Protestantse Gemeente Odijk


Kinderen van het licht

Ds. K.F. Visser
12-11-2017

Lezing(en): 1 Tess. 4: 13- 5: 11


Gemeente van Christus,

Troost elkaar met deze woorden, zegt Paulus tegen de gemeente in Tessalonica, Griekenland. En aan het slot van ons tekstgedeelte zegt hij het nog eens: Troost elkaar. Dat is wat Paulus zielsgraag wil. Dat de mensen elkaar troosten. Waarom? Wat was de situatie?

Er waren vragen gesteld aan Paulus. Hoe zat het nou met de gestorvenen? De mensen in de gemeente en Paulus zelf ook waren ervan overtuigd dat Jezus spoedig zou weerkeren naar de aarde. Zij zouden het tijdens hun leven nog meemaken. Ze waren er sterk van doordrongen dat zijzelf niet dood zouden gaan. Dat als Jezus zou weerkeren, het Koninkrijk van God zou aanbreken en dat dan de dood tot het verleden zou behoren. Maar nu waren er ondertussen toch mensen gestorven. En hoe zat het nou? Wat zou er dan met die mensen gebeuren? Er heerste onderzekerheid. Er was verdriet. Om de mensen die gestorven waren, en om de wanhoop dat die gestorvenen voor altijd in de dood zouden zijn verdwenen. En ze vragen Paulus hoe het zit.

En wat zo opvalt is de helderheid waarmee Paulus hen tegemoet treedt. Zo eenvoudig en zo concreet mogelijk beschrijft hij hoe het volgens hem zit. Met woorden en beelden die bekend waren uit het Oude Testament en met de taal van de apocalyptiek, een stroming, die al zo oud is als de kerk en die zich heel concreet voorstelt hoe het zit met de wederkomst van Christus en wat er dan met de gemeente gebeurt. Het beeld van de bazuin, die klonk bij de wetgeving op de Sinaï en die klinkt bij het begin van Grote Verzoendag. Maar ook het beeld van de opname van de gemeente in de hemel is typisch voor die apocalyptiek.
Paulus brengt die verschillende ideeën bij elkaar en houdt ze de gemeente voor. ‘De doden staan het eerst op. Ze worden naar Jezus toegeleid’, zegt hij.

En dan, als de gestorvenen een veilig onderkomen hebben gevonden, dan volgen wij, die leven, zegt Paulus tegen de gemeenteleden. En we gaan Jezus in de lucht tegemoet. Op de wolken, want er moet iets zijn als vervoermiddel en was het niet Godzelf die schuilging in een wolk, toen Mozes Hem op de berg ontmoette en toen het volk door de woestijn trok. De wolk als het beeld bij uitstek om die ontmoeting van twee kanten voor te stellen.

Het lastige van de visie van Paulus is aan de ene kant dat het niet gegaan is, zoals Paulus dacht. Jezus keerde niet weer tijdens zijn leven… en wij wachten nog steeds.
Aan de andere kant moeten we ook zeggen dat de voorstelling van zaken zoals Paulus die geeft voor ons uit een heel ander wereldbeeld komt. Het is voor ons haast onvoorstelbaar. De wereld van toen werd gezien als een platte schijf met daarboven de hemelkoepel, de levenden woonden op de aarde, de gestorvenen onder de aarde en boven die koepel woonde God. En de verbinding werd gelegd door de wolken. Voor ons is boven en onder in ons wereldbeeld totaal anders, zodat de voorstelling van Paulus naïef aandoet. Wij weten dat de aarde rond is, om zijn eigen as draait en ook nog eens in z’n geheel om de zon. Boven en onder verschilt dag en nacht van elkaar. Maar Paulus wist niet beter.
Toch dat neemt niet weg wat hij met die voorstelling van zaken bedoelde te zeggen. Troost elkaar met deze woorden, zegt Paulus.

Troost is dat je zo met iemand vertrouwt bent of raakt dat je iemands verdriet erkent, bevestigt. Ja, wat is het verdrietig dat hij of zij niet meer bij jou is. Dat je dat met elkaar deelt. Je ziet het samen onder ogen, je kijkt in de pijnlijke wond die geslagen is. En je wilt die rauwe wond van het verdriet bedekken, beschermen. Troost in de betekenis van een verband leggen, een verbond, verbinden in de zin van beschermen of bedekken, zoals je een wond bedekt. Je kunt het verdriet niet wegnemen, niemand kan dat, maar je kunt het wel helpen verzachten. Je erkent het verdriet van de ander en probeert de ander trouw te zijn door je aanwezigheid, door samen als het ware een zachte hand te leggen op de pijnlijke zielwond.

