Protestantse Gemeente Odijk


Simson (1)

Ds. K.F. Visser
07-07-2019

Lezing(en): Rechters 14


Gemeente van Christus,

Simson is een krachtmens. Een ruig soort natuurtalent. De Jean-Claude van Damme,
de Arnold Schwarzenegger de Silvester Stallone van het Oude Testament. De Hulk voor nog weet wie dat was. Een ongeremde, uitdagende man. Alle fatsoensnormen gaat hij te buiten.
De normale kracht van mensen gaat hij te boven. En alleen al daarom spreekt zijn levensverhaal tot de verbeelding.

Alhoewel…? Er zijn elementen in de vertelling die we liever niet voor onze rekening willen nemen. Simson zaait dood en verderf. Simson, een gedreven man, maar hij gaat zijn eigen maat te buiten. En… hij komt ook zichzelf tegen.

Het was allemaal veelbelovend begonnen. Kwetsbaar zelfs en wonderbaarlijk. Hij werd geboren ondanks de onvruchtbaarheid van Manoachs vrouw. Zij kon geen kinderen krijgen, net als Sara, net als Hannah, net als Elisabeth. En net als bij al die vrouwen, is er hoog bezoek nodig, een engel van de Heer. De kracht van de Allerhoogste moet hen overschaduwen.

Simson wordt geboren. Hij zal een woesteling blijken te zijn. Maar aldoor moet die achtergrond worden bedacht. Hij kwam als een wonder ter wereld. Niemand had hem verwacht. Hij kwam niet ter wereld dankzij de potentie van Manoach, maar door de kracht van de Allerhoogste.

Voor het bijbelse Israël is dit verhaal, net als al die andere geboorteverhalen, het verhaal dat vertellen wil van een toekomst, die er ternauwernood kwam.

Simson wordt geboren. En hij zal zijn leven lang toegewijd moeten leven, toegewijd aan God.
Althans dat is de bedoeling. Hij krijgt de status van een Nazireeër. Dat wil zeggen, de engel die zijn geboorte aankondigt, maakt van meet af duidelijk dat het kind dat geboren zal worden toegewijd aan God zal leven. En daar horen bepaalde kenmerken bij: geen wijn zal hij drinken en zijn hoofdhaar zal nooit worden geknipt.
Het is zoals later Hannah belooft bij de geboorte van haar kind Samuël. Nazireeër, drager van een bijzondere kracht van God.

Maar als je ziet hoe deze Simson vervolgens leeft, valt dat nauwelijks te rijmen met die bijzondere kracht van God. Hoezo is Simson een gedreven man door de Geest van God?
Hij doet praktisch alles wat God verboden heeft!
Hij wil trouwen met een vrouw uit de Filistijnen, de aartsvijanden van het Godsvolk.
En hij geeft zijn ouders geen millimeter ruimte om hem ervan af te houden. Het moet en het zal. En als die eerste vrouw uit Timna van het toneel verdwenen is, gaat hij naar de hoeren.
En daarna is het Delila, aan wie hij uiteindelijk zijn levensgeheim verspeeld. Dus nog eens, hoezo is deze Simson een man die leeft vanuit die bijzondere roeping door God? Simson jaagt de Filistijnen doodschrik aan en slaat erop los als een bezetene.

Is het – met andere woorden – allemaal niet een beetje erg primitief? Als dit allemaal kan in de Naam van God? Ja, kun je zeggen. Dit is inderdaad nogal primitief. Een onbehouwen Simson zien als een gedreven man van God, nou nee?

In het levensverhaal van Simson zit onmiskenbaar een ruw soort leedvermaak. Het bijbelse Israël zal zich sterk hebben gevoeld bij deze Simson, die hun aartsvijand over de kling jaagt.
Maar of je dat zomaar met God kunt rijmen? Daar zouden wij wel voor uitkijken, toch?

Of moeten we eerlijk zijn en ook naar onszelf kijken? Op de rand van ons muntgeld staat de Naam van God afgedrukt…, maar of wij met ons geld altijd even zinnige dingen doen, die stroken met de Naam van God?

Dus ja, er zit best iets primitiefs in dat levensverhaal van Simson. Niemand zal denken bij de geboorte van zijn kind: Laat het alsjeblieft een Simson wezen!

Maar, gemeente, dit verhaal, daarin gaat het niet om navolging. Het moet gaan om de betekenis die dit verhaal toen gekregen heeft, en zo kunnen we zien of wij er ook iets mee kunnen.

