Protestantse Gemeente Odijk


Emmausgangers

Ds. K.F. Visser
28-04-2019

Lezing(en): Lucas 24: 13-35


Gemeente van Christus,

Het evangelie van de Emmaüsgangers is een reisverhaal. Het is het verhaal van mensen onderweg. Het is het verhaal van de gemeente onderweg. Het is het verhaal van u en mij.
‘Diezelfde dag gingen twee van de leerlingen op weg’. Wie zijn die twee? Het zijn ‘twee van de leerlingen’, maar het zijn niet de discipelen, de directe vrienden van Jezus. Die worden aan het slot apart genoemd. Het gaat hier om andere leerlingen.
Twee leerlingen, waarvan er één Kléopas heet, en van wie we verder niks weten.
De ander is ook een onbekende en die heeft ook nog eens geen naam… U zou het kunnen zijn. Ik zou het kunnen zijn.

U weet dat onze kerk gesierd wordt door het wandreliëf. Een voorstelling van Jezus met de twee Emmaüsgangers.

En als ik het goed zie, is het zo uitgebeeld, zoals sommige uitleggers vertellen,
dat die twee een man en een vrouw zijn. Dat zou goed kunnen: Kléopas en zijn vrouw misschien wel. Er is in Johannes 19 sprake van Maria van Klopas, een van de vrouwen die bij het kruis van Jezus stond. Is zij de vrouw van..? Hoe dan ook, zien we een man en een vrouw in het reliëf. Het wandreliëf geeft daarmee optimaal kans om ons met die twee te identificeren: een ieder van ons zou het kunnen zijn, man of vrouw.

En wat mij altijd treft in dit reliëf is hoe de Jezusfiguur buiten het raamwerk wordt weergegeven, Hij gaat het kader te buiten. Zowel met een arm als met een voet,
als met zijn hoofd, staat Jezus buiten de omlijsting van het reliëf. Jezus gaat onze kaders te buiten. Hij is er en tegelijk is Hij groter dan onze denk- en leefwereld.

Terug naar het evangelie van vanmorgen. Wie zich hier bij Jezus voegen, die twee figuren, zij staan symbool voor de gemeente, voor u en mij. Voor de vragende mens onderweg. Het is de gemeente die zich hier laat zien rondom Jezus. Jezus in ons midden. Wij de gemeente. Zoals het begon bij Lucas, bij de eerste gemeente die samenkomt, zoals Lucas dat ziet. Het is de gemeente van net na Pasen. De gemeente die haar eerste kerkdienst houdt na Pasen. Een kerkdienst, die - als ik het goed zie- uit vier bouwstenen bestaat, de oerstructuur van iedere kerkdienst, kun je zeggen.

En hoe begint die kerkdienst? Hoe beginnen mensen die samenkomen
om het geheim van de opgestane Heer te vieren? Ze beginnen vanuit het donker.
Ze beginnen vanuit hun zorg, vanuit de nood van de wereld en hun eigen angsten.
Die eerste kerkdienst van net na Pasen begint met het kyrië, begint met een gemeente die zich bewust is van de nood en de vragen van mensen; een gemeente die dat meeneemt in haar samenkomst, alles wat daarbuiten aan teleurstelling en ontmoediging wordt beleefd.

Want de gemeente is er niet voor zichzelf. De gemeente gelooft plaatsvervangend voor de wereld. Waar de wereld geen weg weet met haar nood, daar legt de gemeente die nood aan God voor in haar gebed.

Zo kunnen wij ons dus verplaatsen in Kléopas en die onbekende andere.
Ze spreken met elkaar over alles wat er voorgevallen is. Vertroebeld is hun blik, somber gestemd zijn ze. Ze snappen niet wat er allemaal gebeurd is. Verbijsterd zijn ze. Ze zeggen: ‘Wij leefden in de hoop dat Jezus het was die Israël bevrijden zou, maar het is voorbij!’ Een stel hopeloze mensen, zoals ze daar samen zijn.

De gemeente zoekt haar weg, maar kan die weg haast niet vinden. Er zou toch verlossing zijn, bevrijding! Waarom is de wereld dan nog zo gevangen in angst en wanhoop, zo onverlost? Dat leggen ze hier voor aan hun Heer.
Het is hun kyrië, hun smeekgebed, hun gebed voor de nood van de wereld en de vragen van het eigen hart.