Dat is wat Paulus zijn gemeente voorhoudt. Er is troost, ook voor de mensen waarvan we dachten dat ze geen rol zouden spelen bij de hereniging van Christus met zijn gemeente. Die zijn er weldegelijk bij, die gaan zelfs als eerste naar Hem toe. En dan volgen wij, zegt Paulus.

En Paulus gaat dan nog een stap verder. Na zijn kijk op het verloop van die laatste dingen, houdt hij de gemeente voor dat er alleen sprake kan zijn van een geslaagde overtocht wanneer de gemeente en haar leden een bijzondere levenshouding in acht nemen.
Ze moeten alert zijn! Nuchter. Waakzaam, zegt Paulus.
Ik weet niet wanneer het zover, zegt Paulus. De dag van de Heer komt, maar heel plotseling. Dus niet onverwacht, maar wel plotseling, als een dief in de nacht. Vluchten kan niet meer. Maar dan moet je er wel klaar voor zijn, zegt Paulus. Niet dronken, niet slapend, maar wakker en waakzaam. Klaar, omgord met geloof, hoop en liefde. Dat is de houding, die ieder gemeentelid zich eigen moet maken. Zo moeten we in het leven staan.
Willen we bij God horen, bij Jezus, nu en later, in tijd en eeuwigheid dan mag dit van ons worden gevraagd, dat wij die houding hebben. Dat we ons leven, ons geestelijk leven als het ware hebben bekleed met het harnas van geloof en liefde en de helm van de hoop. Bedekken dus, beschermen, zo kunnen wij die overgang doorstaan, die overgang van hier naar daar.

Troost elkaar, zegt Paulus nog een keer. Dus niet, maak elkaar hiermee bang. Schrik elkaar hiermee niet af, iets wat in de kerkgeschiedenis maar al te vaak is gebeurd. Mensen het mes op de keel zetten: als je niet geloofd, ga je voor eeuwig verloren…. Dat is hier zeker niet bij Paulus aan de orde. Troost elkaar, zegt hij, met deze woorden, wees elkaar tot voorbeeld, zoals jullie trouwens al doen. Mild, zegt Paulus het, met vaderlijke zorg. Hij is blij dat de mensen van de gemeente, die hij heeft gesticht, er zo in staan, met die houding van geloof, hoop en liefde.

Dat ze elkaar vasthouden in de overtuiging dat niemand verloren gaat, de gestorvenen niet en de levenden niet. Want, zegt Paulus, jullie zijn kinderen van het licht!

Als er al een scheidslijn getrokken moet worden, dan is het deze, tussen het duister en het licht, tussen de mensen die op hun hoede zijn en de mensen die zich bedrinken, dus tussen de mensen van de nacht en de kinderen van het licht.

En de nacht staat dan voor al het sinistere van het leven, de duistere praktijken… je zou in de huidige tijd zeggen dat het dan gaat over grensoverschrijdend gedrag, seksueel machtsmisbruik in de showwereld.
Duistere praktijken, vast ook in de schimmige wereld van belastingontwijking, de paradise papers. Duistere praktijken…. en de eerlijkheid gebiedt natuurlijk om vooral bij jezelf na te gaan waar je niet transparant in bent, waar je heimelijk anderen kwaad zou willen doen….

Nacht, als de nacht symbool staat voor duistere zaakjes, dan is het licht de openbaarheid, de helderheid, de waarheid.
Als de nacht de kilte is, dan is de dag vuur en warmte. Als de nacht ziekte is, dan zegt de dag dat jij meer bent dan je ziekte alleen.
Als de nacht geestelijke gevangenschap betekent, dan staat de dag voor vrijheid en ruimte.
Als de nacht symbool is voor de doodsheids van het bestaan, dan is de dag de opstanding.
Waar hoor jij bij? Persoonlijk, en wij als gemeente?

Paulus zegt tegen de mensen in Tessalonica: Jullie horen bij de dag. Jullie troosten elkaar, jullie zijn elkaar tot voorbeeld over hoe je leeft met geloof en liefde en hoop. Je leeft als je gelooft in dat licht. Jullie zijn kinderen van het licht.

Misschien is dat ook wel het enige juiste antwoord op de vraag waar onze doden zijn. In het licht, bij God, die het licht tevoorschijn riep.

