Protestantse Gemeente Odijk


Van een leer word je nog geen leerling

Ds. K.F. Visser
28-01-2018

Lezing(en): Marcus 1: 21-28


Gemeente van Christus,

Het is sabbat in Kafarnaüm. Ik heb een beeld van dat dorp aan het meer van Galilea van onze reis door Israel van drie jaar geleden. Althans een beeld van de ruïnes, die je nu nog kunt zien. Het is een toeristische trekpleister, maar indrukwekkend. Gewoon wat rondkijken en me afvragen: Zou het zich hier hebben afgespeeld? Zouden dit de overblijfselen zijn van de synagoge van toen? Het maakt dat ik het evangelie intenser lees.

Het is sabbat in Kafarnaüm. (Kefer-nahum = dorp van de troost.) De mensen komen samen. Zoals ook wij elke zondag samenkomen. De paaskaars brandt. De bijbel ligt open om voorgelezen te worden. Het gaat er heel gewoon en heel vertrouwd toe allemaal. Het enige wat in het evangelie anders is, is dat iemand meegekomen is met Simon en Andreas en Jakobus en Johannes. Een man die ze nog niet kennen, daar in Kafarnaüm. Een vreemdeling, niet van hun dorp. Iemand uit Nazareth, zeggen de mensen achter hun hand tegen elkaar. Nazareth, daar kan toch eigenlijk weinig goeds vandaan komen, is de algemene opinie. Nazareth is niet bepaald een dorp met hoge elite.
Een beetje volks is het er. Zo bekijken ze hem, die vreemdeling, die in hun midden is gekomen.

Maar als dan na de lezing van de Thora en de profeten gevraagd wordt of er iemand iets zou willen zeggen, zoals gebruikelijk is, staat die vreemdeling op. En de mensen die erbij waren, daar in de synagoge van Kafarnaüm, zijn het hun leven lang niet meer vergeten. Ze zijn het nooit kwijtgeraakt, dat beeld, die stem van die vreemde, onbekende man uit Nazareth. Er ging een schok door de gemeente daar. De mensen voelden dat hier iemand stond die zo anders was dan alle andere schriftgeleerden. De gewone schriftgeleerden hadden het altijd over God, maar deze rabbi uit Nazareth sprak zo, dat de mensen voelden dat Hij vanuit God sprak. Het leek wel of God zelf hier aan het woord kwam, zo voelden ze ‘t.
Marcus schrijft: ‘Ze waren diep onder de indruk van zijn onderricht, want Hij sprak hen toe als iemand met gezag, niet zoals de schriftgeleerden’.

Zo hadden de mensen daar in Kafarnaüm nog nooit een dienst bijgewoond. Het was altijd het vaste patroon. Het knikje naar bekenden; het normale geschuifel en gestommel. Hier en daar rook er nog iemand naar vis. De kooplui en de handelaren zagen er moe uit. Ze gingen naar de samenkomst, zoals altijd, omdat het zo hoorde, vonden ze, verder niks bijzonders. En ja, die stumper was er ook weer, de dorpsgek, die zo af en toe iets raars riep, maar zich meestal wel gedeisd hield. Gewoon altijd weer dezelfde gezichten op min of meer dezelfde plaatsen, niks opzienbarends. Ons kent ons. De vaste liturgie, het normale ritme. Iedereen wist het wel zo’n beetje.
En iedereen geloofde het wel zo’n beetje. Ach ja, de woorden van Jesaja vandaag, volgens het vaste leesrooster. Die kenden ze natuurlijk allang. De woorden over de Messias, die zou komen, en ja, dat zal dan wel zo zijn, ooit….

Gemeente, als ik het zo voorstel, als ik het zo probeer te omschrijven, die situatie daar, wat herkent u daar dan van? Herkent u iets van ons in zo’n typering? Dat we naar de kerk komen, omdat we een goede gewoonte proberen te onderhouden. Dat het goed is om elkaar te ontmoeten.