Het is goed om te weten dat het levensverhaal van Simson een hele groei heeft doorgemaakt. Een groeiproces tot in de tijd dat Israel in ballingschap zat. En toen werd de legendarische Simson tot de charismatische figuur van het verhaal. Een ontwikkeling heeft het verhaal doorgemaakt. Het was een oud volksverhaal zonder directe verbinding met het geloof van Israel. Gewoon een volksverhaal, zoals we die kennen uit de Griekse en Romeinse mythen en sagen. Over Heracles bijvoorbeeld van wie verteld wordt dat hij een leeuw doodde met zijn handen. Of over de vrijers in de Odyssee van Homerus, die lijken op de mannen die rondom Simsons bruid opduiken.
Sommigen zeggen dat de oorsprong van het Simsonverhaal te vinden is in de zonnecultus
uit het oude Egypte. Simson, die naam betekent inderdaad zon of zonnekind. Zijn lange haren verwijzen naar de stralen van de zon.

Maar goed, in de tijd van de Ballingschap krijgt dit volksverhaal een plaats in de bevrijdingsgeschiedenis van het volk Israel. In Babel zoekt Israel naar haar oorsprong, haar wortels. Middenin in een heidense cultuur, een ruwe wereld, zoekt het volk naar houvast en naar nieuwe moed. Het volk is zich ervan bewust dat het de grandioze beloftes van God vergeten was. Ze staat onder druk. Ze hunkert naar de vrijheid, en vooral naar terugkeer naar het eigen land.
Zo krijgt het Simsonverhaal nieuwe betekenis. Simsons roeping komt model te staan
voor de eigen roeping: toegewijd leven aan God.

Maar het volk ziet in Simson niet alleen de held, maar juist ook de gevallen held,
die zijn roeping te grabbel gooit.

Zoals we dat vanmorgen zien in dat verhaal over zijn huwelijk. Simson wil per se trouwen met een Filistijnse. Dat kan niet in de oorspronkelijke bedoeling. Het zou het verbond stukmaken. Dus het kan niet goed gaan. En zo gebeurt het dan ook. Er is dat geheim van die wonderlijke kracht. Hij verscheurt een leeuw. En als hij later nog eens gaat kijken naar het kadaver, zit er leven in het gedode dier, een bijenvolk, en dus honing.

En dan volgt dat raadsel, waarvan alleen Simson de oplossing kent. Is dat niet unfair van hem? Hij was de enige die wist van de honing en van de leeuw als de grote verslinder.
Zo geef je toch geen raadsel op? Dat bederft toch het feest? Maar wat doet dat raadsel het goed in dit verhaal.

Israel durft met dit verhaal zichzelf de spiegel voor te houden. Ze ziet zichzelf. Zij wist als enige van dat grote geheim van Gods verbond en dat alle volkeren op aarde gezegend zouden worden juist door Israel vanwege dit verbond, maar er is niks van terecht gekomen.
Israel heeft het erbij laten zitten, is andere goden nagelopen. God zou hen groot en sterk maken door dat verbond, zo zou de Naam van God over de hele aarde bekend worden, een feest voor alle volkeren, een bruiloft. Maar Simson – spiegelbeeld voor Israel -haalt het onheil over zich heen. De vrijers spelen met zijn bruid onder één hoedje. Het raadsel wordt opgelost. En Simson roept het uit: ‘Jullie hebben met mijn vaars geploegd, anders waren jullie er nooit achter gekomen’. Hij weet zich verraden. Israel kijkt in de spiegel.

Wat is zoeter dan honing en sterker dan een leeuw?

Die honing en die leeuw…. Waar kent Israel die van? Waar kennen wij die van?
We hebben Psalm 19 gezongen over de wet van God, de geboden. God die het uitspansel maakte en een bijzondere plaats gaf aan de zon. De zon die als een bruidegom
het bruidsvertrek binnengaat, gekleed als een held. En dat klinkt het bruiloftslied:
de goden van de Heer zijn waar, ze zijn zoeter dan honing, ja dan honing vers uit de raat.
Israel wist het. Ze heeft het altijd geweten. Maar ze heeft haar roeping verzaakt. Ze is God vergeten en heeft Zijn geboden vertrapt. En als Simson zichzelf is tegengekomen, daar op zijn eigen bruiloft, dan grijpt de Geest van de Heer hem aan….of eigenlijk slaan alle stoppen bij hem door. Moordend gaat hij rond, als een wilde. En je moet zeggen: Dit kan natuurlijk niet, dit kan natuurlijk nooit het werk van de Geest zijn…. maar let wel, nog steeds ziet Israel zichzelf in deze figuur.