Ik herinner mij van een paar jaar geleden een rouwgroep, die wij hier hadden, een oecumenische rouwgroep. Op één van de avonden ging het over de vraag: Waar zijn onze doden? Wat mij ervan bijgebleven is, is dat er heel verschillende antwoorden werden gegeven: in de hemel, bij God, in het paradijs, of in de aarde, in het graf, of nergens – de dood is het absolute einde, of een onderscheid tussen het lichaam dat begraven werd en de ziel die bij God is. Of: de doden leven bij de gestorvenen die hen zijn voorgegaan. Of nog zo’ n antwoord: de doden zijn om ons heen, of zij leven voort in onze kinderen, of in onze herinneringen. Iemand leeft, ook als is hij of zij gestorven, zolang er over iemand wordt gesproken. Of, een antwoord dat het goed doet voor kinderen: opa is een sterretje geworden. Als je ’s avonds voor het slapen gaan, de sterren bekijkt, denk dan dat opa een sterretje is en naar jou knipoogt. Ook een beeld dat bedoeld is om te troosten.

Wat ik leer van Paulus is dat wie Christus heeft leren kennen, wie in Zijn spoor wil leven met geloof, hoop en liefde, dat zo iemand voor altijd verbonden blijft met Hem, met Christus. De dood maakt daar geen einde aan. Of wij nu op aarde zijn of gestorven zijn, wij zullen leven met Hem, want Hij is voor ons gestorven om ons te redden, zegt Paulus. Houd elkaar dat voor, raadt hij de gemeente aan. Troost elkaar hiermee.

Misschien is het wel zo dat we in die eenvoud kunnen leren spreken over de dood en wat dan. Zonder zeker te weten hoe het allemaal zal zijn, kan het genoeg zijn om echt verdriet te erkennen, want… komen de vragen over de dood-en-dan niet vooral voort uit een gevoel alleen achter te blijven? Kan het genoeg zijn om elkaar voor te houden dat wie geleefd heeft met geloof, hoop en liefde, voor eeuwig bij God zal zijn, verenigd met Christus, ongeacht hoe wij ons dat concreet voorstellen?

Wat mij helpt zijn twee korte overwegingen, die ik ken. Twee teksten van Alfred Bronswijk in zijn boekje Rakelings nabij.
Ik spreek die hier uit omdat die volgens mij juist samen de goede balans houden, die ik versta in het tekstgedeelte van vandaag.

Allereerst de vragen die de dood oproept. En dan een bede als wij reiken naar de eeuwigheid.

De eerste overweging gaat zo:

De dood hoort bij het leven, zeggen ze.
Maar toen hij kwam, de dood,
was hij een vijand en een vreemde.

De dood is doodgewoon, zeggen ze.
Maar toen hij binnentrad, de dood,
werd alles onwennig, ongewoon.

De dood zie je aankomen, zeggen ze.
Maar hij bleek een overval, de dood,
die verwoesting en ontzetting achterliet.
De dood is genadig, zeggen ze.
Maar toen hij zijn werk deed, de dood,
bracht hij diepe wonden toe.

De dood hoort hij het leven, zeggen ze.
En misschien is dat wel waar.
Maar toch blijven onze vragen, vele, vele vragen….

En, gemeente, naast deze eerlijke ontboezeming, is er dan ook dit geluid van dezelfde schrijver:

Wij maken hier een trektocht door de tijd
en onze voeten zoeken zekere wegen,
de rechte paden tussen vloek en zegen,
de horizon achter de eindigheid.

Wij leven tastend op Gods toekomst aan.
En onze monden spreken van de dromen,
van visioenen, van werelden die komen.

En wij bidden: Heer, maak ons klaar,
om met U mee te gaan.

Amen.

Overzicht preken

20-05-2018
Pinksteren

13-05-2018
Wezenzondag

10-05-2018
Hemelvaartsdag

22-04-2018
De goede herder

15-04-2018
Petrus

01-04-2018
Paaspreek
(Pasen)


25-03-2018
Een koning zonder troon
(Palmzondag)


18-03-2018
De graankorrel

11-03-2018
Delen
(Oecumenische dienst Veertigdagentijd)


18-02-2018
Verzoeking in de Woestijn

11-02-2018
Eenzaam, tweezaam

28-01-2018
Van een leer word je nog geen leerling

14-01-2018
Bruiloft in Kana

31-12-2017
Oudejaarsdienst

25-12-2017
Kerstmorgen
(Eerste Kerstdag)


24-12-2017
Kerstnacht
(Kerstnachtdienst)


17-12-2017
Woestijnroos
(Derde advent)