En dat we hopen dat het allemaal een beetje normaal toe gaat in de kerkdienst. Dat het een prettige dienst wordt. Het liefst volgens de geijkte patronen, vaste gewoontes, een herkenbaar stramien, liederen die een beetje goed te zingen zijn, gebeden, bijbellezing en straks de Maaltijdviering. Dat je meezingt, je handen vouwt, luistert en meedoet met brood en wijn… en ondertussen ook al een beetje verlangt naar de koffie….
Of is dat al te cliché? Komt u misschien hier om echte bezieling op te doen en mag er best een beetje vuur in? Komt u met een hart vol verlangen? Dat het een keer anders zal toegaan? Dat het vuur dat meestal zachtjes smeult, ineens oplaait, aangewakkerd wordt?
Dat het ons uitdaagt er nu eens echt werk van te maken, van dat visioen van deze wereld nieuw en ongerept. Dat we met elkaar de hoop levend houden en vieren dat God alle verstand te boven gaat en mensen verzoent met zichzelf en met elkaar waar nodig en gewenst en mogelijk. Dat we naar hier komen om werkelijk gezegend te worden. Of dat we desnoods weer echt gaan worstelen met onze geloofsvragen, omdat het ons op die manier wakker schudt: Heer, we laten U niet gaan, tenzij U ons zegent!

In de synagoge van Kafarnaüm staat een man op, onbekend nog, een vreemdeling, een rabbi uit Nazareth. En als Hij zijn mond open doet, als Hij woorden spreekt, dan begint er iets te gloeien. Alle aanwezigen zijn geen toeschouwers meer, ze voelen zich aangesproken, betrokkenen. Wat deze man zegt, gaat over hen, gaat hen aan, gaat hen ter harte. Ze staan als het ware voor een ondeelbaar ogenblik voor het aangezicht van God zelf, zo voelt het. En het doet hen goed: dit gaat over mij, dit gaat over onze wereld, dit gaat over onze tijd…. De man spreekt zo anders, zo anders dan ze gewend waren. Deze man is sprekend God!

Weet u, Gemeente, Marcus vertelt ons niet wat Jezus daar in de synagoge van Kafarnaüm heeft gezegd. Maar Lucas doet dat wel – lees maar Lucas 4. Lucas vertelt hoe Jezus de boekrol van Jesaja neemt en voorleest: ‘De Geest van de Heer rust op Mij, want Hij heeft Mij gezalfd om aan armen het goede nieuws te brengen. Hij heeft Mij gezonden om aan gevangenen hun vrijlating bekend te maken en aan blinden herstel van hun zicht, om onderdrukten hun vrijheid te geven, om een genadejaar van de Heer uit te roepen’. Dat leest Jezus. Indrukwekkende woorden over een nieuwe wereld, over nieuwe verhoudingen. Ieder mens komt tot zijn en haar recht. Onderdrukkers bekeren zich. Politieke gevangen komen vrij. Armen worden echt gezien en komen niks meer tekort. Het genadejaar!
Maar het was er nog nooit van gekomen. Ze wisten wel dat Jesaja dat van God zo had doorgekregen, maar het was nooit werkelijkheid geworden. De mensen hadden nog nooit meegemaakt dat alle schulden werden kwijtgescholden. Dat iedereen met een schone lei mocht beginnen. Dat kapotte relaties werden herstelt. Het zou moeten, elke zeven jaar, zo had Jesaja het ooit opgeschreven, zo’n genadejaar. En na zeven maal zeven jaar zou het nog eens extra groot worden gevierd. Maar het was er nooit van gekomen. Een mooie droom en dat zou het wel blijven ook. Alles kabbelde gewoon zo’n beetje door, omdat eigenlijk niemand er echt in geloofde.

Maar het is Jezus die erover voorleest! En ineens kun je een speld horen vallen daar in die synagoge. Vooral als Jezus er nog iets aan toevoegt. Hij geeft de boekrol terug aan de dienaar, gaat zitten en zegt dan heel eenvoudig, terwijl alle ogen op Hem gericht zijn: ‘Vandaag hebben jullie dit Schriftwoord in vervulling horen gaan!’

Waarom heeft Marcus dat weggelaten? Dat hele verhaal dat Lucas wel heeft? Over die bijzondere Jesaja-tekst en wat Jezus daar over zei?
Omdat het Marcus over iets anders gaat.

Het gaat Marcus om een sluimerend conflict. Het gaat Marcus om de veenbrand die begint te broeien tussen Jezus en de Schriftgeleerden.
Daar heeft Marcus het oog op. De kloof die almaar dieper wordt en tot een uitbarsting kan komen. Hier ligt voor Marcus de kiem, de bron.
Dat er schriftgeleerden zijn die wel OVER God spreken en er alle belang bij hebben dat alles vooral blijft zoals het is. Alles moet z’n gewone gangetje gaan. Stel je voor dat mensen het echt nog gaan geloven?!