Voelt u, dit is de eerste bouwsteen van de liturgie. De gemeente die samenkomt
om van het evangelie van Jezus Christus te getuigen, komt samen vanuit de nood, de bitterheid, de vervlogen hoop.

Hoor de bittere gebeden,
om de vrede die niet daagt.
Zie hoe diep er wordt geleden,
hoe het kwaad de ziel belaagt.
Zie uw mensheid hier beneden,
wat zij lijdt en duldt en draagt.

Maar, gemeente, waar twee of drie in Christus’ Naam bijeen zijn, daar is de Heer in hun midden!

Misschien waren ze dat vergeten, die Emmaüsgangers. Het drong niet tot hen door.
Vertwijfeling had de overhand. Ze zagen het niet. Ze zagen Hem niet!
Ze herkenden Hem niet, terwijl Hij bij hen was! Want het is ‘de derde dag’ na de kruisiging wel te verstaan! Ze horen het zelf niet, in wat ze zeggen, dat ze dichtbij het geheim gekomen zijn: ‘de derde dag…’ Ze zeggen het wel: ‘Inmiddels is het de derde dag sinds dit gebeurd is’, maar ze verstaan het niet.
Het is voor hen nog niet de glorieuze derde dag na Goede Vrijdag, Pasen dus.
Dat moet nog tot hen doordringen. Onwetend, zich niet bewust van het grote geheim zijn ze op de terugweg. Ze staan in hun verdriet nog bij het kruis. Ze tellen de dagen. Ze horen niet hoe in de hele bijbel ‘de derde dag’ altijd weer de beslissende dag van God is. De dag van de grote ommekeer, de wending in de geschiedenis.
Hoezo is de Heer in hun midden! Wie zou het zien? Wie zou het opmerken? Hoe komt de gemeente erbij om van hoop te spreken als alles donker is en wanhopig
in een wereld vol bange mensen?

Hoe komt de gemeente erbij om van hoop te getuigen, van dat voorgoed begonnen begin in de Naam van God, om Christus’ wil? Hoe komt de gemeente erbij, anders dan dat zij de Schriften erop naslaat! Anders dan dat zij het Woord van God tot zich laat doordringen! Tot zich laat spreken! Hoe komt de gemeente erbij om van toekomst te getuigen, anders dan dat zij dat in de bijbelse verhalen leest en opvangt.
De tweede bouwsteen van de liturgie van deze eerste kerkdienst na Pasen is de Woordverkondiging. Het is die vreemde reisgenoot die het woord neemt: ‘Hij verklaarde hun wat er in al de Schriften over Hem geschreven stond. Hij begon bij Mozes en de profeten’.
Na het gebed voor de nood van de wereld, het kyrië, komt de woordverkondiging aan bod. De bijbel gaat open!

Wie God wil ontmoeten, wie wil leven in de Geest van Jezus, wie van toekomst en van hoop wil leren spreken, zal zich moeten verstaan met de verhalen uit de bijbel.
God valt niet zomaar af te lezen uit de dingen die gebeuren. De dingen die gebeuren zijn even plezierig als rampzalig en zo vaak is het een onontwarbare kluwen van lichte en donkere gebeurtenissen.
We komen God op het spoor, Zijn weg met ons, het levende Woord, in de Schriften,
in de verhalen van de bijbel. Want het evangelie is in geen mensenhart opgekomen, het evangelie is niet naar de mens. Wij komen God op het spoor als het Woord
wordt uitgelegd en toegepast, zodat wij het als het ware kunnen proeven.
In de manier waarop het levende Woord als brood gebroken en gedeeld wordt.
Alsof levend water als wijn geschonken en gedeeld wordt.
En pas als wij het ons eigen maken, tot ons nemen, zullen we het zien, zullen we het herkennen, zullen we er de kracht en de vreugde van ondervinden.

Als wij blijven bidden: ‘Blijf bij ons Heer, want het is avond. Blijf bij ons Heer
en bij uw wereldwijde gemeente, met uw genade en goedheid, uw troost en zegen, uw Woord en sacrament’, dan kunnen we het gaan zien, dan kunnen we ervan leven.
Het is daarom niet alleen de Schrift, het is niet alleen de verkondiging van het Woord,
het is ook in het breken van het brood dat wij de Heer herkennen als onze reisgenoot. God is aanwezig in Zijn Woord, en wij herkennen Hem des te duidelijker als Hij zich laat zien in Jezus, die de Gastheer is, brekend en delend in ons midden.

