Protestantse Gemeente Odijk


Waarachtigheid

Ds. K.F. Visser
12-05-2019

Lezing(en): Zacharia 8: 16-24 en Johannes 10: 22-39


Gemeente van Christus,

Vanmorgen komt het evangelie heel dichtbij ons. Het gaat over waarachtigheid, dat wil zeggen over onze goede woorden en onze matige daden. Wat we zeggen, is vaak mooier dan wat er in de praktijk van terecht komt.
Moet ik daar voorbeelden van geven? We doen beloftes, maar die komen we niet altijd na. We willen onze kinderen opvoeden tot evenwichtige jonge mensen, meestal met goede woorden en beste zin, alleen heel soms wordt er toch een tik uitgedeeld, met spijt, maar toch. Mooie woorden, matige daden.
Ik vind het belangrijk om het omzien naar elkaar ook vanaf de kansel onder onze aandacht te brengen, maar het gebeurt dat zelf eerder afstand schept dan nabijheid met een al te scherpe tong. Treurig maar waar. Mooie woorden, matige daden. Misschien herkennen we het allemaal wel.
We weten allemaal hoe kwetsbaar het milieu is, de biodiversiteit staat onder grote druk, we hoorden het in de afgelopen week, zo’n noodkreet van wetenschappers. We maken er een puinhoop van in ons rijke westen, en we vinden dat er ook echt wat aan gedaan moet worden wil de aarde niet compleet ten ondergaan, maar ondertussen zitten we heel erg vast aan fossiele brandstoffen, aan bestrijdingsmiddelen, noem maar op. We willen wel, maar verandering kost geld en tijd en een mentale koersverandering en dat gaat moeizaam. Mooie woorden, matige daden. Aan goede wil geen gebrek, maar ja, nu nog de serieuze uitwerking.

Over waarachtigheid gaat het, met als keerzijde schijnheiligheid. Zo zitten er in het evangelie van deze morgen van die pijnpunten, zaken die ons beschaamd maken, als we in de spiegel durven kijken.

Eerst kort de situatie. Het is feest in Jeruzalem, het feest van de tempelreiniging; dat wil zeggen van de tweede tempel, de hernieuwde tempelinwijding. De eerste keer was onder Ezra, direct na terugkeer van de Ballingschap, zo rond 500 voor Christus. Deze tweede keer is later, rond 170 voor Christus. De Syriërs hadden de tempel gebruikt voor hun offers aan Zeus. Maar er kwam een tegenbeweging op gang onder leiding van Judas de Makkabeeër, een soort bevrijdingsbeweging, die alle heidense toestanden de tempel uitjoeg. En toen dat doel was bereikt, werd er feest gevierd. Lichtjesfeest, chanoeka, het lijkt wat op ons kerstfeest, maar is in feite zo iets als onze 5 meiviering, Bevrijdingsdag is het.

Als Jezus – hier in Johannes 10 – in de tempel komt ten tijde van dat chanoekafeest is het misschien wel 200 jaar geleden, wie weet misschien wel het jubileumfeest van die hernieuwde tempelinwijding. Maar is er ook reden tot feest als Jezus daar rondloopt? Er zijn op dat moment spanningen. Mensen worden de synagoge uitgegooid – denk maar aan het verhaal van de blindgeborene, Johannes 9. De Joodse leiders van dat moment zijn oerconservatief en streng. De tempel beschouwden zij als hun terrein.
Er was al eerder sprake geweest van een confrontatie. Jezus had gesproken over het afbreken van de tempel en Hij had kooplui de tempel uit gesmeten, want de ware godsdienst
was niet voor geld te koop…
en toen waren ze ontzettend boos geworden.

Jezus moest een toontje lager zingen, vonden ze. Ze wilden Hem uit de weg ruimen.