Simson is zijn geheim kwijt, hij heeft zijn roeping vergooid. Hij is zichzelf … en hij is het niet.

Gemeente, wat is de vervulling van de wet? Wat is zoeter dan honing en sterker dan een leeuw? Dat is de liefde. Dat is het grote geheim, dat verspeeld raakt hier.

Zo is dit levensverhaal over Simson door Israel doorverteld. En zo kan het een boodschap voor ons bevatten. We hebben dat geheim van Gods liefde ontvangen, zichtbaar geworden in Jezus Messias, de Vervuller van de wet.

We kennen dat geheim, maar hoe vaak verspelen wij dat geheim? Als we onze eigen driften volgen. Als we eigen wegen gaan, los van anderen. Als we onze roeping om getuige te zijn van Christus laten liggen, veronachtzamen. Als we ongeremd boos worden, de ander het liefste willen vertrappen. Dan moeten we terug, terug naar onze wortels, terug naar dat verbond. Hoe was het ooit begonnen? Hoe was het ooit bedoeld? Hoe waren we onszelf kwijtgeraakt?

Het is als bij de overstap. Je wilt als ouders iets goeds meegeven aan jouw kind en als vanzelf grijp je terug naar de doop. Het was begonnen met dat verbond: God en jouw kind! En je hoopt van harte dat iets van dat verbond – het geheim ervan, de liefde – mee zal gaan, tot bloei zal komen in het leven dat wacht voor jouw kind!

Als dit verhaal ons helpt om die kernvragen weer op het spoor te komen, is het verhaal niet voor niks doorverteld, de eeuwen door, tot op vandaag.

Amen.

Overzicht preken

14-07-2019
Simson (2)

07-07-2019
Simson (1)

23-06-2019
Gideon

16-06-2019
Debora
(Pinksteren)


09-06-2019
Vragen om de goede Geest
(Pinksteren)


30-05-2019
Hemelvaart

26-05-2019
De Geest die ons bijstaat

12-05-2019
Waarachtigheid

28-04-2019
Emmausgangers

21-04-2019
Pasen

14-04-2019
Palmpasen

31-03-2019
Thuiskomen

17-03-2019
Liefde
(Oecumenische viering)


10-03-2019
Weerstand bieden

17-02-2019
Ontmoeting met God en met elkaar
(Kinderdienst)


10-02-2019
Roeping Petrus

27-01-2019
Waartoe is Hij gekomen?

13-01-2019
Overgoten met licht

31-12-2018
Oudejaarsdienst

25-12-2018
Kerstmorgen

24-12-2018
'Een zon diep in de nacht'
(Kerstnachtdienst)


16-12-2018
Leven voelen
(Derde advent)


09-12-2018
De dienstbare kerk
(Tweede advent)


02-12-2018
Sprakeloos
(Eerste advent)


25-11-2018
Eeuwigheidszondag

11-11-2018
Dankdag

14-10-2018
'Laat de kinderen tot mij komen'
(Doopviering)


07-10-2018
Trouw

30-09-2018
Voor alle mensen van goede wil

23-09-2018
Omzien naar elkaar
(Gemeentezondag)


02-09-2018
Helder zicht

26-08-2018
Mee-eters

19-08-2018
Genezing doofstomme

08-07-2018
Jona 4

01-07-2018
Jona 2 en 3

24-06-2018
Jona 1

03-06-2018
Mensen boven regels

27-05-2018
Zondag Trinitatis

20-05-2018
Pinksteren

13-05-2018
Wezenzondag

10-05-2018
Hemelvaartsdag

22-04-2018
De goede herder

15-04-2018
Petrus

01-04-2018
Paaspreek
(Pasen)


25-03-2018
Een koning zonder troon
(Palmzondag)


18-03-2018
De graankorrel

11-03-2018
Delen
(Oecumenische dienst Veertigdagentijd)


18-02-2018
Verzoeking in de Woestijn

11-02-2018
Eenzaam, tweezaam

28-01-2018
Van een leer word je nog geen leerling

14-01-2018
Bruiloft in Kana

31-12-2017
Oudejaarsdienst

25-12-2017
Kerstmorgen
(Eerste Kerstdag)


24-12-2017
Kerstnacht
(Kerstnachtdienst)


17-12-2017
Woestijnroos
(Derde advent)


10-12-2017
Jesaja's vredesvisioen
(Tweede advent)


03-12-2017
Voorbereiden op Kerst
(Eerste advent)


26-11-2017
Houdt uw lamp brandende
(Eeuwigheidszondag)


12-11-2017
Kinderen van het licht

05-11-2017
Dankdag

29-10-2017
Een vaste burcht is onze God

08-10-2017
Jaloezie
(Jeugddienst)


01-10-2017
Israëlzondag

24-09-2017
Zorgen moet je doen niet maken

17-09-2017
Vredeszondag
(Oecumenische dienst)


10-09-2017
Zacheüs
(Startzondag)


27-08-2017
De farizeeër en de tollenaar

20-08-2017
Waarom zou ik naar de kerk gaan?