Daarom is het juist zo wonderlijk dat Marcus uitgerekend die dorpsgek op het toneel laat verschijnen. Die simpele ziel, die dit haarfijn aanvoelt! Zijn verwarde geest is overgevoelig voor macht, voor het gezag dat Jezus uitstraalt.
Hij staat te trillen op zijn benen. Hij voelt zich tot diep in zijn ziel geraakt. Hij is de eerste die heftig reageert: ‘Wat hebben we met jou te maken, Jezus van Nazareth!’
Er valt een steen in de stille vijver van Kafarnaüm. De rimpelingen worden zichtbaar. Je voelt de neiging om de man aan te stoten: Doe normaal dan doe je al gek genoeg! Maar dat is het nou juist. Doe nou eens niet normaal! Laat je raken!
De dorpsgek volgt zijn gestoorde gevoel, dat zo vol angst zit. Angst voor het oordeel, angst voor het echte leven, angst voor de liefde. Bang zich te binden, bang voor iemand die van hem houdt. Altijd staat hij op scherp. Niemand mag dichterbij komen.
Deze dwaas zegt wat hij voelt, weet wat hij voelt, weet wie hem aanspreekt. Hij schreeuwt het uit: ‘Ik weet wel wie je bent: de heilige van God!’ En zonder het te weten, slaat hij de spijker op zijn kop. Hij wel! Waar anderen het liefst gewoon hun gang waren gegaan, Gods water over Gods akker hadden laten lopen… kan hij het niet langer uithouden dat alles blijft zoals het is. Hij klopt op de deur van het fatsoen en de mensen kijken van hem weg. Maar er is er Eén die recht op hem afgaat, die hem aanspreekt, van hart tot hart, die de mens ziet en niet zijn kwaal. En die de verstoring van zijn geest tot zwijgen brengt. Hij was geen brave leerling, die zich keurig aan de leer hield. Hij ging er dwars doorheen en vond genezing.

Gemeente, van een leer word je nog geen leerling. Je wordt leerling van Jezus als je je door Hem laten raken, laat aanspreken tot diep in je ziel.
Een mens kan nog zo zuiver in de leer zijn, en daarom het liefste alles bij het oude willen laten. Maar dan loopt hij de kans dat het vuur eruit weg gaat. Wanneer voel je, dat God naar je kijkt, jou op het oog heeft en jij weet: Het is het heilige van God! Hij die mij werkelijk kent en toch van mij houdt.

Gemeente, de mensen in de synagoge van Kafarnaüm hebben het er warm van gekregen, een blos op hun wangen. Dat het zo ook kon toegaan in de dienst?

Mogen we hopen, gemeente, dat ook wij van tijd tot tijd naar hier komen, om waarachtig iets op te vangen van die ene en unieke stem en dan te voelen: Het is Hem om mij te doen. Ik mag opstaan en me bevrijd voelen, opgelucht, niet meer zo bang, Want Hij riep mij tevoorschijn!
En waar Hij ook ons mensen verbijeenbrengt, daar zingen we van deze wereld nieuw!

Amen.

Overzicht preken

08-07-2018
Jona 4

01-07-2018
Jona 2 en 3

24-06-2018
Jona 1

03-06-2018
Mensen boven regels

27-05-2018
Zondag Trinitatis

20-05-2018
Pinksteren

13-05-2018
Wezenzondag

10-05-2018
Hemelvaartsdag

22-04-2018
De goede herder

15-04-2018
Petrus

01-04-2018
Paaspreek
(Pasen)


25-03-2018
Een koning zonder troon
(Palmzondag)


18-03-2018
De graankorrel

11-03-2018
Delen
(Oecumenische dienst Veertigdagentijd)


18-02-2018
Verzoeking in de Woestijn

11-02-2018
Eenzaam, tweezaam

28-01-2018
Van een leer word je nog geen leerling

14-01-2018
Bruiloft in Kana

31-12-2017
Oudejaarsdienst

25-12-2017
Kerstmorgen
(Eerste Kerstdag)


24-12-2017
Kerstnacht
(Kerstnachtdienst)


17-12-2017
Woestijnroos
(Derde advent)


10-12-2017
Jesaja's vredesvisioen
(Tweede advent)


03-12-2017
Voorbereiden op Kerst
(Eerste advent)


26-11-2017
Houdt uw lamp brandende
(Eeuwigheidszondag)


12-11-2017
Kinderen van het licht

05-11-2017
Dankdag

29-10-2017
Een vaste burcht is onze God

08-10-2017
Jaloezie
(Jeugddienst)


01-10-2017
Israëlzondag

24-09-2017
Zorgen moet je doen niet maken

17-09-2017
Vredeszondag
(Oecumenische dienst)


10-09-2017
Zacheüs
(Startzondag)


27-08-2017
De farizeeër en de tollenaar

20-08-2017
Waarom zou ik naar de kerk gaan?