En nu kunnen we ons de situatie proberen voor te stellen. Johannes schrijft dit allemaal op aan het einde van de eerste eeuw. Dan is de tempel voor de derde keer verwoest. Er is dan al een breuk zichtbaar in de Joodse gemeenschap; een deel scheidt zich meer en meer af als specifieke Jezus-beweging. Spanningen lopen hoop op. En dan leest Jezus, als Hij in de tempel komt, uitgerekend over valse herders en over God die Zelf zijn kudde zal gaan leiden. Voelt U?
Johannes 10 gaat over de goede herder, in tegenstelling tot valse herders… en dat zijn niet mensen van buitenaf, maar mensen van binnenuit, de eigen leiders.
Jezus laat hen voelen dat zij het volk misleiden, en dat het Jezus Zelf is die voor zijn kudde zal zorgen, namens God zijn hemelse Vader.
Toen de mensen van de Johannesgemeente aan het eind van die eerste eeuw dit lazen, heeft hen dat ongelooflijk goed gedaan. Zij die Jezus waren gevolgd, zij voelen zich bemoedigd. Zij zijn de schapen die de stem van de ware herder horen en zijn gevolgd.
De Joodse geestelijke elite wil eigenlijk alleen maar weten: Als U de Christus bent, zeg het dan ronduit. Maar, zegt Jezus, dat konden jullie toch allang weten. Kijk nou naar wat Ik doe. Er worden zieken genezen, in Betesda, in Siloam. Ik geef mensen te eten, ik breng ze de vreugde van het waarachtige, eeuwige leven, kijk maar hoe vreugdevol het toeging op die bruiloft in Kana, al die dingen getuigen van Mij, zegt Jezus. Maar ja, als jullie dat niet geloven? Tja, mijn schapen horen naar mijn stem. Niemand zal ze uit mijn hand roven!
Voelt U, het kan niet anders of die jonge christelijke gemeente rond Johannes moet het gevoeld hebben als een enorm hart onder de riem.

In het evangelie lezen we dan hoe de confrontatie verder gaat. Die geestelijke leidslieden komen met tegenargumenten: ‘Ja, die werken, zeggen ze, die zijn op zich wel goed, maar wat U zegt, dat U zichzelf tot God benoemt, dat kan natuurlijk niet. Dat is godslasterlijk!’
En, gemeente, dat zou op zich nog waar kunnen zijn ook. Iemand die zich zomaar voor de Zoon van God uitgeeft, zou ook een lasteraar kunnen zijn.
Maar dan komt Jezus met een heel open argument daar tegenover. Is er niet gezegd in jullie Thora/wet: ‘Ik God- Ik heb gezegd: Jullie zijn goden….’.
Dus zo van: wie de opdracht heeft namens God op te treden en recht te spreken, die is een Zoon van God. Zo staat het in Exodus 4, als Aäron de woordvoerder van Mozes wordt, dan zegt God tegen Mozes: ‘Jij zult hem, Aaron, tot een God zijn’. Dus Jezus beroept zich op een wat vrijelijk spreken over de Zoon van God. Het is geen aanmatiging. Het is iets wat gewoon mag blijken.
Maar het wekt woede op. Want, wat is de kern? De kern is dat Jezus zegt wat Hij doet en doet wat Hij zegt. Dat daar een eenheid in zit, in woord en daad. Dat het waarachtig met elkaar klopt. Wie Jezus is, dat horen we aan wat Hij zegt en dat zien we aan wat Hij doet. Dat is, zou je kunnen zeggen, de spiritualiteit van Jezus, die eenheid. En, gemeente, daar liggen de pijnpunten, wat mij betreft.
Wij kunnen best belijden dat we geloven in de vergeving van zonden, maar iemand echt vergeven, is toch in de praktijk een stuk weerbarstiger. Jezus staat voor rechtvaardigheid, aan ons is het als mensen, die Hem willen volgen, om dan ook zelf rechtvaardig met andere mensen om te gaan. Johannes zegt in zijn eerste brief iets wat we allemaal zullen herkennen en beamen: ‘Laten we liefhebben niet met het woord of met de tong, maar met de daad en in waarheid’.

De profeet Zacharia zegt namens God: ‘Spreek waarheid onder elkaar, beraam niet in je eigen hart iemands onheil, heb de waarheid en de vrede lief’, – dat zijn woorden die we steeds weer moeten horen, en waarover we ons bij tijden ook flink kunnen schamen.