13-08-2017
Denken over danken

02-07-2017
Het verloren muntje

18-06-2017
Rijke man en arme Lazarus

28-05-2017
Ruth 4

21-05-2017
Ruth 3

14-05-2017
Ruth 2

07-05-2017
Ruth 1

16-04-2017
Pasen

09-04-2017
Palmzondag

26-03-2017
Genezing blinde

12-03-2017
Verheerlijking op de berg

05-02-2017
Zout en licht

29-01-2017
Zaligsprekingen

15-01-2017
Oecumene
(Oecumenische dienst)


08-01-2017
Wijzen uit het Oosten

30-12-2016
Oudejaarspreek
(Oudjaarsdienst)


25-12-2016
Kerstmorgen
(Eerste Kerstdag)


24-12-2016
Kerstnacht
(Kerstnachtdienst)


11-12-2016
Derde zondag van Advent
(Derde advent)


27-11-2016
Eerste zondag van Advent
(Eerste advent)


20-11-2016
De namen op de zuil
(Eeuwigheidszondag)


13-11-2016
Johannes de Doper

06-11-2016
Jona
(Jongerendienst)


02-10-2016
Israëlzondag

25-09-2016
Bethel

11-09-2016
Deel je leven
(Startzondag)


04-09-2016
Waar je mee omgaat...

21-08-2016
Zorg dat je d’r bijkomt!

14-08-2016
Psalm 5: een psalm in oorlogstijd

03-07-2016
Zorgeloos leven?

26-06-2016
De esculaap

19-06-2016
Bloeiend leiderschap

12-06-2016
Tussen angst en vertrouwen

29-05-2016
God in de wolken

22-05-2016
Vervolgde Christenen

15-05-2016
De Geest
(Pinksteren)


24-04-2016
Esther 5, 6 en 7

17-04-2016
Esther 3 en 4

10-04-2016
Esther 1 en 2

27-03-2016
Eerst geloven, dan zien!
(Eerste Paasdag)


20-03-2016
Het nieuwe verbond
(Palmzondag)


13-03-2016
Jezus, de Hoeksteen
(Oecumenische dienst)


06-03-2016
Een vader had twee zonden
(Vierde zondag veertigdagentijd)


14-02-2016
De bruggenbouwer
(Eerste zondag veertigdagentijd)


07-02-2016
Mensen vangen

31-01-2016
Optreden van Jezus in Nazareth

10-01-2016
Dochtertje van Jaïrus
(Jongerendienst)


31-12-2015
De onvruchtbare vijgeboom
(Oudjaarsdag)


25-12-2015
Vrede op aarde?
(Eerste Kerstdag)


24-12-2015
De nacht van de hoop
(Kerstnachtdienst)


13-12-2015
Maria en Elisabeth
(Derde advent)


06-12-2015
Heilig Kind
(Tweede advent)


29-11-2015
Wees niet bang!
(Eerste advent)


22-11-2015
Valsheid tegenover oprechtheid
(Eeuwigheidszondag)


08-11-2015
Zondagsrust
(Dankuur voor gewas en arbeid)


01-11-2015
‘Hoe heet je?’
(Doopdienst)


11-10-2015
De rijke jongeman

04-10-2015
Mozes en Jezus
(Israëlzondag)


02-10-2015
En Jezus schreef in ’t zand
(Oecumenische Seniorenviering)


27-09-2015
Psalm 8

20-09-2015
Achab en Nabot
(Vredeszondag)


13-09-2015
De barmhartige Samaritaan
(Startzondag)


23-08-2015
Tien keer onafscheidelijk

16-08-2015
Effata! Ga open!




Zeisterweg 34, 3984 NL ODIJK

Ds. K.F. Visser (tel 06-25076869), email:
Dhr. J. van den Heuvel (scriba), email:
Webmaster, email:

disclaimer | privacyverklaring