10-12-2017
Jesaja's vredesvisioen
(Tweede advent)


03-12-2017
Voorbereiden op Kerst
(Eerste advent)


26-11-2017
Houdt uw lamp brandende
(Eeuwigheidszondag)


12-11-2017
Kinderen van het licht

05-11-2017
Dankdag

29-10-2017
Een vaste burcht is onze God

08-10-2017
Jaloezie
(Jeugddienst)


01-10-2017
Israëlzondag

24-09-2017
Zorgen moet je doen niet maken

17-09-2017
Vredeszondag
(Oecumenische dienst)


10-09-2017
Zacheüs
(Startzondag)


27-08-2017
De farizeeër en de tollenaar

20-08-2017
Waarom zou ik naar de kerk gaan?

13-08-2017
Denken over danken

02-07-2017
Het verloren muntje

18-06-2017
Rijke man en arme Lazarus

28-05-2017
Ruth 4

21-05-2017
Ruth 3

14-05-2017
Ruth 2

07-05-2017
Ruth 1

16-04-2017
Pasen

09-04-2017
Palmzondag

26-03-2017
Genezing blinde

12-03-2017
Verheerlijking op de berg

05-02-2017
Zout en licht

29-01-2017
Zaligsprekingen

15-01-2017
Oecumene
(Oecumenische dienst)


08-01-2017
Wijzen uit het Oosten

30-12-2016
Oudejaarspreek
(Oudjaarsdienst)


25-12-2016
Kerstmorgen
(Eerste Kerstdag)


24-12-2016
Kerstnacht
(Kerstnachtdienst)


11-12-2016
Derde zondag van Advent
(Derde advent)


27-11-2016
Eerste zondag van Advent
(Eerste advent)


20-11-2016
De namen op de zuil
(Eeuwigheidszondag)


13-11-2016
Johannes de Doper

06-11-2016
Jona
(Jongerendienst)


02-10-2016
Israëlzondag

25-09-2016
Bethel

11-09-2016
Deel je leven
(Startzondag)


04-09-2016
Waar je mee omgaat...

21-08-2016
Zorg dat je d’r bijkomt!

14-08-2016
Psalm 5: een psalm in oorlogstijd

03-07-2016
Zorgeloos leven?

26-06-2016
De esculaap

19-06-2016
Bloeiend leiderschap

12-06-2016
Tussen angst en vertrouwen

29-05-2016
God in de wolken

22-05-2016
Vervolgde Christenen

15-05-2016
De Geest
(Pinksteren)


24-04-2016
Esther 5, 6 en 7

17-04-2016
Esther 3 en 4

10-04-2016
Esther 1 en 2

27-03-2016
Eerst geloven, dan zien!
(Eerste Paasdag)


20-03-2016
Het nieuwe verbond
(Palmzondag)


13-03-2016
Jezus, de Hoeksteen
(Oecumenische dienst)


06-03-2016
Een vader had twee zonden
(Vierde zondag veertigdagentijd)


14-02-2016
De bruggenbouwer
(Eerste zondag veertigdagentijd)


07-02-2016
Mensen vangen

31-01-2016
Optreden van Jezus in Nazareth

10-01-2016
Dochtertje van Jaïrus
(Jongerendienst)


31-12-2015
De onvruchtbare vijgeboom
(Oudjaarsdag)


25-12-2015
Vrede op aarde?
(Eerste Kerstdag)


24-12-2015
De nacht van de hoop
(Kerstnachtdienst)


13-12-2015
Maria en Elisabeth
(Derde advent)


06-12-2015
Heilig Kind
(Tweede advent)


29-11-2015
Wees niet bang!
(Eerste advent)


22-11-2015
Valsheid tegenover oprechtheid
(Eeuwigheidszondag)


08-11-2015
Zondagsrust
(Dankuur voor gewas en arbeid)


01-11-2015
‘Hoe heet je?’
(Doopdienst)


11-10-2015
De rijke jongeman

04-10-2015
Mozes en Jezus
(Israëlzondag)


02-10-2015
En Jezus schreef in ’t zand
(Oecumenische Seniorenviering)


27-09-2015
Psalm 8

20-09-2015
Achab en Nabot
(Vredeszondag)


13-09-2015
De barmhartige Samaritaan
(Startzondag)


23-08-2015
Tien keer onafscheidelijk

16-08-2015
Effata! Ga open!




Zeisterweg 34, 3984 NL ODIJK

Ds. K.F. Visser (tel 030-8780698), email:
Mw. P. Beumer-de Gier (scriba), email:

disclaimer