Gemeente, kunnen we er dan toch verder mee komen? Als we durven erkennen dat we ook hypocriet kunnen zijn? Hoe gaan we daar dan mee om? Misschien vallen daar drie dingen over te zeggen, en dan zeg ik het niet allen tegen u, maar ik preek ook tegen mezelf.

1. Bescheidenheid is geboden, als kerk en als individueel gelovig mens. Dat we beseffen dat we niet altijd voldoen aan de hoge norm. Bescheidenheid dus.
2. en 2 dat we blijven proberen ons geloof te versterken. Dat we ons best blijven doen om de stem van de herder te blijven horen.
3. en 3 dat we ook keuzes durven maken. Dat we ons afvragen welke weg we zullen inslaan als verantwoordelijke burgers en dan niet alleen in politieke zin, maar ook in christelijke zin. Als het gaat over milieu, over migratie, over de vraagstukken van onze tijd en over persoonlijke verhoudingen.
4.
Gemeente, het evangelie van deze morgen komt dichtbij. Het gaat over grote woorden en over onze matige daden. Meer dan ooit kunnen we voelen dat kerk-zijn en persoonlijk geloof offers vraagt, soms een strijd kan zijn, een dringende vraag naar waarachtigheid, eerlijkheid.

Is er bij dat alles, bij dat besef, ook iets wat ons kan bemoedigen?
Dat we niet alleen het dilemma meenemen naar huis, die innerlijke strijd tussen wat we geloven en hoe we ernaar handelen, maar dat er ook iets is wat ons helpt, draagt, ondersteunt.

Nou en of! Wie bij de Herder wil horen, wie naar Hem wil luisteren, wie probeert dichtbij Hem te leven, die hoort in het evangelie die ijzersterke belofte: ‘Niemand zal ze uit Mijn hand roven’, zegt de Heer.

Want het is Pasen geweest, gemeente. ‘Al dwalen we ook vreselijk af, voorgoed is God ons in Christus Jezus met zijn tederheid nabij’ (Lied 760)
Hij vangt ons op, als wij struikelen. En Hij geeft ons de moed om weer op te staan en opnieuw te beginnen. Want Hij is de zin van ons bestaan.

Amen.

Overzicht preken

13-10-2019
Na het kyrie ook het gloria

06-10-2019
Een kind in ons midden

15-09-2019
Een goed verhaal
(Startzondag)


25-08-2019
Aan tafel genodigd

14-07-2019
Simson (2)

07-07-2019
Simson (1)

23-06-2019
Gideon

16-06-2019
Debora
(Pinksteren)


09-06-2019
Vragen om de goede Geest
(Pinksteren)


30-05-2019
Hemelvaart

26-05-2019
De Geest die ons bijstaat

12-05-2019
Waarachtigheid

28-04-2019
Emmausgangers

21-04-2019
Pasen

14-04-2019
Palmpasen

31-03-2019
Thuiskomen

17-03-2019
Liefde
(Oecumenische viering)


10-03-2019
Weerstand bieden

17-02-2019
Ontmoeting met God en met elkaar
(Kinderdienst)


10-02-2019
Roeping Petrus

27-01-2019
Waartoe is Hij gekomen?

13-01-2019
Overgoten met licht

31-12-2018
Oudejaarsdienst

25-12-2018
Kerstmorgen

24-12-2018
'Een zon diep in de nacht'
(Kerstnachtdienst)


16-12-2018
Leven voelen
(Derde advent)


09-12-2018
De dienstbare kerk
(Tweede advent)


02-12-2018
Sprakeloos
(Eerste advent)


25-11-2018
Eeuwigheidszondag

11-11-2018
Dankdag

14-10-2018
'Laat de kinderen tot mij komen'
(Doopviering)


07-10-2018
Trouw

30-09-2018
Voor alle mensen van goede wil

23-09-2018
Omzien naar elkaar
(Gemeentezondag)





Zeisterweg 34, 3984 NL ODIJK

Ds. K.F. Visser (tel 06-25076869), email:
Dhr. J. van den Heuvel (scriba), email:
Webmaster, email:

disclaimer | privacyverklaring