Dit is de derde bouwsteen van die eerste kerkdienst na Pasen. Na het smeekgebed en de opening van het Woord is er de viering van de Maaltijd als het geheim van Hem, die leven in ons midden is en die gemeenschap sticht. Dus: eerst ontmoedigde mensen, dan de Schrift en vervolgens het brood.

Zo wordt de gemeente gesterkt om haar weg te kunnen volbrengen; een echte pelgrimsgemeente op weg naar de stad van God. Een gemeenschap die het zelf moet doen, die zelfstandig haar weg moet gaan, in het besef dat de Heer in Geest en waarheid nabij is, nabij is in de Geest, als een geestelijke realiteit. Want zo onverwacht als Jezus de twee mensen nabij is op hun weg naar Emmaüs, zo plotseling is Jezus ook weer uit hun midden verdwenen.

Maar het ontmoedigt hen niet. Er is als het ware een ruimte ontstaan waarin zij kunnen voortgaan en leven, wandelen in de Geest van de Heer. Ze zijn er weer! Ze voelen zich goed. En ze zeggen tegen elkaar: We waren het haast vergeten. We waren God vergeten. En we dachten dat God ons vergeten was. We waren zover weg bij Jezus vandaan. Maar nu we Hem hebben herkend, weten we weer dat er al die tijd een vuur was dat in ons hart brandde.

En het is uitgerekend die tekst die op het reliëf hier in de kerk te lezen staat.

Zo moet een kerkdienst eindigen. ‘Ze stonden op en gingen’, staat er over de Emmaüsgangers.

Dus, dat wij van hier gaan met in ons hart die bevestiging: we wisten het wel,
we geloofden het ook, maar we hadden het weggestopt, het was onder het stof geraakt, we zagen het niet meer zo goed, door de nood van de wereld,
door onze eigen vertwijfeling. Maar nu kunnen we weer verder, gesterkt, getroost en gezegend. Dit is de vierde en laatste bouwsteen waarmee in principe elke kerkdienst is opgebouwd.

Wil de Opstanding werkelijkheid worden, dan zal het moeten gaan
over een gemeente die opstaat, die uitgezonden wil worden, en gezegend.

Met nieuwe moed, geloof en hoop en volharding. Zingend en vol vertrouwen,
gaan wij straks ook weer van hier. En we dragen het met ons mee, dat lied, die overtuiging, dat gedeelde geloof: De Heer is onze reisgenoot!

Amen.

Overzicht preken

01-12-2019
Aldoor was er het woord
(Afscheidsdienst)


24-11-2019
Eeuwigheidszondag

10-11-2019
Bidden
(Jongerendienst)


03-11-2019
Zacheüs, graaier wordt redder
(Dankdag)


13-10-2019
Na het kyrie ook het gloria

06-10-2019
Een kind in ons midden

15-09-2019
Een goed verhaal
(Startzondag)


25-08-2019
Aan tafel genodigd

14-07-2019
Simson (2)

07-07-2019
Simson (1)

23-06-2019
Gideon

16-06-2019
Debora
(Pinksteren)


09-06-2019
Vragen om de goede Geest
(Pinksteren)


30-05-2019
Hemelvaart

26-05-2019
De Geest die ons bijstaat

12-05-2019
Waarachtigheid

28-04-2019
Emmausgangers

21-04-2019
Pasen

14-04-2019
Palmpasen

31-03-2019
Thuiskomen

17-03-2019
Liefde
(Oecumenische viering)


10-03-2019
Weerstand bieden

17-02-2019
Ontmoeting met God en met elkaar
(Kinderdienst)


10-02-2019
Roeping Petrus

27-01-2019
Waartoe is Hij gekomen?

13-01-2019
Overgoten met licht

31-12-2018
Oudejaarsdienst

25-12-2018
Kerstmorgen

24-12-2018
'Een zon diep in de nacht'
(Kerstnachtdienst)


16-12-2018
Leven voelen
(Derde advent)


09-12-2018
De dienstbare kerk
(Tweede advent)


02-12-2018
Sprakeloos
(Eerste advent)


25-11-2018
Eeuwigheidszondag

11-11-2018
Dankdag

14-10-2018
'Laat de kinderen tot mij komen'
(Doopviering)


07-10-2018
Trouw

30-09-2018
Voor alle mensen van goede wil

23-09-2018
Omzien naar elkaar
(Gemeentezondag)





Zeisterweg 34, 3984 NL ODIJK

Dhr. J. van den Heuvel (scriba), email:
Webmaster, email:

disclaimer | privacyverklaring