13-08-2017
Denken over danken

02-07-2017
Het verloren muntje

18-06-2017
Rijke man en arme Lazarus

28-05-2017
Ruth 4

21-05-2017
Ruth 3

14-05-2017
Ruth 2

07-05-2017
Ruth 1

16-04-2017
Pasen

09-04-2017
Palmzondag

26-03-2017
Genezing blinde

12-03-2017
Verheerlijking op de berg

05-02-2017
Zout en licht

29-01-2017
Zaligsprekingen

15-01-2017
Oecumene
(Oecumenische dienst)


08-01-2017
Wijzen uit het Oosten

30-12-2016
Oudejaarspreek
(Oudjaarsdienst)


25-12-2016
Kerstmorgen
(Eerste Kerstdag)


24-12-2016
Kerstnacht
(Kerstnachtdienst)


11-12-2016
Derde zondag van Advent
(Derde advent)


27-11-2016
Eerste zondag van Advent
(Eerste advent)


20-11-2016
De namen op de zuil
(Eeuwigheidszondag)


13-11-2016
Johannes de Doper

06-11-2016
Jona
(Jongerendienst)


02-10-2016
Israëlzondag

25-09-2016
Bethel

11-09-2016
Deel je leven
(Startzondag)


04-09-2016
Waar je mee omgaat...

21-08-2016
Zorg dat je d’r bijkomt!

14-08-2016
Psalm 5: een psalm in oorlogstijd

03-07-2016
Zorgeloos leven?

26-06-2016
De esculaap

19-06-2016
Bloeiend leiderschap

12-06-2016
Tussen angst en vertrouwen

29-05-2016
God in de wolken

22-05-2016
Vervolgde Christenen

15-05-2016
De Geest
(Pinksteren)


24-04-2016
Esther 5, 6 en 7

17-04-2016
Esther 3 en 4

10-04-2016
Esther 1 en 2

27-03-2016
Eerst geloven, dan zien!
(Eerste Paasdag)


20-03-2016
Het nieuwe verbond
(Palmzondag)


13-03-2016
Jezus, de Hoeksteen
(Oecumenische dienst)


06-03-2016
Een vader had twee zonden
(Vierde zondag veertigdagentijd)


14-02-2016
De bruggenbouwer
(Eerste zondag veertigdagentijd)


07-02-2016
Mensen vangen

31-01-2016
Optreden van Jezus in Nazareth

10-01-2016
Dochtertje van Jaïrus
(Jongerendienst)


31-12-2015
De onvruchtbare vijgeboom
(Oudjaarsdag)


25-12-2015
Vrede op aarde?
(Eerste Kerstdag)


24-12-2015
De nacht van de hoop
(Kerstnachtdienst)


13-12-2015
Maria en Elisabeth
(Derde advent)


06-12-2015
Heilig Kind
(Tweede advent)


29-11-2015
Wees niet bang!
(Eerste advent)


22-11-2015
Valsheid tegenover oprechtheid
(Eeuwigheidszondag)


08-11-2015
Zondagsrust
(Dankuur voor gewas en arbeid)


01-11-2015
‘Hoe heet je?’
(Doopdienst)


11-10-2015
De rijke jongeman

04-10-2015
Mozes en Jezus
(Israëlzondag)


02-10-2015
En Jezus schreef in ’t zand
(Oecumenische Seniorenviering)


27-09-2015
Psalm 8

20-09-2015
Achab en Nabot
(Vredeszondag)


13-09-2015
De barmhartige Samaritaan
(Startzondag)


23-08-2015
Tien keer onafscheidelijk

16-08-2015
Effata! Ga open!




Zeisterweg 34, 3984 NL ODIJK

Ds. K.F. Visser (tel 030-8780698), email:
Mw. P. Beumer-de Gier (scriba), email:

disclaimer