeente, dat het woord van God, je soms op een nieuwe weg kan brengen? Dat je hier in de kerk of voor jezelf lezend in de bijbel of pratend met anderen erover, of als we kijken naar die scholieren op het Malieveld, dat wij tot nieuwe inzichten kunnen komen, een andere aanpak misschien van wat we aan het doen zijn?

Lucas wil dat bevestigen met zijn evangelie.

En ik vind dat vooral terug in de reactie van Simon Petrus op die grote vangst. Hij is er zo van onderste boven, dat hij ineens voelt dat hij dit nooit zelf gedaan kan hebben.
‘Ga uit van mij’, roept hij tegen Jezus, ‘ga weg van mij, Heer, want ik ben een zondig mens’. Dat inzicht! Hij voelt zijn grens. Hij voelt dat wat hier gebeurt, groter is dan hij tot stand kan hebben gebracht. Er overkomt hem iets ontzagwekkends.
Kennen wij dat? Soms mocht je dat misschien wel willen. Dat je iets meemaakt dat zo geweldig is, dat je meteen voelt: dit doe ik niet, dit komt van de andere kant. Dit helpt me aan geloof, aan hoop en liefde. Dit mag ik ontvangen als een godsgeschenk… en wat voel je je klein en dankbaar tegelijk. Zeldzame ervaringen zijn dat. Wat bijzonder als je erover kunt vertellen, hoe kwetsbaar het ook maakt.

Maar, gemeente, dat is wel wat dit evangelie zo fascinerend maakt. Die dubbele herkenning.
Eerst die teleurstelling, dat vergeefse gevoel bij wat er aan narigheid gebeurt. Wat je ook doet, het breekt je soms bij de handen af. Maar dan toch ook die ervaring: dat als je van koers verandert, je probeert mensen op te vangen in plaats van te negeren, als wij ons meer bewust worden van de toekomst van de schepping, dat je dan iets kunt gaan voelen van een dankbaarheid die groter is dan je eigenlijk aankunt. Je raakt als het ware aan de zomen van het licht, je voelt hoe je op het spoor zit dat Jezus heeft getrokken met zijn leven en lijden en sterven.

Dit evangelie is een uitnodiging om open te gaan staan voor zo’n unieke ervaring.
Als je iets van de liefde ondervindt, die van Jezus uitgaat en je daar iets van gaat ervaren door de mensen om je heen. Dat je tot meer in staat blijkt, dan je had gedacht. Dat er iets is wat jou optilt. Dat je zegt: Omdat U het zegt, zal ik het doen…. ook al heb ik er misschien zo mijn vragen bij. Dat je iets van een nieuwe ruimte ervaart, lucht en licht in je leven.
De stille kracht van Gods Rijk, die de nacht verdrijft.

Amen.

Overzicht preken

10-11-2019
Bidden
(Jongerendienst)


03-11-2019
Zacheüs, graaier wordt redder
(Dankdag)


13-10-2019
Na het kyrie ook het gloria

06-10-2019
Een kind in ons midden

15-09-2019
Een goed verhaal
(Startzondag)


25-08-2019
Aan tafel genodigd

14-07-2019
Simson (2)

07-07-2019
Simson (1)

23-06-2019
Gideon

16-06-2019
Debora
(Pinksteren)


09-06-2019
Vragen om de goede Geest
(Pinksteren)


30-05-2019
Hemelvaart

26-05-2019
De Geest die ons bijstaat

12-05-2019
Waarachtigheid

28-04-2019
Emmausgangers

21-04-2019
Pasen

14-04-2019
Palmpasen

31-03-2019
Thuiskomen

17-03-2019
Liefde
(Oecumenische viering)


10-03-2019
Weerstand bieden

17-02-2019
Ontmoeting met God en met elkaar
(Kinderdienst)


10-02-2019
Roeping Petrus

27-01-2019
Waartoe is Hij gekomen?

13-01-2019
Overgoten met licht

31-12-2018
Oudejaarsdienst

25-12-2018
Kerstmorgen

24-12-2018
'Een zon diep in de nacht'
(Kerstnachtdienst)


16-12-2018
Leven voelen
(Derde advent)


09-12-2018
De dienstbare kerk
(Tweede advent)


02-12-2018
Sprakeloos
(Eerste advent)


25-11-2018
Eeuwigheidszondag

11-11-2018
Dankdag

14-10-2018
'Laat de kinderen tot mij komen'
(Doopviering)


07-10-2018
Trouw

30-09-2018
Voor alle mensen van goede wil

23-09-2018
Omzien naar elkaar
(Gemeentezondag)





Zeisterweg 34, 3984 NL ODIJK

Ds. K.F. Visser (tel 06-25076869), email:
Dhr. J. van den Heuvel (scriba), email:
Webmaster, email:

disclaimer | privacyverklaring